Кіріспе

Илава (; немісше Eylau) – Польшаның солтүстігіндегі қала. Қала Вармия-Мазур воеводиясындағы Илава округінің орталығы болып табылады. Илава Илавское көлдер аймағында, Польшадағы ең ұзын көл – Езерак көлінде орналасқан. Ол тарихи Помесания аймағында жатыр. Илава арқылы Илавка және Тинвалд өзендері ағып өтеді. Қаланың әкімшілік аумағында Польшадағы ең ірі ішкі арал – Велька Жулава орналасқан, ол қаламен тұрақты паром байланысына ие. Қала Польшаның «Жасыл өкпелері» аймағында орналасқан, бұл аймақ таза ауасымен және табиғи жүйелердің алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Батысы мен солтүстігінен Илава Илава көлдерінің ландшафт паркімен қоршалған. Илава – демалыс, паралимпиада және туристік курорт. Илаваның шетінде орналасқан орманды жерде Польша теледидарының екі демалыс орны (Сарновек және Тлоковиско) бар, онда журналистер демалысқа келеді. Илавадан Езерак көлі және әлемдегі бірегей тарихи Эльблонг каналы арқылы Балтық теңізіне жетуге болады. Сильм көлінде, әлемдегі бірнеше кемелерді басқарушылар мен портовый лоцмандарды даярлайтын оқу орталықтарының бірінде, олар теңіз кемелерін кішігірім модельдерде басқаруды үйренеді. Қала Еуропадағы ең көне джаз фестивалі – «Алтын Тарқа» ескі джаз кездесуінің өтетін орны болғандықтан дәстүрлі джаздың жазғы астанасы деп аталады. Илавада Илава көлдер аймағының Папаның Голгофасы бар, оның каноэ пішіндес Крест жолы Кароль Войтиланың Езерак көліне жасаған екі сапарына сілтеме жасайды және оны еске алады, содан кейін болашақ Папа жастармен каякпен жүрген. Илава Сантьяго-де-Компостела соборына (әлемдегі ең маңызды христиан қажылық жолдарының бірі) апаратын Жақып жолында орналасқан.

Табиғи жағдайлар

2009 жылдың 1 қаңтарындағы мәліметтерге сәйкес қаланың ауданы 21,88 км² құрайды, бұл қала провинцияда үшінші орында тұрғанын көрсетеді. Қала Вармия және Мазури аймағында халық саны бойынша бесінші және жалпы ауданы бойынша бесінші орында. Илава және оның төңірегі көлбеу мореналық және құмтасты аймақтарда жатыр, олар әртүрлі тізбектелген жер бедерімен ерекшеленеді. Қала ішінде, Польшадағы ең ұзын және алтыншы ірі көл – Езіорак көлінде, ежелгі пруссиялық қаланың қалдықтары бар Велька Жулава аралы орналасқан. Қаланың жанындағы құмды жерде, негізінен арық көлдері, орманды алқаптармен қоршалған көптеген көлдер бар. Илаваның өзінде, Езіорактан басқа, онға жуық кішкентай көлдер бар (мысалы, Кіші Езіорак, Илавские, Дол). Илавское көлдері мен өзендері, Эльблонг каналымен бірге, айналасындағы су қоймаларын байланыстыратын кең ішкі су жолы жүйесін құрайды. Бұл канал Илавадан Балтық теңізіне қатынас жасауға мүмкіндік береді.

Топонимдер

Илава атауы ежелгі прус тіліндегі "илис" сөзінен шыққан деп саналады, ол "қара" дегенді білдіреді. Балтық славян тіліндегі ilo немесе ilu сөздері де қара түсті, сондай-ақ лайды білдіреді. Бұл атау қала орналасқан батпақты аймаққа немесе Езиорак көлінің қара суына сілтеу болуы мүмкін.

Экономика және өнеркәсіп

Iława округіндегі жұмыссыздық деңгейі Warmińsko-Mazurskie воеводствосы бойынша екінші ең төменгі көрсеткішті құрайды (5,8%), тек Olsztyn округінен кейін (5,1%) – 2016 жылдың тамыз айының соңына қарайғы мәліметтер бойынша. Iława Вармия және Мазури арнайы экономикалық аймағының бөлімшесі болып табылады.

