Кіріспе

Радомско – Польшаның оңтүстігіндегі қала. 2021 жылғы мәлімет бойынша, халқы 44 700 адамды құрайды. 1288 жылы герцог Лешек II Қара францискандықтарды қалаға шақырды, ал 1328 жылы король Владислав I Ұзын Готикалық францискандық шіркеуінің құрылысын қаржылады. 1382 және 1384 жылдары Радомскода Польша ақсүйектерінің құрылтайлары өтті, онда Польша ханшайымы Ядвига елдің алғашқы әйел монархы ретінде Польша королевасы болып сайланды. Дәл Радомскода болашақ Польша королі Владислав II Ягелло Ядвигаға үйленгендігі туралы келісім жасалды деп есептеледі, осылайша Ягеллондықтар әулетінің негізі қаланды. 1863 жылдың 14 наурызы мен 24 маусымында Радомскода Польша көтерілісшілері мен орыс әскерлері арасында қақтығыстар болды. Қаңтар көтерілісінен кейін поляктарға қарсы репрессиялар, соның ішінде орыстандыру саясаты күшейді. Содан кейін Польша саяси тұтқындары босатылды. Келесі күні немістер қазіргі Бартодеже, Фолварки және Стобичко-Мейские аудандарында поляктарды атқылады. Польшаның астыртын қарсыласы 1939 жылдың қазан айында құрылды. 1940 жылдың сәуір айында Пшедборже ауданында жергілікті Польша еврейлері үшін нацистік гетто құрылды. 1940 жылдың сәуір-мамыр айларында Катыньдегі жаппай қырғында Радомскодан және аймақтан 120-дан астам поляк ресейліктермен бірге өлтірілді. Германияның "АБ акциясы" кезінде 1940 жылдың 11 маусымында 53 поляк мұғалімі мен мектеп директоры тұтқындалды, ал 1940 жылдың тамызында және 1941 жылы поляктарды жаппай тұтқындау жалғасты. Гетто Холокост кезінде екі кезеңде жойылды. Бірінші депортация 1942 жылдың қазан айының басында өтті, тұтқындар жүк пойыздарымен Треблинка жойқын лагеріне жіберілді. 12 қазанда шамамен 9000 еврей депортацияланды. Шағын топ еврей құл жұмысшыларына қала беруге рұқсат берілді. Олар 1943 жылдың қаңтарында Треблинкаға жіберілді. Радомско "Judenfrei" деп жарияланды. Жауап ретінде, Армия Крайова бөлімшесі 1943 жылдың 27 мамырында Гестапо бастығы Вилли Бергерді және оның орынбасары Иоганн Вагнерді тұтқындап, атып өлтірді. Неміс тыныштандыру акциясы 1943 жылдың 3 тамызында Реёвицеде өтті. Ауыл толығымен қиратылды, бірнеше Армия Крайова сарбаздары тұтқындалып, Радомскоға әкелінді. Нацистік түрме, Радомскодағы тарихи Ратушта орналасқан, 1943 жылдың 7-8 тамызында түнде Армия Крайова шабуылға ұшырады, және тұтқындар құтқарылды. Шабуылды поручник Станислав "Збигнев" Сойчинский басқарды. Немістер еврейлерді құтқарғаны үшін жергілікті поляктарды қудалаған көптеген жағдай белгілі. Радомско маңындағы "поляк бандиттерін" жою үшін Германия әкімшілігі 1000-ға жуық СС және Вермахт сарбаздарын шақырды. 1944 жылдың 1 маусымында Кжэнтув маңында Флориан "Анджей" Будняк басқарған 80-ге жуық Армия Крайова партизандарына қарсы шайқас болды. Жергілікті орманды білмейтін неміс әскері 250 адамын жоғалтып, шегінді. Екінші шайқас 1944 жылдың 12 қыркүйегінде Эвина маңында басталды. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстағы Польшаның астыртын қозғалысының ең ірі шайқастарының бірі болды, ол бірнеше сағатқа созылды. Армия Людованың (АЛ) 3-бригадасы 600 партизанмен бірге неміс күштеріне қарсы тұрды, олар он есе көп болды. Жаудың жоғалтулары шамамен 100 қаза тапқан және 200 жарақат алған адамды құрады. Польшаның жоғалтулары 12 қаза тапқан партизан, 11 жарақат алған және бірнеше жоғалып кеткен адамдарды құрады. Бұл шайқастар Радомскоға нацистік неміс "Бандитенштадт" ("бандиттер қаласы") деген лақап атын әкелді. 1944 жылы Варшава көтерілісі кезінде және одан кейін немістер Варшавалықтарды бастапқыда тұтқындалған Прушковтағы Дулаг 121 лагерінен Радомскоға депортациялады. Бұл поляктардың көпшілігі қарттар, науқастар және балалы әйелдер болды. Келесі апталарда коммунистер репрессияны күшейтіп, қарсылық қозғалысына қатысы бар 150-ге жуық адамды тұтқындады. Татарчух – қара бидай ұнынан жасалған, балға тәтті қоңыр нан.

Спорт

РКС Радомско футбол клубы 1979 жылы құрылған. Қазіргі кезде төменгі лигаларда сынға түседі, бірақ бұрын Польшаның жоғары дивизионында ойнаған.