Польшаның Лазиска-Гурне қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Лазиска Горне (Обер Лазиск) – Польшаның оңтүстігіндегі Силезиядағы қала, Катовицеге жақын орналасқан. 2 миллион халқы бар Метрополис GZM-нің шеткі қаласы. Силезия таулы аймағында жатыр. 1999 жылдан бері Силезия воеводиясының құрамында, ал бұрын Катовице воеводиясы мен одан бұрын Автономиялы Силезия воеводиясы болған. Лазиска – 2,7 миллион тұрғыны бар Катовице қалалық аймағының қалаларының бірі және шамамен 5 294 000 адам тұратын Үлкен Үстіңгі Силезия-Моравия метрополиялық аймағының бөлігі. Қаланың халқы 22 298 адамды құрайды (2019 жылғы мәліметтер).

Тарих

Лазиска тарихи тұрғыдан үш бөлікке бөлінеді: Лазиска Дольне (Төменгі Лазиска), Лазиска Средине (Орталық Лазиска) және Лазиска Горне (Жоғарғы Лазиска). Олардың барлығы қазір соңғысының атымен аталатын қаланың құрамына кіреді. Ең көне елді мекен қазіргі Лазиска-Средниеде орналасқан. Лазиска ауылы алғаш рет 1287 жылы вилла Лазиска деп тілге алынған, бірақ бұл құжаттың жалған болу ықтималдығы бар. Лазиска Дольне екіншілік, ал Лазиска Горне ең жас. Ол ортағасырлық Пяст Польшасының құрамында болды, содан кейін Богемия (Чехия) билігіне қарады. Матиас Корвиннің саяси құлшынысы кезінде Пшчина маңындағы жерді 1517 жылы Циэшин герцогы Казимир II басып алып, оны венгр магнаттары, Thurzó әулетіне сатты, осылайша Плесс мемлекетін құрды. 1517 жылғы 21 ақпандағы сату шартында екі ауыл Лазыска Дольны және Лазыска Горный деп аталды. Лазиска Средни, Лазиска Дольне мен Лазиска Горнеден өзгеше, 1814 жылға дейін жеке ауыл болып келді. 1526 жылы Богемия патшалығы Габсбург монархиясының құрамына енді. Австрия мұрагерлік соғысында Силезияның көп бөлігі, соның ішінде үш туысқан елді мекен Пруссия Корольдігіне қарады. 1871 жылдан бастап олардың барлығы Германияның құрамында болды. 1913 жылы Лазиска Горнеде "Эхо" поляк хоры құрылды, ол аймақтағы ең көне хорлардың бірі болды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызметі уақытша тоқтатылғанға дейін неміс билігінің қуғын-сүргініне қарамастан жұмыс істеді. 1918 жылы соғыс аяқталып, Польша тәуелсіздігін қайта алды, ал одан кейін болған поляк Силезия көтерілісі, соның ішінде Лазискада да болды, нәтижесінде үш елді мекеннің барлығы Польшамен қайта біріктірілді. 1939 жылдың 2-3 қыркүйегінде, Польшаға неміс басқыншылығының және Екінші дүниежүзілік соғыстың басында, неміс әскерлері Лазиска Горне, Лазиска Дольне және Лазиска Средниеде поляктарды жаппай қырғынға ұшыратты, сәйкесінше 26, 17 және 19 адамды өлтірді (поляк ұлтына қарсы нацистік қылмыстарға қараңыз). 1939 жылғы 6 қыркүйекте Фрайкорптар Лазиска Горнеде тағы жеті полякты өлтірді. Немістер Лазиска Горнеде яһудилер үшін мәжбүрлі еңбек лагерін құрып, басқарды, ал Лазиска Средниеде Stalag VIII B/344 әскери тұтқын лагерінің Е393 мәжбүрлі еңбек бөлімшесі орналастырылды. 1951 жылы Лазиска Горнеге қала құқығы берілді, ал 1973 жылы Лазиска Дольне мен Лазиска Средние жаңа аудандар ретінде оның қала шегіне қосылды.

Łaziska is historically subdivided into three parts: Łaziska Dolne (Lower Łaziska), Łaziska Średnie (middle Łaziska) and Łaziska Górne (upper Łaziska). All of them are now part of the town, which was named only after the last one. The oldest settlement was located in what is now Łaziska Średnie. The village Łaziska was first mentioned in 1287 as villa Lasiszka, although the document could have been a falsificate. The second in seniority was Łaziska Dolne, and the youngest Łaziska Górne. It was part of medieval Piast ruled Poland, and then passed under Bohemian (Czech) suzerainty. During the political upheaval caused by Matthias Corvinus the land around Pszczyna was overtaken by Casimir II, Duke of Cieszyn, who sold it in 1517 to the Hungarian magnates of the Thurzó family, forming the Pless state country. In the accompanying sales document issued on 21 February 1517 the two villages were mentioned as Lazyska Dolny and Lazyska Horny. Łaziska Średnie was, in contrary to Łaziska Dolne and Łaziska Górne, a private village until 1814. The Kingdom of Bohemia in 1526 became part of the Habsburg monarchy. In the War of the Austrian Succession most of Silesia was conquered by the Kingdom of Prussia, including the three sister settlements, and from 1871 all were part of Germany. In 1913, the Polish choir "Echo" was founded in Łaziska Górne, as one of the oldest in the region, and then it operated despite repressions from the German authorities, before the temporary suspension of activities during World War I. In 1918 the war ended and Poland regained independence, and after the subsequent Polish Silesian Uprisings, which were also fought in Łaziska, all three settlements were reintegrated with Poland. Already on September 2–3, 1939, in the beginning of the German invasion of Poland and World War II, German troops committed massacres of Poles in Łaziska Górne, Łaziska Dolne and Łaziska Średnie, killing 26, 17 and 19 people, respectively (see Nazi crimes against the Polish nation). On September 6, 1939, the Freikorps murdered seven more Poles in Łaziska Górne. The Germans established and operated a forced labour camp for Jews in Łaziska Górne, and the E393 forced labour subcamp of the Stalag VIII B/344 prisoner of war camp in Łaziska Średnie. In 1951, Łaziska Górne was granted town rights, and in 1973 Łaziska Dolne and Łaziska Średnie were included within its town limits as new districts.

Спорт

Польша Лазиска-Гурне спорт клубы қалада орналасқан, оның құрамында футбол, волейбол және боулинг секциялары бар.