Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Олава (Охлау) – Польшаның оңтүстік-батысындағы 33 029 тұрғыны бар тарихи қала (2019). Ол Төменгі Силезия воеводшалығында, Вроцлав қалалық агломерациясының құрамында орналасқан. Олава округінің және Олава гминасының кіші әкімшілік ауданының орталығы болып табылады (бірақ қала өз алдына қалалық гмина екендігіне байланысты, гмина аумағына кірмейді).
Oława (, Ohlau, , ) is a historic town in south western Poland with 33,029 inhabitants (2019). It is situated in Lower Silesian Voivodeship, within the Wrocław metropolitan area. It is the seat of Oława County and of the smaller administrative district of Gmina Oława (although it is not part of the territory of the latter, as the town is an urban gmina in its own right).
Этимология
Қаланың атауы поляк тіліндегі el, ol түбірінен шыққан, ол поляк жерінде «су» дегенді білдіретін oła түрін де алды. Сумен байланыстыру елді мекеннің екі өзеннің – Одер мен Олаваның арасында орналасуына қатысты, олар бір-біріне жақын болғанымен, тек Вроцлавта, 27 км қашықтықта ғана бірігеді. Қаланың өзендер, көлдер мен ормандар арасында және Одер өзенін кесіп өтетін маңызды жерде орналасуы Сленжа нарық қонысының, кейіннен бекініс пен қаланың құрылуына жағдай жасады. Бұл жер 1201 жылғы 12 тамызда Сегнидегі Папа Иннокентий III канцеляриясы шығарған латын құжатында ежелгі поляк тілінде, латыншаланған Олева түрінде айтылған. 1214 жылы Генрих I Бородатый жазған латын құжатында қала Олауам эт Одричам деген үзіндіде Олауа деп аталады. 1269 жылы Вроцлавта шыққан, Силезия князі Владиславтың қол қойған латын құжатында қала екі атаумен – Олава және Олауя деп тілге алынған. Латын тілінде поляк тіліне қарағанда әріптер мен дыбыстар аз болғандықтан, Еуропаның түрлі құжаттарында поляк тілінің көптеген өзгешеленген нұсқалары, славян сөздері мен топонимдер кездеседі. 1295–1305 жылдары Вирцбновский епископы Генрих тұсында жазылған «Вроцлав епископтығының Польшалық табыс кітабы» (Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis) атты латын кітабында қала латынша Олавия деп аталады. 1310 жылғы латын құжатында қала «civitati Olavia versus Nyzam» деп жазылған. 1613 жылы Сляск аймағынан шыққан поляк аймақ зерттеушісі және тарихшы Миколай Хенел қала туралы Сляск географиясы туралы латын тіліндегі еңбегінде (латынша «Силезия» деп те аталады) «Silesiographia» еңбегінде екі атаумен – Олавия және Олава/Олав деп айтқан.
The name of the city comes from the Polish word root el , ol , which in Polish lands took also the form of oła , meaning "water". The association with water refers to the location of the settlement between two rivers: the Oder and the Oława, which are close to each other, but only connect in Wrocław, which is 27 km away. The location of the city between rivers, pools and forests, and at the same time in the place of crossing the Oder River, favored the creation of a market settlement of Ślęża, and later a stronghold, a town. The locality was mentioned in the Old Polish, Latinized form of Oleva in a Latin document issued on August 12, 1201, by the chancellery of Pope Innocent III in Segni. In a document written in Latin by Henry I the Bearded from 1214, the city is mentioned under the name Olaua in the fragment Olauam et Odriczam. In a Latin document issued in Wrocław in 1269, signed by the Silesian prince Władysław of Wrocław, the town is mentioned under two names: Olawa oraz Olauia. Latin language contain much less lettres and sounds that Polish, that's why many distorted versions of Polish, Slavic words, toponyms across Europe in various documents. In the Latin book Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (Polish Book of Emoluments of the Bishopric of Wrocław) written in the times of Bishop Henry of Wierzbno in the years 1295–1305, the town is mentioned in the Latinized form Olavia. The town was mentioned in a Latin document from 1310, where the town was recorded as "civitati Olavia versus Nyzam". In 1613, the Polish regionalist from the region of Śląsk and historian Mikołaj Henel mentioned the town in his Latin work on the geography of Śląsk (also known by the Latinized as "Silesia"), entitled Silesiographia giving two names Olavia and Olawa/Olaw.
