Кіріспе
Ал Капптың комиксі негізіндегі америкалық мюзикл «Ли’л Абнер» – 1956 жылғы мюзикл. Мюзиклдің либреттосын Норман Панама мен Мелвин Франк жазса, музыкасын Джин Де Пол, әндер сөздерін Джонни Мерсер жазған. Аль Капптың «Ли’л Абнер» комиксіне негізделген бұл қойылым, сырттай қарағанда, таулықтарды кеңінен пародизациялайды, бірақ ол сонымен қатар американдық саясаттан бастап, АҚШ федералды үкіметіндегі нашар басқаруға дейін, сондай-ақ әдептілік пен гендерлік рөлдер сияқты тақырыптарды өткір сатиралайды. Комиксті музыкалық туындыға айналдыруды бірнеше жазушылар мен композиторлар қарастырғаннан кейін, Аль Капп 1955 жылы Paramount Pictures компаниясы қаржыландыратын мюзиклді жасау үшін болашақ авторлармен келісімге келді. Paramount Pictures сахналық қойылымнан кейін фильм түсіруді жоспарлаған. Бродвейдегі қойылым 1956 жылдың 15 қарашасында ашылып, 693 қойылымға дейін сахналанды. Музыкасы мен Майкл Киддтің хореографиясы сыншылардың жоғары бағасын алды, бірақ кейбір сыншылар либреттоның комикстің рухын жоғалтқанын айтты. Кидд пен Эди Адамс (Дейзи Мэй рөлінде) «Тони» сыйлығын жеңіп алды, ал жаңа актер Питер Палмер (басты рөлде) «Театр әлемі» сыйлығына ие болды. Paramount 1959 жылы Бродвей актерлерінің көпшілігі бұрынғы рөлдерін сомдаған фильм нұсқасын шығарды.
Li'l Abner is a 1956 musical with a book by Norman Panama and Melvin Frank, music by Gene De Paul, and lyrics by Johnny Mercer. Based on the comic strip Li'l Abner by Al Capp, the show is, on the surface, a broad spoof of hillbillies, but it is also a pointed satire on other topics, ranging from American politics and incompetence in the United States federal government to propriety and gender roles. After several other writers and composers considered musicalizing the comic strip, Al Capp finally made a deal in 1955 with the eventual creators for a musical to be financed by Paramount Pictures, which wanted to follow the stage version with a film musical. The Broadway production opened on November 15, 1956, and ran for a moderately successful 693 performances. The score and Michael Kidd's choreography received critical praise, but some critics felt that the book's adaptation lost the spirit of the comic strip. Kidd and Edie Adams, as Daisy Mae, won Tony Awards, while newcomer Peter Palmer, in the title role, won a Theatre World Award. Paramount released a film version with the same title in 1959, with most of the Broadway cast reprising their roles.
Тарих
Популярлы комикс «Ли’л Абнер»дің музыкалық нұсқасы алғаш рет 1946 жылы жоспарланды, кітабын комикстің авторы Аль Кэпп жазбақ болды. Ричард Роджерс пен Оскар Хаммерштейн II әлеуетті продюсерлер ретінде талданды, бірақ олар партитура жазуды жоспарлаған-жоқтығы туралы мәліметтер жоқ. 1953 жылы Артур Шварц пен Алан Джей Лернер Аль Кэпптен шоу құқықтарын алды; үш адам шоуды бірлесіп өндіруге келісті, Шварц музыканы, ал Лернер кітапты және өлеңдерді жазды. Комикстегі таныс кейіпкерлер сақталуы керек еді, бірақ «Ли’л Абнер» мен оның ұзақ жылдар бойы сүйіктісі Дейзи Мэй мюзиклде әлі үйленбеген болар еді. Алайда, сол жылы Левин Джордж Бернард Шоудың «Пигмалион» пьесасының музыкалық нұсқасын жариялады, авторы Лернер мен Лоуи. «Lane–Lerner Li’l Abner» жұмысы жалғасуы керек болғанмен, бұл нұсқа ешқашан пайда болған жоқ, ал Лернер мен Лоуидің «Пигмалион» бойынша жазған «My Fair Lady» 1956 жылы сахнаға шығып, онжылдықтың ең танымал мюзикліне айналды. 