Мәдени өмір

Қалалық мереке 11 маусымда тойланады, ол 1305 жылы Илава қаласының құрылған күнін еске түсіреді. Қаладағы мәдени шаралардың көп бөлігі Илава мәдениет орталығының демеушілігімен өткізіледі. ICK-да "Pasja" кинотеатры орналасқан, онда DKF "Kadr" қызмет етеді. Илавада муниципалдық қоғамдық кітапхана, сондай-ақ Илава аудандық білім беруді дамыту орталығының құрамындағы аудандық педагогикалық кітапхана және Илава Вармия және Мазури педагогикалық кітапханасының филиалы бар. Карол Войтила қоры Эльблонг қаласында орналасқан. Қалада бірнеше өнер галереясы бар.

Теледидар

Iława интернет-телевизиясы ilawatv.pl

Жергілікті веб-сайттар

Илауа. пл
Илауа. wm. пл
Илауа ауданы. пл
Илауа. біздің қаламыз. пл
Илауа туралы ақпарат. пл
Илауа. dlawas. info

Илава мәдениетте

1974 жылы Ян Рыбковскийдің «Гняздо» фильмі Польша мемлекетінің алғашқы жылдарының оқиғасын баяндайды және Wielka Żuława аралында түсірілді. Збигнев Ниенацкийдің «Пан Самоходзиктың жаңа оқиғалары» және «Пан Самоходзик және алтын қолғап» атты «Пан Самоходзик» есімді екі туындының оқиғалары Ілавада және Жезеорак көлінде өрбітіп өтеді. 1995 жылдың қараша айында Волкер Шлёндорф (авторы, «Blaszany bębenek») Джон Малковичпен бірге «King Olch» фильмі үшін Сымбарк қамалының қираған жерлерінде (Ілавадан 8 км қашықтықта) түсірілімдер жүргізді. 1989 жылы TVP Ілава түрмесінде болған көтеріліс, жазалау шаралары, өзін-өзі жарақаттау және 1982 жылдың көктемінде тұтқындарды ұрып-соғу туралы деректі фильмді түсірді.

Еврейлер зираты

Илавадағы еврей зираты 1812 жылдан кейін жақын арада құрылды және 0,44 гектар жерді алып жатты. Ол нацистер тарапынан қиратылып, кейін 1975-1976 жылдары коммунистік билік тарапынан жойылды. Зираттың жері мен онда жерленген адамдардың қалдықтары IKS Jeziorak стадионын жаңартуға қолданылды. Қазіргі таңда оның орнында IKS Jeziorak жаттығу алаңы орналасқан.

Спорт

Илава – су спортының орталығы. Қалада көптеген мариналар, су спортына арналған жабдықтар мен велосипедтерді жалға алу мүмкіндігі бар. Қалада спорт стадионы, спорт және ойын-сауық залы, спорттық бассейн (Спорт және демалыс орталығы), боулинг алаңы, экстремалды велосипед жолы, скейтпарк, жабық мұз айдыны, көлік қалашығы, 2 күзетілген жағажай, 3 «Орлик» алаңы, мотокросс пен велосипед жолы, орман ату полигоны, академикалық ескек жолы, мини-гольф алаңы және бірнеше спорт залы бар. 1992 жылдың 18 қарашасында Илаваның қалалық стадионында Польша мен Латвия арасындағы футболдан достық матч өтті. Илавада туризм және демалыс спортын дамыту орталығы жұмыс істейді, ол түрлі спорт секцияларын қолдайды. Қалада «Езиорак Илава» спорт клубы бар, ол футбол, гандбол, үстел теннисі және таэквондо сияқты бірнеше секциядан тұрады. Сонымен қатар, Илавада жекпе-жек, академикалық ескек, волейбол, теннис, жеңіл атлетика, жүзу, ату және велосипед спортын ұнататын адамдарды біріктіретін жергілікті клубтар, мекемелер мен бірлестіктер бар. Илавада Польша скауттар қауымдастығының отряды бар. Екі жасақ, үш команда – 16-21 жастағы туристер, бір команда – 13-16 жастағы скауттар, төрт команда – 13-19 жастағы скауттар және төрт команда – аспазшылар бар.