Кіріспе
Diageo plc (/d//i/'/æ//dʒ//i//oʊ/ deeAJeeoh) – Ұлыбританияның көпұлтты алкогольдік сусындар компаниясы, бас кеңсесі Лондон қаласында, Англияда орналасқан. Ол әлемнің 132 нысанында жұмыс істейді. Оның жетекші брендтеріне Guinness, Smirnoff, Baileys ликері, Captain Morgan ромы және Tanqueray мен Gordon's джині кіреді. Diageo Лондон қор биржасында біріншілік тізімде және FTSE 100 индексінің құрамына кіреді. Сондай-ақ, Нью-Йорк қор биржасында екіншілік тізімде.
Diageo plc (/d//i/'/æ//dʒ//i//oʊ/ deeAJeeoh) is a British multinational alcoholic beverage company, with its headquarters in London, England. It operates from 132 sites around the world. Its leading brands include Guinness, Smirnoff, Baileys liqueur, Captain Morgan rum and Tanqueray and Gordon's gin. Diageo has a primary listing on the London Stock Exchange and is a constituent of the FTSE 100 Index. It has a secondary listing on the New York Stock Exchange.
Атауы
Diageo – 1997 жылы Wolff Olins брендтік кеңес беру компаниясы ойлап тапқан атау. Атау латын тіліндегі «diēs» сөзінен, яғни «күн» және грек тіліндегі «geo» түбірінен тұрады; бұл «Өмірді әр күні, әр жерде тойлау» деген компанияның ұранына сілтеме жасайды.
Құрылу
Diageo 1997 жылы Guinness plc және Grand Metropolitan компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды. Бұл бірлесуді Guinness компаниясынан Энтони Гриннер мен Филип Йе, ал Grand Metropolitan компаниясынан Джордж Булл мен Джон Макграт басшылық етті. Энтони Гриннер алғашқы атқарушы төраға болды. Diageo акциялары 1997 жылдың 17 желтоқсанында Лондон қор биржасында саудаға түсті.
Негізгі емес активтерден шығу
Бірігудің нәтижесі ретінде Diageo алкогольдік сусындарға жататын негізгі санатқа кірмейтін бірқатар брендтерге, кәсіпорнына және активтерге ие болды. Компания осы активтерді біртіндеп сату арқылы өзінің негізгі бизнесіне – сусындарға назар аударды. Бұл 2000 жылы Pillsbury компаниясын General Mills компаниясына сатуды және 2002 жылы Burger King фастфуд тізбегін АҚШ-тың Texas Pacific фирмасы жетекшілік ететін консорциумға 1,5 миллиард АҚШ долларына сатуды қамтиды. Diageo құрамына біріккен Grand Metropolitan компаниясы бұрын Intercontinental Hotels-ке айналған қонақ үйлердің ірі иесі болған, бірақ компания әлі де Пертширдегі Gleneagles қонақ үйіне иелік етті, онда Райдер Кубогы және G8 саммиті сияқты шаралар өткізілді. 2015 жылы Diageo қонақ үйді The Hoxton қонақ үйлеріне ие Ennismore Group компаниясына сату туралы келісімге келді. 2016 жылдың қарашасында Diageo Сер Эдвин Ландзирдің 1851 жылғы «Глен монархы» атты әйгілі картинасын аукционда сатуға ниетті екенін жариялады. Компанияға тиесілі болғамен, 1999 жылдан бері Эдинбургтағы Шотландия Ұлттық мұражайына берілген бұл картинаның «біздің бизнесімізбен немесе брендтерімізбен тікелей байланысы жоқ», және бәсекелес Glenfiddich брендінің таңбасында қолданылған (William Grant & Sons компаниясына тиесілі). Қаржы жинау науқанынан кейін картина Шотландия Ұлттық галереясына шамамен 8 миллион фунт стерлингтің жарты бағасына сатылды.
The predecessor company Grand Metropolitan had been a major owner of hotels, owning what is now Intercontinental Hotels prior to divestment before merging into Diageo, but the company still owned the Gleneagles Hotel in Perthshire, which had hosted events including the Ryder Cup and G8 summit. In 2015 Diageo reached an agreement to sell the hotel to the Ennismore Group, already owners of The Hoxton hotels. In November 2016, Diageo announced its intention of selling at auction Sir Edwin Landseer's iconic 1851 painting The Monarch of the Glen – which the company owned, but which has been on loan to the National Museum of Scotland in Edinburgh since 1999 – as it has "no direct link to our business or brands", being used on the label of rival brand Glenfiddich, owned by William Grant & Sons. Following a fundraising campaign, the painting was sold to the National Galleries of Scotland for around half its assayed value of £8 million.