1955 жылы Норман Панама мен Мелвин Франк 1956 жылы Бродвейде ашылатын «Ли’л Абнер» мюзиклін жариялады, содан кейін мюзиклдің фильмі түсіріледі деп күтілді. Музыкасын Джин де Пол жазса, өлеңдерін Джонни Мерсер жазбақ болды. Де Пол мен Мерсер бұрын танымал «Жеті бауырға жеті келін» мюзиклінің сазын жазған еді. Майкл Кидд, «Жеті бауырға жеті келін» мюзиклінде хореография салған режиссер, «Ли’л Абнер» мюзиклін қоюға жауапты болды. Paramount Pictures мюзиклдің жалғыз демеушісі болды және оның киноқұқықтары үшін 300 000 доллар төледі, ал Панама мен Франк кино нұсқасын бейімдеуге, режиссерлік етуге және өндіруге міндеттенді. Продюсерлер атау рөлін ойнауға актерді іздеуге көп уақыт жұмсады: рөлге 400-ден астам актер үміткер болды, бір кезде Дик Шон олардың басты үміткері болды. Алайда, продюсерлер армиялық ойын-сауық бөлімінде қызмет еткен беймәлім әнші Питер Палмерді таңдады; Панама мен Франк оны талантты американдық сарбаздар қатысқан «Эд Салливан шоуының» бір бөлімінде өнер көрсеткенін көрді. Палмер музыкалық білімі бар, Иллинойс университетінде музыка мамандығын бітірген, сонымен қатар футбол ойнаған; 6 фут 4 дюйм және 228 фунт салмақтағы Палмер «Ли’л Абнер» рөліне лайықты келбетке ие болды. Ол рөлге қызығушылық танытқан Ван Джонсоннан 15 жас кіші еді. Адамсқа «Кандид» мюзиклінің түпнұсқалық өндірісінде басты рөл ұсынылды. Адамс режиссер Джордж Эбботтан, ол оны «Wonderful Town» мюзиклінде режиссерлік еткен, қай шоуды таңдау керектігін сұрады, ол оған Дейзи Мэй рөлін алуға кеңес берді, ол солай істеді. Кездейсоқ, Аль Кэпп 1950 жылы DuMont телеарнасында көрсетілген «Мисс АҚШ Телевизиясы» сайысының үш төрешісінің бірі болды, ол Адамсқа ұлттық назар аударды.
Бірінші акт
"Бұл - әдеттегі күн" (АҚШ, Догпач) Әдеттегідей, тәтті, келбетті Дейзи Мэй Скрагг кішкентай Әбнер Йокумды қуалайды, ол әдемі жігіт болғанымен, қыздарға да, жұмысқа да қызығушылық танытпайды. Әбнердің үстемдік еткен, кішкентай анасы Дейзи Мэйді қала алаңындағы "Корнпойн" жиынына келуін айту үшін жібереді. Балық аулау орнында достарымен бірге Әбнер әлемдегі кез келген адам бола алса, өзі болғысы келетінін ("Егер менің Друтерлерім болса") ойша айтады. Дейзи Мэй жігіттерге жиын туралы хабарлайды, олар қалаға асығады. Дейзи Абнердің оған романтикалық қызығушылық танытпағанына ашуланады ("Егер менде менің Друтерлерім болса" (қайталау)). Қала тұрғындары "Корнпойн" жиынына жиналады, онда пастор Марриин Сэм Догпачтың негізін қалаушысы "Жубилей Т. Корнпоунды" мерекелейді – Оңтүстікке қарағанда Солтүстікке көбірек пайда келтірген конфедерациялық генерал. Сенатор Фоббунд, Догпачтың АҚШ конгрессмені, Конгресс Догпачты АҚШ-тың ең қажетсіз қаласы деп жариялағандықтан, оны ядролық бомба сынақ алаңы ретінде пайдалану үшін эвакуациялау керектігін хабарлайды, оны үкімет ғалымы доктор Финсдейл қадағалайды. Барлығы Догпачтың бүкіл АҚШ-тан таңдалғанына қуанышты ("Rag Offen the Bush"). Бірақ Жер сілкінісі МакГун оларға Догпачтан кетсе, жыл сайынғы Сейди Хокинс күні жарысы өткізілмейді екенін еске салады: Догпачта жас әйел жігітті Сейди Хокинс күні ұстаса ғана үйлене алады. Дейзи Мэйдің арсыз туысы Ромео Скрагг Жер сілкінісіне Дейзи Мэйге үйленуге рұқсат береді (бір доллар параға). Қала тұрғындары Догпач пен Сейди Хокинс күнін қалада қажетті нәрсе бар екенін дәлелдеу арқылы сақтауға шешім қабылдайды. Дейзи Мэй Абнерден Сейди Хокинс күні оны ұстауға рұқсат сұрайды және оны өзі сияқты қызға үйленуге лайық екеніне көндіруге тырысады, ал Абнер ол өзі сияқты жігітке үйленуі керек деп келіседі ("Атап айтқанда, сен"). Қала тұрғындары сүйікті үйлерінің "Қажетсіз қала" деп жарияланғанына қайғырады, ал доктор Финсдейл олардың құндылығын дәлелдеуге тырысқандары бекер болғанын мәлімдейді. Айтпақшы, Мами Йокумның Йокумберри тонигі, оны ол үйінің сыртында өсетін Йокумберри ағашынан жасайды, Абнерді соншалықты күшті және әдемі еткен. Ұзындығы қысқа, денелі үкімет ғалымына бір қасық берілгенде, ол ұзын, мықты адамға айналады. Әбнер де Вашингтонға барып, доктор Финсдейл мен үкіметке Догпачтың арық адамдарына тоникті сынауға мүмкіндік беру үшін, "Некелесіп жатқан Сэммен" бірге келіседі. Сол жерде ашкөз, зұлым генерал Буллмус Йокумберри тонигінің формуласын сатып алғысы келеді және Лил Абнер формуланы үкіметке тегін беруге ниетті екеніне ашуланады ("Буллмус генералына не жақсы"). Ол өзінің сүйіктісі, қауіпті әйел Аппассионата фон Климаксқа Сейди Хокинс күні Абнерді ұстап алу үшін жалған жоспар жасайды. Олар үйленгеннен кейін Буллмус Абнерді өлтіреді, ал формула оның жесірі Аппассионатаға тиесілі болады. Әбнер мен Самандық "Ел ең жақсы қолдарда" деген қуанышты хабармен Догпачқа оралады. Сейди Хокинс күні генерал Буллмус пен Аппассионата Догпачқа келеді. Олар Аппассионатаға Абнерді ұстауға көмектесу үшін Зұлым Көзді Флиглды жалдайды. Жарыс басталады, ал Догпачтың жас әйелдері жас жігіттерді қуалайды ("Сейди Хокинс күні" балеті). Дейзи Мэй, Stupefyin' Jones (оның тоңазытқыштарына қарайтын кез келген адам тоңады) көмегімен Абнерді ұстауға жақын болғанмен, Evil Eye Fleagle өзінің жаман көзін пайдаланып, жарыстағы барлық адамды тоңазытады, ал Аппассионата тыныш Абнерге жақындап, оны өзінің деп жариялайды.
Екінші акт
Вашингтонда доктор Финсдейл және Йокумберри Тонигін сынап жатқан ғалымдар өмірді ғылым толығымен бақылайтын уақыт туралы армандайды («О, бақытты күн»). Догпатчте Дейзи Мэй Әбнерді жеңе алмауының себебі он жеті жасында тым қартайған және әдемі емес екендігіне тоқталады, ал Marryin’ Sam оның қайғысына қосылады («Мен өзімнің шаңырағымнан оздым»). Мамми Йокум көріпкелдік көріп, Буллмус пен Аппассионатаның кішкентай Абнерді өлтіру жоспарын анықтайды. Дейзи Мэй Жер сілкінісі МакГундан кішкентай Абнерді құтқару үшін Вашингтонға баруын сұрайды, егер ол солай істесе, оған үйленуге уәде береді. Вашингтонда кішкентай Абнер мен Аппассионатаның үйлену тойы өтіп жатыр. Генерал Буллмустың Evil Eye Fleagle қолында бар; Fleagle-дің зұлым көзі одан сұралған нәрсені істеуге мәжбүр ете алатындықтан, Аппассионата формула алу үшін Абнерге үйленуге де қажеттілігі жоқ. Генерал Флиглдің көзін Абнерге жұмсап, Йокумберри Тонигінің формуласын алып, содан кейін Абнерге өзін-өзі өлтіруге бұйыруды жоспарлап отыр. Мамми және Паппи Йокум, Жер сілкінісі, Дейзи Мэй және Догпатч әйелдері тойды бұзу үшін келеді. Флигл өзінің зұлым көзін Абнерге қолдануға тырысқанда, Жер сілкінісі өзін қорғау үшін айналы тарелканы ұстап тұрады, ал Флиглдің көзінен шыққан сәуле тарелкадан секіріп, генерал Буллмустың үстіне түседі. Мамми Йокум генералды сұраққа тартып, ол жоспардың барлығын ашады. Полиция оны және Аппассионатаны қамауға алады. Догпатч әйелдері Йокумберри Тонигінің нәтижелерін көру үшін зертханаға барады. Олардың арық күйеулері келбетті жігіттерге айналған, бірақ олар әйелдеріне ешқандай қызығушылық танытпайды. Доктор Финсдейл бұл тониктің өкінішті жанама әсері екенін түсіндіреді: ол еркектердің романтикалық қызығушылығын жояды. Әйелдер одан «Оларды бұрынғы қалпына келтіруін» жалбарынады. Дейзи Абнерге ол Вашингтонға