Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Венециядағы монастырь, жетімдер үйі және музыка мектебі
Convent, orphanage, and music school in Venice
Ospedale della Pietà – Венециядағы монастырь, жетімдер үйі және музыка мектебі болған. Басқа венециялық ауруханалар сияқты, Пиета да бастапқыда мұқтаждарға арналған бейімдеме ретінде құрылған. Санта-Мария деллуммильтаның қарындастары деп аталатын венециялық монахтар тобы, он төртінші ғасырда жетім және тастап кетілген қыздарға арналған осы қайырымдылық мекемені құрды. Он жетінші және он сегізінші ғасырларда Пиета – басқа үш ірі қайырымдылық Ospedali Grandi-мен бірге – бүкіл Еуропадан туристер мен демеушілерді тартқан, тек әйелдерден құралған музыкалық ансамбльдерімен танымал болды. Оның атақтылығы көбінесе тұрақты композиторы және скрипка оқытушысы Антонио Вивальдимен байланысты.
The Ospedale della Pietà was a convent, orphanage, and music school in Venice. Like other Venetian ospedali, the Pietà was first established as a hospice for the needy. A group of Venetian nuns, called the Consorelle di Santa Maria dell’Umiltà, established this charitable institution for orphans and abandoned girls in the fourteenth century. By the seventeenth and eighteenth centuries the Pietà – along with the three other charitable Ospedali Grandi – was well known for its all female musical ensembles that attracted tourists and patrons from around Europe. Its fame is largely connected to its resident composer and violin teacher Antonio Vivaldi.
Музыкалық қызмет
Нәрестелерді тек қана нәрестелерді қабылдауға жеткілікті үлкен терезе арқылы Пиетаға қалдыруға болатын. Барлық нәрестелер де қыздар болған жоқ, олар міндетті түрде жетім болмаған. Он жетінші ғасырда барлық төрт ospedali өздерінің әйел музыканттарының қасиетті музыкасын орындауы арқылы үлкен назар аударды, олар coro-ның қыздары деп белгілі болды. Coro-ның қыздарының оқытылуына қатысты ресми ережелер мұқият жазылды және мерзімді түрде қайта қарастырылды. Осы концерттердің көпшілігі маңызды қонақтардан тұратын таңдамалы тыңдаушылар үшін өткізілді. Тыңдаушылар әртістерден металл тормен бөлінді, бұл монастырлардың үлгісімен әйелдерді келушілердің назарынан қорғау үшін жасалды. Институт атаққа ие болған сайын, ол кейде ақсүйектерге (әдетте заңды түрде емес) байланысты нәрестелерді қабылдады. 1797 жылы құлаған Венеция Республикасының соңғы онжылдықтарында ол жасөспірім музыкалық студенттерді – figlie di spese деп аталғандарды қабылдады, олардың оқу ақысын шетелдік сарайлар немесе жоғары лауазымды тұлғалар төледі. Пиета скрипкашы Кьяра делла Пиета және сопрано әншісі Фортуната Кантора сияқты көптеген виртуоз музыканттарды, сондай-ақ Агата делла Пиета сияқты композиторларды тәрбиеледі, институттың сыртында мансап жасаған Анна Бон және Винчента Да Понте сияқты кем дегенде екі композиторды дайындады. Сәтті figlie-нің өміріне зор қызығушылық болды. Кейбіреулеріне жанкүйерлерден жомарт сыйлықтар берілді, ал көптегендеріне Италия материгіндегі виллаларда демалысқа мүмкіндік берілді. Көптегендері өмір бойы сонда қалды, бірақ Венеция экономикасы сегізінші ғасырда төмендеген кезде, кейбіреулері (әдетте тиімді) некеге тұру үшін кетіп қалды. Мұндай жағдайда институт болашақ күйеуге шағын қалыңдық берді. Әр Ospedali Grandi әдетте кем дегенде отыздан қырыққа дейін музыканттардан тұратын оркестрге ие болды (La Pietà оркестрі алпысқа дейін саналды), барлығы әйелдер, және мекемелер қаланың ең жақсы музыканттарын жалдап, жоғары сапалы концерттерді насихаттау арқылы бір-бірімен бәсекелесті. Осындай іс-қимылдар арқылы олар скрипка және басқа да аспаптарды жасаушыларға көптеген тапсырыстар берді, олар мұндай аспаптарды күтіп-ұстау және жөндеуді қамтамасыз етті. Бұл шеберлерді "liuter del loco" деп атады. "Liuter del loco" лауазымы тұрақты табыс ағынына кепілдік берді: бүкіл оркестрдің аспаптарын күту бірнеше адамның жұмысын қажет ететін қиын жұмыс болды; аспаптарды жинау керек болды, оларды үнемі жөндеу керек болды, өйткені олар қолданылғаннан кейін сынды және жабыспайды, кейде аспаптарды жасау керек болды. Скрипка жасаушы бүкіл оркестрге ішектерді де жеткізіп беруге, барлық операцияларды егжей-тегжейлі есепке алуға және жарты жылдық немесе жылдық шот-фактуралар шығаруға міндетті болды. Бұл шот-фактуралар немесе сол кездегі "полициялар" деп аталғандар, тағайындалған скрипкашы қолмен жазып, "maestre del coro" немесе maestro di cappella мақұлдағаннан кейін ғана аурухана басшылығынан