Арақ пен шараптан бөліну
2015 жылы компания сыра және шарап санаттарында ірі сатулар жасады, Red Stripe сыра брендін, басқа сыра зауыттарындағы үлестерін және Heineken компаниясына кейбір аймақтардағы Guinness құқықтарын, сондай-ақ шарап бизнесінің көп бөлігін Treasury Wine Estates компаниясына сатты. 2019 жылы Navarro Correas және Chalone Vineyard сияқты қалған шарап брендтерінің жеке сатылуы Diageo-ның бұл санаттан толығымен кетуіне әкелді. Diageo компаниясы 2015 жылдың сәуірінде Red Stripe сатылымына дейін Оңтүстік Африкалық сыра өндіруші United National Breweries (UNB) компаниясын сатып алғанмен, 2019 жылдың екінші жартысында одан айырылды. 2023 жылдың желтоқсанында БАҚ-та Diageo компаниясы сыра нарығынан толығымен шығуы, мүмкін Guinness брендімен бірге, мүмкін екені туралы болжамдар тарады, бірақ компания бұл ақпаратты жоққа шығарды.
Халықаралық кеңею
Бизнес алкоголь бизнесін әлем бойынша сатып алу арқылы өсті, оның ішінде 2011 жылы Сычуань Шуйзинфан компаниясының (Қытай) акцияларының бір бөлігі және 2013 жылы толық сатып алынуы болды. Компания 2011 жылы түрік спирттік сусындарын өндіруші Mey Icki-ді 2,1 миллиард АҚШ долларына, ал 2012 жылы бразилиялық кашаса өндірушісі Ypióca-ны 300 миллион фунт стерлингке, сондай-ақ Үндістанның United Spirits компаниясының басым үлесін 1,28 миллиард фунт стерлингке сатып алды.
Спирт брендін сатып алу және сату
Компания 1997 және 1998 жылдары Бакардиге Bombay Sapphire джинін және Aberfeldy, Aultmore, Craigellachie және Royal Brackla дистилляциялық зауыстарын қоса алғанда, John Dewar & Sons, Ltd компаниясын сатты. 2001 жылы Diageo құлдыраған Seagram спирттік сусындар мен шарап бизнесін, оның ішінде Captain Morgan және Seagram аралас вискиін сатып алды. Кейін компания 2018 жылдың қарашасында 550 миллион АҚШ долларына Sazerac компаниясына Myers's Rum, Popov vodka, Booth's Gin, Goldschläger, Yukon Jack, Sambuca және тағы 11 брендпен бірге Seagram виски брендін сатты, бірақ Seagram Seven Crown брендін сақтап қалды. Diageo 2003 жылы 100 миллион АҚШ доллары төлеген иесі Хосе Куервомен бірлескен кәсіпорын арқылы Don Julio текиласының 50% үлесін сатып алды. Кейін олар брендтің толық иелігін алу үшін 408 миллион АҚШ долларына және текила брендінің толық иелігіне алмасу шартымен, кейіннен Хосе Куервоны сатып алған Proximo Spirits компаниясына Bushmills ирланд вискиін сатуға келісті. Diageo 2007 жылы Cîroc водка брендін насихаттау үшін рэпер Шон Комбспен «тең үлестік кәсіпорын» құрды, бұл 2013 жылы DeLeón Tequila брендін бірлесіп сатып алуға әкелді. Серіктестік 2024 жылы заңдық даудан кейін тоқтатылды, Diageo екі брендтің де жалғыз иесі болды. 2016 жылдың наурыз айында компания коньяк пен ащы апельсин негізіндегі Grand Marnier ликерін итальяндық Campari Group сусындар компаниясына сатты. 2017 жылдың маусым айында 2013 жылы құрылған АҚШ-тағы текила бренді Casamigos текила бренді Diageo-ға қосылды. 2022 жылдың қыркүйегінде Diageo Archers брендін De Kuyper Royal Distillers компаниясына сатты. 2022 жылдың қарашасында Diageo Техаста орналасқан виски дистилляторы Balcones Distilling компаниясын сатып алатыны туралы хабарланды. 2023 жылдың қазанында Diageo Windsor Global компаниясын, ол Windsor шотланд вискиіне ие, Оңтүстік Кореяның PT W Co жеке меншік компаниясына сатты, оны Pine Tree Investment & Management Co. демеледі.
