Кіріспе
Онтариодағы бұрынғы қала
Онтариодағы бұрынғы Форт-Уильям қаласы – Канаданың Онтарио штатында, Каминистикия өзенінің Жоғарғы көлге құятын жерінде орналасқан қала болған. 1970 жылдың қаңтар айында Порт-Артур қаласымен және Нибинг және МакИнтайр аудандарымен бірігіп, Тандер-Бей қаласын құрды. Содан бері ол Солтүстік-Батыс Онтариодағы ең ірі қала болып табылады. Қаланың латын тіліндегі ұраны – A posse ad esse («Мүмкіндіктен нақтылыққа»), ол 1900 жылы қала басшылары жасаған қала гербінде бейнеленген: «Қалқанның бір жағында ежелгі дәуірдегі бояулармен және қауырсындарымен киінген үндістандық бейнеленген, екінші жағында француз саяхатшысы; орталық бөлігінде астық буы, бу кемесі және локомотив бейнеленген, ал гербтің үстінде бобр орналасқан».
the former city of Fort William, Ontario
Fort William was a city in Ontario, Canada, located on the Kaministiquia River, at its entrance to Lake Superior. It amalgamated with Port Arthur and the townships of Neebing and McIntyre to form the city of Thunder Bay in January 1970. Since then, it has been the largest city in Northwestern Ontario. The city's Latin motto was A posse ad esse (From a possibility to an actuality), featured on its coat of arms designed in 1900 by town officials, "On one side of the shield stands an Indian dressed in the paint and feathers of the early days; on the other side is a French voyageur; the cent[re] contains a grain elevator, a steamship and a locomotive, while the beaver surmounts the whole."
Тері саудасы дәуірі
Форт-Уильям және Гранд-Портедж – Ұлы көлдерден Батыс Канадаға каноэмен жүру жолының екі бастапқы нүктесі болды. Ішкі аймаққа қатысты толық мәліметтер үшін Каминистикуа өзеніне қараңыз.
Француз дәуірі (Каменистикия бекінісі)
Каманистигуян жері алғаш рет 23 тамыз 1681 жылы Жаңа Францияның Суверендік Кеңесінің жарлығында еске алынды. Жарлықта екі каноэдің біріне корольдің кешірімі туралы хабарлау тапсырылды. 1683 жылдың соңында немесе 1684 жылдың көктемінде Даниэль Грейсолон, Sieur du Lhut, Каминистикия өзенінің сағасына жақын сауда бекетін құрды. Француз билігі 1696 жылы тері нарығындағы артық өнімге байланысты бұл бекетті жапты. 1717 жылы Закари Робутель де ла Нуе өзен сағасында жаңа бекет – Форт Каминистикияны құрды. Бұл бекет 18 ғасырдағы француз карталарында корольдік гидрографы Жак Николас Белленнің "Форт Каминистогоян" деп көрсетілген. 1758 немесе 1760 жылы Жаңа Франция британдықтар тарапынан басып алынған кезде бұл бекет тасталып қалды.
Ағылшын кезеңі (Форт-Уильям)
Тері саудасы тез жаңадан құрылды, көптеген адамдар Grand Portage-ді пайдаланды. 1784 жылы Монреаль саудагерлері мен олардың «қысқы серіктестері» Солтүстік-Батыс компаниясын (Нор'Вестерлер) құрды. Солтүстік-Батыс компаниясы Америка революциясындағы отаршылардың жеңісінен кейін аймақ АҚШ-қа өткен соң да Гранд-Портажды операциялар орталығы ретінде пайдалануын жалғастырды. 1794 жылы Ұлыбритания мен АҚШ арасында жасалған Джей шарты аймаққа американдық билікті мойындағаннан кейін, Солтүстік-Батыс компаниясына ішкі бекеттері мен Монреаль арасындағы жаңа орталық тікелей транзиттік пункт қажет болды. Серіктестер американдық салық салудан тыс, тері мен жабдықты алмасуы керек еді. 1803 жылы Нор'Вестерлер Гранд-Портажды тастап, 30 шілде 1798 жылы Оджибвелерден жазбаша келісім арқылы сатып алынған жерде Каминистикия өзені бойында жаңа тері сауда бекетін құрды. 1807 жылы пост Солтүстік-Батыс компаниясының бас директоры Уильям МакГиллврейдің құрметіне Форт-Уильям деп аталды (1804-1821 жылдар). 1821 жылы Солтүстік-Батыс компаниясы мен Гудзон шығанағы компаниясының (HBC) бірігуінен кейін форт маңызын жоғалтты, өйткені сауданың көп бөлігі Гудзон шығанағындағы Йорк фабрикасына көшті. Ол HBC тері саудасының шағын бекетіне айналды. Алғашқы орналасқан жері 1880 жылдары Канадалық Тынық мұхиты темір жолының теміржолдары мен көмір қазындыларының құрылысы кезінде жойылды. Форт-Уильямның көшірмесі Каминистикия өзенінің бойында, Лорд Селкирктің швейцариялық де Мерон полкінің атымен аталатын бұрынғы әскери базада салынды. Қазір ол Форт-Уильям тарихи паркі деп белгілі.