төленді. Бұл "полициялар" тек авторды (лютиерді) және оның жұмысын зерттеу үшін ғана емес, сонымен қатар сол кездегі "сонадори" (орындаушылар) музыкалық практикасы туралы көбірек ақпарат алу үшін құнды ақпарат көзі болып табылады. Сондай-ақ, олардың органологиялық зерттеуінен де көптеген ақпарат алуға болады. Кейбір ең қызықты шот-фактураларды оқу үшін біз Пио кітабының қосымшасына жүгінеміз, онда олардың кейбіреулері (автор 110-нан астам, барлығы 400 бетті тауып, каталогтады) хронологиялық тәртіппен тізімделеді және 1750 жылдан 1810 жылға дейін қамтиды. Композитор Антонио Вивальди 1703 жылы скрипка мұғалімі болып тағайындалды және 1715 жылға дейін әр түрлі лауазымдарда қызмет етті, содан кейін 1723 жылдан 1740 жылға дейін қайтадан қызмет етті. Вивальдидің көптеген қасиетті вокалды және аспаптық музыкасы Пиетада орындалу үшін жазылған. Пиета ауруханасының консерваториясы шамамен 1830 жылға дейін белсенді болып қалған жалғыз аурухана болды. Барлық басқа ауруханалар 19-ғасырдың алғашқы жылдары музыкалық қызметін толығымен тоқтатты. 1790 жылы жасалған аспаптар тізімінен біз сол жылы Пиета ауруханасында әлі де "жұмылған доғалары бар төрт скрипка, төрт виолончель, он жеті скрипка, екі теңіз кернейі (бұл violini in tromba marina болуы мүмкін), алты кішкентай виола, екі viola d’amore, екі мандолина, екі лютня, бір теорбо, қосымшалары бар төрт аңшылық мүйіз, екі саздық гармониялық қораппен, екі сымбаль, үш флейта, екі үлкен сымбаль шпінеттермен, алты шпинеттер" болғандығын білеміз. Жан Жак Руссоның 1770 жылғы есебі оның әсерлерін білдіреді, бірақ бүкіл ғасыр бойы институт сипаттамасы ретінде жалпыланды. Ол орындаушылардың металл торлардың артына қалай жасырынғанын сипаттады, содан кейін өзінің "Мысықтар" (1770) еңбегінде былай деді:
Infants could be left at the Pietà via the scaffetta, a window only large enough to admit infants. Not all infants were female, nor were they necessarily orphans. Through the seventeenth century all four of the surviving ospedali gained increasing attention through the performances of sacred music by their female musicians, known as figlie di coro. Formal rules for the training of figlie were carefully drafted and periodically revised. Many of these concerts were given for select audiences consisting of important visitors. The audience was separated from the performers by a metal grill, following the example of convents to protect the women from the gaze of the visitors. As the institution became celebrated, it sometimes received infants related (not always legitimately) to members of the nobility. In the later decades of the Venetian Republic, which collapsed in 1797, it also accepted adolescent music students – called figlie di spese – whose fees were paid by sponsoring foreign courts or dignitaries. The Pietà produced many virtuose like the violinist Chiara della Pietà and the soprano vocalist Fortunata Cantora, as well as composers, such as Agata della Pietà, and at least two composers who made careers outside of the institutions: Anna Bon and Vincenta Da Ponte. The life of successful figlie was much coveted. Some were given lavish gifts by admirers, and many were offered periods of vacation in villas on the Italian mainland. Most remained there their entire lives, though as the Venetian economy declined in the eighteenth century, some left to make (usually advantageous) marriages. In this instance, the institution provided a future bride with a small dowry. Each Ospedali Grandi usually had an orchestra of at least thirty to forty musicians (La Pietà's orchestra counted up to sixty), all females, and the institutions competed with each other by hiring the best musicians in the city, promoting high quality concerts. Through such activities. they provided countless commissions for violin and other instruments makers to provide for the maintenance and repair of such instruments. These artisans were named "liuter del loco". The office of "liuter del loco" guaranteed a constant flow of income: curating the instruments of an entire orchestra was a burdensome activity which required the work of more than one person; instruments had to be picked up, continuously repaired because of breakage and ungluing from use, and sometimes instruments had to be built. The responsible violin maker also had to supply strings for the entire orchestra, keep an accounting book detailing all operations, and issue semi annual or annual invoices. These