Қара қақпақты құс (Pterodroma hasitata) – Кариб теңізінде мекендейтін, ұзын қанатты, шағын теңіз құсы. Сипаттамасы, тамақтануы және өлшемдері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қара қақпақты ұсаққұс (Pterodroma hasitata), сондай-ақ диаблотин деп те аталады, Батыс Үндістандағы Pterodroma туысына жататын шағын теңіз құсы. Ол ұзын қанатты, сұр қоңыр түсті арқасы мен қанаттары бар, мойны мен құйрық аймағы ақ. Көдесі негізінен ақ, қара қақпақтан басқа (кейбір құстарда қақпақ көзге дейін жетеді) және қанат астындағы қара іздер бар. Ол мұхит бетінен кальмар сияқты тағамдарды теріп алады.
The black capped petrel (Pterodroma hasitata), also known as the diablotín, is a small seabird native to the West Indies in the genus Pterodroma. It is a long winged petrel with a grey brown back and wings, with a white nape and rump. Underparts are mainly white apart from a black cap (that in some individuals extends to cover the eye) and some dark underwing markings. It picks food items such as squid from the ocean surface.
Сипаттама
Қара бас кикірегі басқа кикірегілерге қарағанда ірілеу, оның ұзындығы шамамен 40,5 см (16 дюйм), қанаттарының ені 94 см (37 дюйм) шамасында. Оның ареалындағы ең ұқсас түрі – Бермуда кикірегі, ол кішірек, ақ құйрық дағы тар және кең сұр жағасы бар. Ұлы қиық мұңғы да сырттай ұқсас. Өте сирек кездесетін немесе, мүмкін, жойылған Ямайка кикірегі (P. caribbaea) осыған жақын қара түсті түрі болған. Жергілікті испан тіліндегі Diablotín атауы "кішкентай шайтан" дегенді білдіреді, себебі оның түнгі мінез-құлқы мен ерекше дыбыстағы жұптасу шақырулары жергілікті тұрғындарға қараңғыда зұлым күштердің бар екенін сездірген. Кикірегі теңізде азық іздегенде кейде басқа да қарқыраған дыбыстар шығарады. Қара бас кикірегі көбейетін жерінде түнгі уақытта белсенді болады, бұл, мүмкін, шағалалар, бүркіттер немесе қарғалардың шабуылынан сақтану үшін. Басқа көптеген кикірегілер сияқты, оның жүру қабілеті ұясына дейін қысқа қадаммен ғана шектеледі.
The black capped petrel is large compared to other gadfly petrels, with a length of about 16 inches (40.5 cm) and 37 inches (94 cm) wingspan. The most similar species within its range is the Bermuda petrel, which is smaller and has a narrower white rump patch and an extensive gray cowl. The great shearwater is also superficially similar. The critically endangered or possibly extinct Jamaica petrel (P. caribbaea) was a related dark form. The local Spanish name, Diablotín, means "little devil" because of its night time habits and odd sounding mating calls, which suggested to locals the presence of evil spirits in the dark. The petrel will occasionally utter other croaks and sounds while foraging at sea. The black capped petrel is nocturnal on its breeding grounds, possibly to avoid predation by gulls, hawks or crows. Like most petrels, its walking ability is limited to a short shuffle to the nest burrow.
Таксономия
Қара қақпақты құстың екі нұсқасы бар: қара немесе қара бетті түрі, және ақ немесе ақ бетті түрі. Дивергенцияның генетикалық дәлелдері осы екі түсті морфтардың ерекше көбею популяцияларын білдіретінін көрсетеді. Дегенмен, бұл популяциялар жеке түрлерді немесе түршелерді көрсететіні әлі анық емес. Екі популяцияның да белгілерін көрсететін аралық құстардың бар екені мәлім.
There are two variants of the black capped petrel; a dark or black faced form, and a light or white faced form. Genetic evidence of divergence suggests that these two color morphs represent distinct breeding populations. However, it is unclear whether these populations represent separate species or subspecies. Intermediate birds showing features of both populations are known to exist.
Ауқым
Бұл теңіз құсы бір кезде Үлкен Антиль аралдарының тік тау беткейлерінде көбейгенімен, қазір Испаниоланың биік тауларында (Доминикан Республикасындағы Сьерра-де-Бахоруко және Валье-Нуэво ұлттық парктері, Гаитидегі Массив-де-ла-Сель және Массив-де-ла-Отте) үш ғана расталған көбею аймағы қалды. 2015 жылы құстар екінші аралда (Доминика) ұя салғандығы расталды, бұл бұрыннан күдік тудырған, тарихи ұялау орындарының болғанынан. Гаитиде (және Доминикада) бұрын көбейген тау шыңы әлі күнге дейін "кішкентай шайтан" деген есіммен "Монт Диаблотин" деп аталады. Бұл түрдің негізгі азық іздеу аймағы – Гольфстримнің жылы сулары. Көбею маусымынан тыс уақытта көптеген құстар Флорида мен Солтүстік Каролина арасындағы АҚШ жағалауында шоғырланады, бірақ олар солтүстікке және шығысқа қарай, тіпті Еуропаға дейін ұшып кетеді. Бұл түр Гольфстримде жыл бойы кездеседі. Көбею маусымында осы суларға келетін құстар көбеймейтін жекелемелер немесе ұядан алысқа азық іздеуге шыққандар болып табылады. Қара қақпақты петель көбею орындарынан тыс жерлерде дерлік толығымен пелагикалық өмір салсады және басқа теңіз құстарымен, мысалы, су құстары мен шағалалармен бос үйірлерге қосылатыны белгілі.