XIX ғасыр және одан кейінгі кезеңдер
Екі қалашық (Нибинг және Пайпонге) және Форт-Уильям қала учаскесі 1859–1860 жылдары Канада провинциясының Корольдік жерлер департаменті тарапынан зерттелді және қоныстануға ашылды. Гудзон шығанағы компаниясының бекетіне жақын жердің үлкен бөлігі 1875 жылға дейін даулы болып келді, содан кейін ол Нибинг қосымша қалашығы ретінде зерттелді. Жердің көп бөлігін сырттан жер иелері сатып алды, бұл Канада Доминионының Тынық мұхитына дейін темір жол салу туралы шешіміне байланысты спекуляцияға негізделді, ол Жоғарғы Көлінің солтүстік жағалауында бір жерден басталуға тиіс болды. Форт-Уильям қала учаскесін (кейін Батыс Форт деп аталды) КПР-дің шығыс терминалы ретінде таңдау, сондай-ақ 1875 жылдың маусым айында басталған темір жол құрылысы дамуға серпін берді. Федералдық Қоғамдық жұмыстар департаменті, кейіннен Теміржолдар және Каналдар департаменті, Форт-Уильямнан Виннипегке (Манитоба) дейінгі Тундер-Бэй тармағын салуға жеті жыл (1875–1882) жұмсады. Онтарио заң шығарушы органы 1873 жылдың наурыз айында Шуния муниципалитетін құрды. Бұл аймақтық үкіметтің алғашқы нысаны Сибли түбегінен Американдық шекараға дейінгі кең аумақты қамтыды. Сегіз жыл бойы Нибинг және Нибинг қосымша қалашықтарының тұрғындары Тундер-Бэй терминалы үшін Порт-Артур тұрғындарымен күресті. 1881 жылдың наурыз айында Нибинг және Нибинг қосымша тұрғындары Онтарио заң шығарушы органына оңтүстік қалашықтарды Шуниядан бөліп, Нибинг муниципалитетін құру туралы петиция берді. 1883–1884 жылдары Монреальдегі CPR синдикаты, Гудзон шығанағы компаниясымен бірлесіп, Порт-Артурдың ашық жағалауларына қарағанда Төменгі Каминистикия өзенінің бойындағы төмен жатқан жерлерді басымдықпен қарастырды, себебі кеме қатынасы мен портты толқындардан қорғау үшін қымбат жартасты құрылыс қажет болар еді. Содан кейін CPR барлық операцияларын сол жерде шоғырландырып, теміржол парктерін, көмір өңдеу нысандарын, астық көтергіштерін және машина жасау шеберханасын салды. 1892 жылдың сәуір айында Нибинг қосымша қалашығы және Нибинг қалашығының бір бөлігі Форт-Уильям қаласы ретінде біріктірілді. Форт-Уильям 1907 жылдың сәуір айында қала мәртебесін алды. Форт-Уильям қаласы 1969 жылдың желтоқсан айының соңында құрылуын тоқтатты.
Жалпы
Моррисон, Жан Ф., ред. Көлінен Жаңбырлы өзенге дейін: үш ғасырлық тері саудасы тарихы: жазбалар жинағы. Тундер-Бэй, Онтарио : Тундер-Бэй тарихи мұражайы қоғамы, 2003. Тундер-Бэй: бәсекелестіктен бірлікке / Торольд Дж. Тронруд және А. Эрнест Эпп редакциялаған. Тундер-Бэй : Тундер-Бэй тарихи мұражайы қоғамы, 1995.