Кеңейтулер мен инвестициялар
2012 жылдың маусым айында Diageo келесі бес жылда шотланд вискиін өндіруге 1 миллиард фунт стерлинг инвестиция салуды жариялады, соның ішінде кем дегенде бір жаңа дистилляциялық қондырғы салынады, бірнеше қолданыстағы нысандар кеңейтіледі және жалпы өндірістік қуаттылық 30-40 пайызға арттырылады. 2015 жылдың желтоқсанында Diageo Данияның Stauning виски брендіне 10 миллион АҚШ долларын инвестициялауды жариялады, бұл өндірісті кеңейтуге мүмкіндік береді. 2017 жылдың ақпан айында Diageo Мэриленд штатының Балтимор округінде Guinness сыра зауытын және туристік орталық ашу жоспарларын жариялады. Бұл сыра зауыты жылына шамамен 300 000 келушіні қабылдай алады. 2021 жылдың қазан айында Diageo Мексикада текила өндірісін кеңейту үшін 500 миллион доллар инвестиция салу жоспарларын жариялады. Мексиканың Халиско штатындағы жаңа нысандардың құрылысы 2021 жылы басталуы күтілуде. Diageo 2022 жылдың шілдесінде Ньюбридж қаласында 200 миллион еуролық сыра зауытын салу жоспарларын жариялады. 2024 жылдың ақпан айында Ати қаласының тұрғыны An Bord Pleanála-ға жобаны мақұлдау туралы шешімге қарсы сотқа шағымданып, Жоғары сотқа арыз берді. Diageo компаниясымен келіссөздерден кейін, сәуір айында шағым кері тартылды.
Алкогольсіз кеңею
2019 жылдың тамызында Diageo Seedlip алкогольсіз спирттер брендінің басым бөлігін сатып алды. 2022 жылдың қазан айында Diageo австралиялық Mr Black суық пісірілген кофе ликері брендін сатып алғаны жарияланды.
Корпоративтік өзгерістер
2023 жылдың наурыз айында Дебра Кру компанияның бас директоры лауазымына сэр Иван Менезестің орнына келеді деп хабарланды. Менезес 2023 жылдың 7 маусымында қайтыс болғаннан кейін Крю жоспарланған мерзімнен бір ай бұрын қызметін бастады. 2023 жылдың мамырында Diageo компаниясы Ұлыбританияда қайта өңдеу экономикасын құру үшін British Aluminium Consortium for Advance Alloys (BACALL) деп аталатын салалық сарапшылардың бірлестігін құруға қаржы жұмсағанын мәлімдеді.
Сын
2003 жылдың желтоқсанында Diageo Cardhu брендінің скотч вискиін бір ғана сорттыдан аралас сорттыға өзгерту туралы шешім қабылдады, бұл ретте бастапқы атау мен бөтелке дизайнын сақтап қалды. Diageo мұндай қадамға Cardhu испан нарығында сәттілікке жеткенімен, сұранысты қанағаттандыру үшін жеткілікті қоры болмағандықтан барды. Өндірушілермен өткен кездесуден кейін Diageo өзгерістер енгізуге келісті. 2006 жылы Cardhu бренді қайтадан бір ғана сортты виски ретінде сатыла бастады. 2012 жылдың мамырында шотландтық BrewDog пиво қайнатушы компаниясы Diageo компаниясының BrewDog ең жақсы бар операторы сыйлығын жеңіп алса, Ұлыбританиялық қонақүйлер институтының Шотландиядағы жылдық марапаттарынан қаржыны үзуге ниеттенгенін мәлімдеді. Diageo ресми түрде кешірім сұрауға мәжбүр болды. 2015 жылдың наурызында Diageo жас әйелдің түнгі ойын-сауықтан кейін жылап отырғанын, ал есікте, әлде кем әйелі, оның анасы тұрғанын бейнелейтін жарнама шығарды. Жарнаманың мәтіні: «Кім сенің ізіңмен келеді? Шамадан тыс ішудің салдары болады». Бұл жарнамада қыздың сол түні ішімдік ішіп, үйіне қайтар жолда зорлыққа ұшырағаны туралы меңзеу жасалған. "Rape Crisis Network Ireland" ұйымының директоры Diageo компаниясын «жыныстық зорлық құрбандарын оларға жасалған қылмыстар үшін кінәлауда» деп айыптап, бұл хабарламаның зиянды, регрессивті және осал адамдарға бағытталған қауіпті екенін мәлімдеді.