Тарих
Олава 11 немесе 12 ғасырдың басында Одер және Олава өзендерімен қорғалған жерде, Пяст әулеті билеген Польша Корольдігінің құрамында болатын. Алғаш рет 1149 жылғы құжатта, Пётр Влостовичтің Вроцлавтағы Сент-Винсент аббаттығына жасаған сыйлығын растауда, Олуа деп аталды. Олава 1691-1737 жылдары король Ян III Собискийдің ұлы, поляк ханзадасы Джеймс Луи Собискийдің Олава герцогы болған кезінде қайтадан поляк билігіне көшті. 1742 жылы қала Силезияның көп бөлігімен бірге Пруссия Корольдігінің құрамына кірді. 18 және 19 ғасырлар экономикалық өсім кезеңі болды, Олава (кейін Охлау) темекі өсіру орталығы ретінде танымал болды. Аймақта этникалық поляктардың дәстүрлері мен халқы да күшті болып сақталды, жақын жердегі Конгресс Польшасынан көптеген адамдар келді. 1842 жылы Охлау мен Вроцлав арасында Силезиядағы алғашқы темір жол ашылды. 1863 жылғы қаңтар көтерілісі кезінде поляктар қала арқылы Ресейлік Польшаның бөлігіне көп мөлшерде оқ-дәрі контрабандалық жолмен өткізді. Охлаудың тарихи қаласы Бірінші дүниежүзілік соғыста зақым көрмеді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыста ғимараттардың шамамен 60% қирады. 1939 жылдың 2 қыркүйегінде поляк PZL.23 Karaś бомбалаушы (барлаушы) ұшағы Германияның Польшаға басып кіргенінен және Екінші дүниежүзілік соғыстың басталғанынан кейін, Германия аумағындағы алғашқы шабуыл ретінде қаладағы неміс зауытын бомбалады. Соғыс кезінде немістер қалада Stalag VIII B/344 әскери тұтқын лагерінің екі жұмыс лагерін құрып, пайдаланды. 1942 жылы неміс соты қалада кем дегенде бес поляк қарсыласын өлім жазасына кесті. Нацистік Германияның соғыста жеңіліске ұшырауынан кейін қала қайтадан Польшаның құрамына кірді. Олава сонымен қатар Кеңес Қызыл Армиясының Солтүстік тобының гарнизондық қаласы болды және 1992 жылға дейін солай болды. 1975 жылдан 1998 жылға дейін әкімшілік тұрғыдан Вроцлав воеводшалығында орналасқан.
Oława began to develop during the 11th or early 12th century at a site that was protected by the rivers Oder and Oława, when it was part of the Piast ruled Kingdom of Poland. It was first mentioned as Oloua in a document of 1149 confirming Piotr Włostowic's donation to the abbey of St. Vincent in Wrocław. Oława found itself again under Polish rule, when Polish prince James Louis Sobieski, son of King John III Sobieski, became duke of Oława in years 1691–1737. Together with most of Silesia, the town became part of the Kingdom of Prussia in 1742. The 18th and 19th centuries were a period of economic growth and Oława (then as Ohlau) became well known as a centre of tobacco growing. Ethnic Polish traditions and population also remained strong in the area, with a large influx of people from nearby Congress Poland. In 1842 a railroad between Ohlau and Wrocław, the first in Silesia, was opened. Poles smuggled large amounts of gunpowder through the town to the Russian Partition of Poland during the January Uprising in 1863. The historic town of Ohlau did not suffer any damage during World War I, however, in World War II about 60% of the buildings were destroyed. On 2 September 1939, a Polish PZL.23 Karaś bomber (scout) plane bombed a German factory in the city in the first attack on German territory after the German invasion of Poland and the outbreak of World War II the day before. During the war, the Germans established and operated two labour subcamps of the Stalag VIII B/344 prisoner of war camp in the town. At least five Polish resistance members were sentenced to death in the city by a German court in 1942. After Nazi Germany's defeat in the war, the town became again part of Poland. Oława also became a garrison town of the Soviet Red Army Northern Group of Forces and remained so until 1992. From 1975 to 1998, it was administratively located in the Wrocław Voivodeship.
Спорт
Жергілікті футбол командасы – ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.
The local football team is It competes in the lower leagues.