invoices, or ‘policies’ as they were called at the time, were handwritten by the appointed violin maker and had to be approved by the "maestre del coro" or the maestro di cappella – who would usually be granted a discount – before being paid by the hospital administration. These ‘policies’ are not only a precious source of information for the study of an author (luthier) and his work, but they are also a valid tool to gather more information on the musical practice of the "sonadori" (players) of the time. There is also much information that can be gleaned from their organological study. For a reading of some of the most interesting invoices, we refer to the appendix of Pio book where some of them (the author has found and catalogued more than 110, totaling 400 pages) are listed in chronological order and cover the years from 1750 to 1810. The composer Antonio Vivaldi was appointed a violin teacher in 1703 and served in various roles through 1715, and again from 1723 to 1740. Much of Vivaldi's sacred vocal and instrumental music was written for performance at the Pietà. The conservatory of the Pietà hospital was the only hospital to remain active until approximately 1830. All the other hospitals completely closed their musical activity during the first years of the nineteenth century. From an instrument inventory dated 1790 we learn that during that year the Pietà hospital had still “four violins with used bows, four cellos, seventeen violins, two marine trumpets (these may have been violini in tromba marina), six small violas, two viola d’amore, two mandolines, two lutes, one theorbo, four hunting horns with accessories, two psalteries with harmonic box, two cymbals, three flutes, two big cymbals with spinets, six spinets". Jean Jacques Rousseau's account of 1770 conveys his impressions but has been over generalized as a description of the institution over an entire century. After describing how the performers were hidden behind metal grilles, he related in his Confessions (1770):
Мен осындай құмарлық пен әсерлі музыканы естіген емеспін; өнердің байлығы, вокалдық бөлімнің тамаша талғамы, дауыстардың тамашалығы, орындалудың дұрыстығы, осы керемет концерттердің барлығы керемет әсер тудырады, бұл әрине мода емес, бірақ ешбір жүрек одан қорғанышсыз деп санаймын. Ол музыканттармен кездескенін айтады. Алғашқы ғимарат (жоғарыда көрсетілген) қазірде қонақ үй-ресторан кешені (Metropole) болып табылады. Жақын жердегі Пиета шіркеуі 1761 жылы, Вивальди қайтыс болғаннан кейін екі онжылдықтан кейін аяқталды. Шіркеудің фасады тек 20-ғасырдың басында аяқталды. Балаларға арналған білім беру орталығы әлі де шіркеудің артындағы ғимарат кешенінде орналасқан. Бұл кешеннің көп бөлігі 1720 жылдары ауруханаға сыйға берілді, осылайша оның қызметін кеңейтуге мүмкіндік берді. Вивальдидің Анна Мария дель Виолино сияқты бірінші шәкірттері осы жаңадан алынған ғимараттарда жеке бөлмелерге ие болды. 1782 жылдың 22 қаңтарында Франческо Гуарди салған картинада көрсетілген "солтүстік графтары" үшін өткен атақты концерт олардың бірінің салонында өткен болуы мүмкін. Гуардидің картинасы "Театро Сан Бенедеттодағы кешкі ас және бал" деп дұрыс емес аталады.
I have not an idea of anything so voluptuous and affecting as this music; the richness of the art, the exquisite taste of the vocal part, the excellence of the voices, the justness of the execution, everything in these delightful concerts concurs to produce an impression which certainly is not the mode, but from which I am of opinion no heart is secure. He goes on to describe meeting the musicians. The original building (shown above) is currently a hotel restaurant complex (the Metropole). The nearby church of the Pietà was completed in 1761, two decades after the death of Vivaldi. The facade of the church was only completed in the early 20th century. An early childhood education center is still housed in the rear of the building complex behind the church. Most of this complex was donated to the Ospedale in the 1720s, enabling it to expand its activities. Some of Vivaldi's premiere pupils, such as Anna Maria del Violino, were given individual rooms in these newly acquired buildings. It is possible that in the salon of one of them the famous concert for "i conti del Nord", celebrated in a painting by Francesco Guardi, took place on January 22, 1782. Guardi's painting is mistitled "The Dinner and Ball in the Teatro San Benedetto".