Although this seabird once bred on steep mountainsides of the Greater Antilles, only three confirmed breeding areas remain in the high mountains of Hispaniola (in Sierra de Bahoruco and Valle Nuevo National Park in the Dominican Republic, and Massif de la Selle and Massif de la Hotte in Haiti). In 2015, birds were also confirmed nesting on a second island (Dominica), which had long been suspected given historical nesting there. A mountain peak where it formerly bred in Haiti (and another in Dominica) is still named "Mont Diablotin" in reference to the "little devil" moniker. The warm waters of the Gulf Stream serve as the primary foraging area for this species. Most birds during the non breeding season are concentrated off the United States coast between Florida and North Carolina, though they have been known to wander far to the north and east toward Europe. The species has been seen year round in the Gulf Stream. The birds that visit these waters during the breeding season either represent non breeders or are making long foraging trips away from the nest. The black capped petrel is almost strictly pelagic away from the breeding grounds and is known to join loose flocks with other seabirds such as shearwaters and terns.
Ұя салу
Басқа шалғыш торғайлар сияқты, қара бас киімді шалғыш та аралдардың шалғай таулы аймақтарындағы қуыстарда көбейеді. Бұл қуыстар әдетте орманды тіктестерде орналасқан және оларды табу өте қиын. Олар жыртқыштардан жасыру үшін түнгі уақытта қуыстарға барады. Жұмыртқалар әдетте қаңтар айында салынады, олар наурыз айында жарылады. Балапандар маусым немесе шілде айларында ұядан ұшып кетеді.
Like other gadfly petrels, the black capped petrel nests in burrows in remote highland areas of islands. These burrows are typically located on forested cliffs, and are very difficult to locate. They visit burrows at night, so as to avoid detection by predators. Eggs are typically laid in January, which will subsequently hatch sometime in March. Fledglings will then depart the nest in either June or July.
Қорғау
Кариб теңізінде бұрын көптеп кездесетін бұл түрдің саны айтарлықтай азайды және қазір Бермудалық құспен бірге Солтүстік Атлантикадағы ең қауіпті құстардың бірі саналады. 20-шы ғасырдың басында қарашапан балықтың жойылып кеткені немесе жойылуға жақын тұрғаны жөнінде болжамдар айтылды, бірақ қазіргі заманғы халық санының бағасы 2000-ден 4000 жеке тұлғаға дейін жетеді. 1963 жылы Дэвид Уингейт басқарған экспедиция Гаитиде 11 көбелектеп ұялайтын орынды тапты. Қарашапан балыққа қатысты негізгі қауіптер оның ұялайтын жерлерінде, оның жойылуына себеп болатын факторлар – мекенжайдың жоғалуы, жаңадан келген жыртқыштар және адамдардың тікелей жинауы. Адамның жыртқыштық әрекеті тарихи кезеңге қарағанда, түрдің қазіргі сиректігіне байланысты көлемі шектеулі болған сияқты. Өрт салдарынан орманның кесуі және адамдардың тікелей пайдалануы қарашапан балықтың ұялайтын қолайлы орындарының азаюына ықпал еткен болуы мүмкін. Бұл әсіресе соңғы жылдары орман жамылғысының күрт азайған Гаитиде айқын байқалады. Қазіргі кездегі консервациялық жоспарлар көбінесе белгілі ұялайтын аймандар маңындағы орманды сақтауды, сондай-ақ ұяларды бақылауды және іздеуді қамтиды. Сонымен қатар, АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы мұнайгаз барлауы түрдің одан әрі тірі қалуына кері әсер етуі мүмкін деген алаңдаушылықтар бар. 2018 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі қарашапан балықты қорғауға алынатын түрлер тізіміне енгізуді ұсынды. 2023 жылғы 1 мамырда түрге қатысты қауіптер бұрын бағаланғаннан да жоғары екендігіне байланысты 30 күндік жаңа пікір білдіру кезеңі ашылды.
The species, once abundant in the Caribbean, has declined significantly and is now one of the most endangered seabirds in the North Atlantic along with the Bermuda petrel. In the early 20th century, there was speculation that the black capped petrel was extinct or nearing extinction, but more current population estimates range from 2,000 to 4,000 individuals. In 1963, an expedition led by David Wingate discovered 11 breeding colonies in Haiti. Most of the threats facing the black capped petrel are on its nesting grounds, where causes for its demise include habitat loss, introduced predators, and direct harvesting by humans. Human predation appears to have become more limited in scope than in historic times, due in part to the species' current scarcity. Deforestation from wildfires and direct human use have likely decreased the amount of suitable nesting habitat available to the black capped petrel. This is especially true in Haiti, which has suffered severe loss of forest cover in recent years. Current conservation plans for the petrel largely involve preserving forest cover around known nesting areas as well as monitoring and searching for burrows. There are also concerns that hydrocarbon exploration off of the Southeast United States could negatively affect the species' continued survival. In 2018, the US Fish and Wildlife Service proposed listing the black capped petrel as threatened. On 1 May 2023, a new 30 day comment period was opened due to concerns that threats to the species are greater than previously assessed.