келгеннен бері Абнерді құтқарып қалған Жер сілкінісіне үйленуге уәде бергенін, бірақ ол Абнерге үйленгісі келетінін айтады («Атап айтқанда, сен» (қайталау)). Жұмсақ сөйлейтін Паппи Йокум Абнерге құпия эликсирдің бар екенін айтады, ол Абнерді Дейзи Мэйге үйленгісі келеді. Абнер оны Догпатчқа қайтып келгенде ішуге келіседі. Догпатчте Marryin’ Sam Дейзи Мэй мен Жер сілкінісінің үйлену рәсімін өткізеді. Тойдың алдында Дейзи өзінің шалақы туыстарын Жер сілкінісіне таныстырады, олар үйленгеннен кейін олармен бірге тұратынын айтады. Marryin’ Sam рәсімді некеге тұрудың салдары туралы ескерту арқылы бастайды («Некелік би»). Абнер мен Паппи рәсімді тоқтатады, Абнер эликсирді ішеді (Паппи Маммиге сыбырлап, бұл су екенін айтады) және ол Дейзи Мэйге үйленгісі келетінін жариялайды. Жер сілкінісі енді Дейзи Мэйді Абнерге үйлену үшін қуана-қуана босатады. Доктор Финсдейл атом бомбалары жақын арада келе жатқанын ескертеді. Қала тұрғындары Джубилейшн Т. Корнпоунның мүсінін жылжытуға тырысқанда, Абрахам Линкольннің мәлімдемесі жазылған тақта ашылады: Корнпоунның әскери қателіктері Солтүстікке Азамат соғысын жеңіске жеткізуге көмектескендіктен, Догпатч ұлттық қасиетті орын деп жарияланады. Доктор Финсдейл бомбалауды тоқтатады, Догпатчтің арық ерлері бақытты әйелдерімен бірге үйлеріне оралады, ал Догпатч тұрғындары Абнер Дейзи Мэйді сүйгенде Джубилейшн Т. Корнпоунды құрметтейді (Финал).
Өндірістер
Майкл Киддтің режиссерлігі мен хореографиясы және Филип Дж. Лангтың оркестрлеуімен Бродвей қойылымы 1956 жылдың 15 қарашасында Санкт-Джеймс театрында ашылды, онда 693 спектакль өтті. Бродвейдің алғашқы актерлік құрамында Питер Палмер басты рөлде және Дейзи Мэй рөлінде Эди Адамс (Эдит Адамс деп көрсетілген) ойнады. Орындаушылар құрамына Говард Сент-Джон генерал Буллмуз, Стубби Кей – үйлендіруші Сэм, Тина Луиза – Аппассионата фон Климакс, Джули Ньюмар – Ступпийн Джонс, Ал Несор – Зұлым көз Флигль, Шарлотта Рей – Мамми Йокум, Джо Э. Маркс – Паппи Йокум, Кармен Альварес – Мунбим Максвайн, Тед Турстон – сенатор Джек С. Фогбунд, Берн Хоффман – Жер сілкінісі МакГун және Тони Морденте – Жалғыз Полекат кірді. Алвин Колт костюмдерді жасады, ол үшін ол «Ең жақсы костюм дизайны» номинациясы бойынша Тони сыйлығына ұсынылды. Костюмдер Флорида штатының Помпано Бич қаласындағы Costume World Broadway Collection көрмесінде қойылған. 1998 жылы «Ли’л Абнер» Нью-Йорк қаласының орталығындағы Encores! сериясы аясында концертте ұсынылды. Коннектикут штатының Ист-Хаддам қаласындағы Goodspeed Musicals 2006 жылдың 21 сәуірінен 2 шілдесіне дейін мюзиклді көрсетті. Қойылым заманауи уақытқа бейімделді және Марта Стюарт, Дональд Трамп және Аль Шарптон сияқты тұлғаларға сілтемелер енгізілді, ал генерал Буллмуз рөлін сомдаған актер сол кездегі АҚШ вице-президенті Дик Чейниге ұқсас болды. «Reprise! Broadway's Best» 2008 жылдың ақпан айында Лос-Анджелесте мюзиклді продюсерлік етті.
Кино және теледидар
Сахналық мюзиклге негізделген фильм Paramount компаниясы 1959 жылы шығарды, және Бродвейдегі актерлердің көпшілігі өз рөлдерін қайта ойнады. Фильм сахналық декорацияға ұқсатып түсірілген, ғимараттар мен айналасы екі өлшемді бейнеленген, бұл "көрермен мен актерді бөліп тұратын сахна алды" әсерін тудырады. 1971 жылы телеверсиясы жасалды, онда Рей Янг Ли'л Абнер рөлінде, Нэнси Паркинсон Дейзи Мэй рөлінде, Билли Блетчер Паппи Йокум рөлінде, Дональд О’Коннор генерал Буллмуз рөлінде, ал Билли Хейс 1959 жылғы фильмде ойнаған Мамми Йокум рөлін қайта ойнады.