Кіріспе

Вальч (айтылуы Vouch; Deutsch Krone) – Польшаның солтүстік-батысындағы Батыс Померания воеводтығының Вальч округінің орталық қаласы. 1303 жылы қала құқығы алған Вальч, Вальч көлдері аймағының әкімшілік, өнеркәсіп және мәдени орталығына айналды, ал қаланың өзі Радунь және Замкове көлдерінің жағасында орналасқан. Вальч Батыс Померания воеводтығының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Ең жақын қалалар: Щецин, Быдгощ, Пила, Познань, Горжув-Велькопольский және Кошалин. Тарихи тұрғыдан, бұл қала Үлкен Польша провинциясына қарасты және Польша бөлінісіне дейін Польшаның құрамында болды. Содан кейін, 1772 жылдан 1945 жылға дейін Пруссияның, ал 1871 жылдан 1945 жылға дейін Германияның бөлігі болды, содан кейін Польшаға қайта қосылды.

География

2002 жылғы есеп бойынша, Вальч қаласының ауданы бар, оның 41% ауыл шаруашылығына, ал 17% орманға бөлінген. Қала шегінде екі ірі көл орналасқан: Радунь (ауданы , ұзындығы , жағалау сызығы , ең терең жері , орташа тереңдігі) және Замкове (ауданы , ұзындығы , жағалау сызығы , ең терең жері , орташа тереңдігі). Сонымен қатар, қала шегінде Cegielnia, Chmiel Duży, Chmiel Mały, Raduń Mały деген төрт кішкентай көл де бар, ал Вальч қаласына жақын жерде Ostrowiec Wielki, Łubianka, Łabędzie сияқты бірнеше көлдер орналасқан. Радунь көлі Клосовский аспалы көпірімен байланыстырылған. Қала Вальч ауданының жалпы аумағының 2,17% -ын құрайды.

Тарих

Жоғары орта ғасырларда қазіргі Вальч аймағы Померания мен Үлкен Польша арасындағы шекаралық аумақ болды. Ол 10-шы ғасырдың аяғында жаңадан пайда болған Польша мемлекетінің құрамына кірді және 12-ші ғасырдың басында Польша Корольдігіне қайтадан қосылды. Кейін Польшаның фрагментациясының нәтижесінде ол Үлкен Польша герцогтығының бір бөлігіне айналды. 14-шы ғасырдағы Бранденбург үкімшілігінің қысқа мерзімінен басқа, ол 1772 жылғы бірінші бөліске дейін Польшаның құрамында қалды. 1368 жылы Ұлы Казимир III қаланы қайтарып алғаннан кейін, ол корольдік қала және округ орталығы болды, әкімшілік тұрғыдан Үлкен Польша провинциясының Познань воеводтығында орналасқан. 1618 жылы Вальч старостасы Ян Гостомский қалаға иезуиттерді шақырды, олар 1660-шы жылдары "Вальч Афинасы" деп аталған иезуит колледжін құрды, ол бүгінгі I Liceum Ogólnokształcące im. Казимир Великий – Польшаның солтүстік-батысындағы ең көне орта мектептердің бірі. Пруссия және Германия үкімшілігі кезінде Вальч жаңа атымен Deutsch Krone деп белгілі болды. Бастапқыда ол Неце округінің бөлігі болды, ол 1775 жылдан кейін Батыс Пруссия провинциясынан формалды түрде бөлініп, 1807 жылғы Тильзит шартынан кейін формалды түрде Батыс Пруссияның бөлігіне айналды, ол Неце округін бөліп берді. 1781 жылы иезуит колледжі Жозеф Дальский басшылығымен Корольдік гимназияға айналды. Сол кезде поляк тілі сабақтары студенттер үшін қосымша, факультативтік курстар ретінде қайта жаңғыртылды және мектепте жасырын польшалық жастар филоматтық ұйымы Ul жұмыс істеді. Ловинскидің жергілікті зираттағы қабір тасы негізгі зират аллеясынан басқа жаққа қараған жалғыз қабір, өйткені неміс әкімшілігі латын жазуларын пайдалануға қарсы болды, оның орнына неміс тілін қолдануды қалады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Польша шекарасына кірмеген тарихи Үлкен Польшаның бірнеше қалаларының бірі болды. Көптеген неміс халқы болған Deutsch Krone, 1938 жылға дейін Веймар Германиясының бөлігі болып қалды және Позен-Батыс Пруссия провинциясының бөлігі болды, содан кейін Померанияға қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер қаладағы Сталаг II B әскери тұтқын лагерінен француз және американдық әскери тұтқындар үшін еңбек лагерін ұйымдастырды. Польша қарсыласу қозғалысы қаладағы неміс әрекеттерін тыңдап, бақылады. 1945 жылдың 12 ақпанында қала Қызыл Армиямен басылып алынды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, қала Потсдам конференциясына сәйкес Польшаның құрамына қайтадан кірді және тарихи аты Вальч деп қайта аталды. Сондай-ақ Потсдам келісіміне сәйкес, оның неміс тұрғындары иелігінен шығарылып, қуылды. Қала поляктармен қайта қоныстандырылды, олардың көпшілігі Кеңес Одағының аннексиялаған Польшаның бұрынғы шығыс аумақтарынан қуылғандар еді. Вальчтің айналасындағы ормандарда, әсіресе көлдерге жақын жерлерде, соғысқа дейінгі неміс бекіністері мен бункерлерінің көптеген қираған қалдықтары табылды. Алайда олардың көпшілігі қолжетімді емес – абайсыз туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жарылып немесе топырақпен толтырылған. 1975 жылдан 1998 жылға дейін қала әкімшілік тұрғыдан Пила воеводтығының бөлігі болды. Вальч және оның айналасындағы аудандарда ауыр өнеркәсіптің болмауы қаланың салыстырмалы экологиялық тазалығын сақтауға көмектесті және демалыс пен сауығу үшін тамаша орын болып табылады. Онда Наполеон тұсында салынған пошта кеңсесі бар.

Спорт

Радунь көліндегі аспалы көпірдің қасындағы бук орманында "Буковина" Олимпиадалық жаттығу орталығы орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Винанд Осински және Олимпиадалық жаттықтырушы Ян Мулак осы жаттығу орталығын құрып, 50-ші және 60-шы жылдары Польша атынан сынға түскен поляк жеңіл атлетика командаларымен жаттығуларын бастады. Польшаның Олимпиадалық каноэ командасы осы күні де осы жерде жаттығады. Осы көлде Спорт және демалыс орталығы (MOSiR – Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji) да орналасқан, ол моторлы қайықтар, каноэлер, су велосипедтері және "Дельфин" саяхаттық қайығы сияқты кең ауқымды спорттық жабдықтарды ұсынады. Орталық сонымен қатар көптеген жаяу және велосипед жолдарымен, сондай-ақ каноэмен саяхаттауға арналған бастапқы нүкте болып табылады. Алты көлді кесіп өтетін "Pętla Wałecka" деп аталатын каноэ маршруты осы жерден басталып, Бытынь-Вельки көлінде аяқталады. Көл жағасында көптеген жағажайлар, жүзу аймақтары, кемпингтер және спорттық жабдықтарды жалға алу орындары бар.

Климат

Бұл аймақтағы климаттың ең жоғары және ең төмен температуралары арасындағы айырмашылық шамалы, және жыл бойы жеткілікті жауын-шашын жауады. Бұл климат үшін Кёппен климаттық жіктелімінің субтипі "Cfb" болып табылады. (Теңіздік-батыс жағалау климаты/Океандық климат).