Зауыттардың жабылуы және көшірілуі
2009 жылдың шілдесінде Diageo компаниясы Шотландияның Кильмарнок қаласымен шамамен 200 жылдық байланыстан кейін, бизнесті қайта құру барысында Джонни Уокердің араластыру және құю зауытын жабатынын хабарлады. Бұл 700 жұмысшыны жұмыссыз қалдырды және баспасөз, жергілікті халық және саясаткерлердің наразылығын тудырды. Жергілікті SNP депутаты Уилли Коффи және Лейбористік партия өкілі Дес Браун бұл шешімге қарсы науқан ұйымдастырды. Бұл жоспарға қарсы петиция жиналды, сонымен қатар Глазгодағы тарихи Порт-Дундас дәнді спирт зауытын жабу да қарастырылды. Кильмарноктағы Джонни Уокер зауыты 2012 жылдың наурыз айында жабылды, ал бір жылдан кейін ғимараттар бұзылды. 2011 жылдың сәуір айында Ұлттық Пуэрто-Рико коалициясы Нью-Йорк және Пуэрто-Рикода Diageo компаниясына тиесілі алкогольдік ішімдіктерге бойкот жариялау мақсатында бірқатар жарнамалар ұйымдастыруды жоспарлады. Бұл корпорацияның Captain Morgan ромын Пуэрто-Рикодан АҚШ-тың Виргин аралдарына көшіруіне байланысты наразылық болды, бұл шара компанияға 30 жыл ішінде 2,7 миллиард АҚШ доллары көлемінде салық жеңілдіктерін ұсынуға мүмкіндік береді.
Регламенттік мәселелер
2011 жылдың тамызында Diageo шетелдік лауазымды тұлғаларға заңсыз төлемдер жасады деген АҚШ-тың азаматтық реттеу органдарының талаптарын реттеу үшін 16 миллион АҚШ долларынан астам соманы төлеуге келісті. Реттеушілер британдық компанияны, оның еншілес компаниялары арқылы АҚШ-тың «Шетелдік сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес заңы»н бұзғаны үшін айыптады, бұл оның «Джонни Уокер» және «Виндзор» шотланд вискилері және басқа брендтері үшін тиімді сату мен салық жеңілдіктерін алу мақсатында жасалған. 2020 жылдың қаңтар айында Diageo АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясының талаптарын өтеу үшін 5 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті. Комиссия компанияның дистрибьюторларға өнімділік мақсаттарына жеткені үшін талаптан артық өнім сатып алуға қысым көрсеткенін мәлімдеді.
Дүниежүзі бойынша
Diageo 180 елде, бес аймақта жұмыс істейді: Еуропа, Солтүстік Америка, Латын Америкасы, Кариб теңізі, Азия-Тынық мұхиты және Африка.
Сыйлықтар мен рейтингтер
2016 жылы Diageo компаниясы Thomson Reuters Diversity and Inclusion (D&I) индексі бойынша әртүрлілік және қосымшалық тұрғысынан әлемдегі 4255 компанияның ішінде 11-орынды иеленді. 2023 жылдың маусым айында компанияның Шотландияның Морей аймағындағы Mortlach дистиллериясы Gordon & MacPhail Connoisseurs Choice 1989 Mortlach сингл молт скотч вискиі үшін жыл сайынғы Халықаралық виски конкурсында "Жыл вискиі" сыйлығына ие болды.
Операциялар
Diageo сонымен қатар француздық сәнді тауарлар компаниясы LVMH-ның Moët Hennessy сусындар бөлімшесінде 34% үлеске ие. 2017 жылы компания Директорлар институты мен Хартерлік сапа институтының «Жақсы басқару» индексінде бірінші орынды жеңіп алды.
Бас кеңсесі
Диагеоның бас кеңсесі бұрынғы Парк Роял орнынан көшкеннен кейін Лондонның Ұлы Марлборо көшесінде орналасқан. Бұл орын 1936 жылдан бері сыра шығарған, ал 2004 жылы жабылған Гиннес сыра зауытының жерінде орналасқан. Диагеоның бұрынғы бас кеңсесі 1996 жылдан бері Лондонның Вестминстер қаласының Мэрилебоун ауданындағы Генриетта Плейс мекенжайында болған. 2009 жылы Диагео шығындарды қысқарту бағдарламасы аясында Генриетта Плейс нысанын жабуды жариялады және қызметкерлерін Парк Роялға көшірді.