Кіріспе

Норвегиялық композитор (1856–1941)

Кристиан Август Синдинг (11 қаңтар 1856 – 3 желтоқсан 1941) – норвегиялық композитор. Ол ең көп танымал фортепианоға арналған «Көктемнің шуылы» (Frühlingsrauschen, 1896) лирикалық туындысымен. Ол көбінесе Эдвард Григпен салыстырылып, оның ізбасары деп есептелген.

Жеке өмір

Синдинг Норвегияның Бускеруд округіндегі Конгсберг қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы кен басқарушысы Маттиас Вильгельм Синдинг және Сесилия Мари Мейдделл болды. Ол суретші Отто Синдинг пен мүсінші Стефан Синдингтің інісі еді. Оның қарындасы Тора Катрин Синдинг заңгер Глор Торвальд Мейдделлге үйленген. Кристиан Синдинг Николай Мейдделл мен Торвальд Мейдделлдің сіңілі баласы болды. Ол сондай-ақ журналист және жазушы Альфред Синдинг Ларсеннің туысы еді. 1898 жылдың қараша айында ол актриса Аугуста Гадеге (1858–1936) үйленді. Ол Мортен Смит Петерсен мен Катрин фон дер Липпенің қызы еді. Бұрын ол дәрігер және өнерді қолдаушы Фредрик Георг Гадеге үйленген болатын.

Мансап

Ол Германияға барар алдында алдымен Кристианияда (қазіргі Осло) музыка оқыды, онда Лейпциг консерваториясында Саломон Джадассонмен оқыды және Вагнер мен Листтің музыкалық ықпалына ілесті. Өмірінің көп бөлігін Германияда өткізді, бірақ Норвегия үкіметінен тұрақты гранттар алды. 1921–22 жылдары Нью-Йорк штатының Рочестер қаласындағы Истман музыка мектебінде композициядан сабақ беру үшін Америка Құрама Штаттарына барды. Синдингтің баспагерлері одан фортепиано және камералық музыка талап етті, олар оның ұнатқан симфониялық шығармаларынан гөрі кеңірек сатылды. Оның өзінің таңдаған аспабы скрипка болды. Синдинг жазған көптеген қысқа, лирикалық фортепиано шығармалары мен әндері оны өзінің отандасы Эдвард Григтің мұрагері деп қарауға себеп болды, музыкалық стильде емес, бірақ халықаралық беделі бар норвег композиторы ретінде. Синдинг бүгінде оның фортепиано шығармаларының бірі – Frühlingsrauschen (Көктемнің шуы, 1896) арқасында есімдеріне сақталды. Оның басқа шығармаларының ішінде төрт симфония, үш скрипкалық концерт, фортепиано концерті, камералық музыка, норвег тіліндегі мәтіндерге жазылған әндер мен хорлық шығармалар және "Der Heilige Berg" (Қасиетті Тау, 1914) операсы бар.

Марапаттар

1905 жылы Сент-Олаф орденіне мүше болып қабылданды, 1916 жылы командир дәрежесіне көтерілді, ал 1938 жылы Ұлы крест орденімен марапатталды. Ол Ваза орденінің командирі болып тағайындалды және 1905 жылы Швед Корольдік музыка академиясының мүшесі етіп сайланды.

Мұра

Синдинг 1930 жылдардың аяғынан бастап ауыр қарттық деменциясымен күресіп келді. 1941 жылы қайтыс болғанға сегіз апта бұрын Синдинг Норвегияның нацистік партиясы – Nasjonal Samling-ке қосылды, алайда оның мүшелік куәлігіне қол қойылмаған. Нацистер Синдингті қатарына алуға мүдделі болды, себебі ол соғысқа дейін Норвегияда да, Германияда да зор даңққа ие болған. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Норвегия азат болған соң, ұлттық телерадиокомпания нацистерге жақын тұрғандарды бойкоттауды ресми саясат ретінде қабылдады. Осының салдарынан Синдингтің Норвегиядағы соғыстан кейінгі беделі көлемі шектеулі болды. Композитордың партияға қатысуына байланысты мәселелер әлі де қызу дау тудырып отыр. Синдинг нацистік оккупацияға қарсы бірнеше мәлімдеме жасаған. Ол 1930 жылдардың басында еврей музыканттарының құқықтары үшін күрескен және Нордал Григтің жақын досы болған.

Құжаттар

Кристиан Синдингтің Лейпцигтегі Мемлекеттік архивте сақталатын хаттары, C. F. Peters музыка баспасының (Лейпциг) компаниялық архивтері.