Кіріспе

Ағылшын ақыны және сыншысы Сидней Томпсон Добелл (5 сәуір 1824 – 22 тамыз 1874) – ағылшын ақыны және сыншысы, «спазмодикалық» мектептің өкілі.

Өмірбаян

Добелл Кент графтығындағы Кранбрук қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Джон Добелл шарап сатушы болса, анасы Джульетта – Самуэль Томпсонның (1766–1837) қызы, ол Лондонның саяси реформаторы еді. Ол хирург Хорас Добеллдің ағасы болды. Добелл он екі жасқа келгенде отбасы Челтенхэмге көшіп өтті. Ол жеке білім алып, мектепке де, университетке де бармады. Ол мұны он сегіз жасында Чосер үлгісінде жазған Челтенхэм колледжі туралы шумақтарында айтады. Бес жылдық құдалықтан кейін 1844 жылы жақсы әулеттен шыққан Эмили Фордхэмға үйленді. Джеймс Стенсфельдпен (кейіннен сэр Джеймс Стенсфельд) және Бирмингемдік уағызшы-саясаткер Джордж Доусонмен танысу жас энтузиасттың сол кездегі либерализмге деген ынтасын күшейтті, соңынан Италияның достары қоғамын құруға әкелді. Осы уақытта Добелл саяси реформаға деген құштарлықпен толтырылған бірнеше шағын өлеңдер жазды. «Римдік» 1850 жылы Сидней Йендис псевдонимімен жарық көрді. Келесі жылы ол әйелімен Швейцарияға саяхат жасады, ал елге оралғаннан кейін Роберт Браунинг, Филип Бейли, Джордж Макдональд, Эммануэль Дойч, Лорд Хаутон, Раскин, Холман Хант, Маццини, Теннисон және Карлайлмен достық қарым-қатынас орнатты. Оның екінші ұзын поэмасы «Балдер» 1854 жылы жарық көрді. Келесі үш жыл Шотландияда өтті. Оның осы кездегі ең жақын досы Александр Смит болды. Олар 1855 жылы Қырым соғысы туралы бірнеше сонеттерді бірлесіп жариялады, содан кейін «Соғыс уақытында Англия» жинағы шықты. Ол өте бай болмаса да, мұқтаж әдебиетшілерге көмектесуге әрдайым дайын болды, және оның тырыстығының арқасында Дэвид Грейдің өлеңдері жарық көрді. 1869 жылы ол мінген жылқы құлап, оның үстінен домалап өтті. Денсаулығы, бірнеше жыл бойы қыстау үшін шетелге баруын қажет еткен, осы оқиғадан қатты зардап шекті, және сол кезден бастап Глостерширдегі Найлсворт қаласында қайтыс болғанға дейін денсаулығы нашарлап, мүгедек болып өмір сүрді.

Поэзия

ДоBell ақын ретінде профессор Айтұнның «Фирмилиан: Спазмодикалық трагедия» шығармасында оның стилін пародиалық бейнелеген Спазмодикалық поэзия мектебіне жатады. Дегенмен, бұл эпитетті алғаш рет Карлайл Байронға қолданған. Осы мектепке Джордж Гилфилан, Филип Джеймс Бейли, Джон Станян Бигг, ДоBell, Александр Смит және кейбір сыншылар пікірінше, Джеральд Масси кіреді. Бұл мектеп өмірдің сырына наразылық, бекерге кеткен тырысқақтар, сыйақысыз күрес, күмәнді мазасыздық және қол жеткізуге болмайтын нәрсеге ұмтылу сипаттарымен ерекшеленеді. Осылайша, ол 19 ғасырдың бір кезенінің ой-пікірлерін адалдықпен бейнелейді. (2-бас. 1866 ж.)