Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эмпирикалық фактілерді сандық түрде бейнелеудің барлық процедуралары. Әлеуметтік ғылымдардағы қолданылуы
All procedures for the numerical representation of empirical facts
applications in social science
Сандық зерттеу – деректерді жинау және талдауды сандық тұрғыдан мөлшерлеуге бағытталған зерттеу стратегиясы. Ол эмпирикалық және позитивистік философиялармен қалыптасқан, теорияны тексеруге баса назар аударатын дедуктивті тәсілге негізделген. Сандық зерттеудің ең тиімді немесе қолайлы әдіс болып табылмайтын бірнеше жағдай бар:
Quantitative research is a research strategy that focuses on quantifying the collection and analysis of data. It is formed from a deductive approach where emphasis is placed on the testing of theory, shaped by empiricist and positivist philosophies. There are several situations where quantitative research may not be the most appropriate or effective method to use:
1. Терең немесе күрделі тақырыптарды зерттегенде. 2. Субъективті тәжірибелер мен жеке пікірлерді зерттегенде. 3. Аралық зерттеулер жүргізгенде. 4. Сезімтал немесе даулы тақырыптарды зерттегенде.
1. When exploring in depth or complex topics. 2. When studying subjective experiences and personal opinions. 3. When conducting exploratory research. 4. When studying sensitive or controversial topics
Сандық зерттеудің мақсаты – құбылыстарға қатысты математикалық модельдер, теориялар және гипотезаларды жасау және қолдану. Өлшеу процесі сандық зерттеудің орталық элементі болып табылады, себебі ол эмпирикалық байқау мен сандық қатынастардың математикалық өрнектемесі арасындағы маңызды байланысты қамтамасыз етеді. Сандық деректер – статистика, проценттік көрсеткіштер сияқты сандық нысандағы кез келген деректер. Сандық зерттеу психология, экономика, демография, социология, маркетинг, қоғамдық денсаулық сақтау, денсаулық және адам дамуы, гендерлік зерттеулер және саяси ғылым салаларында кеңінен қолданылады; ал антропология мен тарихта одан аз жиі қолданылады. Физика сияқты математикалық ғылымдардағы зерттеулер де анықтама бойынша «сандық» болып табылады, бірақ терминнің осы қолданылуы контекстке байланысты өзгеше. Әлеуметтік ғылымдарда бұл термин сапалық зерттеу әдістеріне қарсы, философиялық позитивизм мен статистика тарихынан бастау алған эмпирикалық әдістермен байланысты. Сапалық зерттеулер зерттелген нақты жағдайлар туралы ғана ақпарат береді, ал кез келген жалпылама қорытындылар тек гипотезалар болып табылады. Сандық әдістер мұндай гипотезалардың дұрыс екенін тексеру үшін қолданылуы мүмкін. 1935-2005 жылдар аралығындағы ең беделді екі американдық социология журналында жарияланған 1274 мақаланың жан-жақты талдауы көрсеткендей, осы мақалалардың шамамен үштен екісі сандық әдістерді қолданған.
The objective of quantitative research is to develop and employ mathematical models, theories, and hypotheses pertaining to phenomena. The process of measurement is central to quantitative research because it provides the fundamental connection between empirical observation and mathematical expression of quantitative relationships. Quantitative data is any data that is in numerical form such as statistics, percentages, etc. Quantitative research is widely used in psychology, economics, demography, sociology, marketing, community health, health & human development, gender studies, and political science; and less frequently in anthropology and history. Research in mathematical sciences, such as physics, is also "quantitative" by definition, though this use of the term differs in context. In the social sciences, the term relates to empirical methods originating in both philosophical positivism and the history of statistics, in contrast with qualitative research methods. Qualitative research produces information only on the particular cases studied, and any more general conclusions are only hypotheses. Quantitative methods can be used to verify which of such hypotheses are true. A comprehensive analysis of 1274 articles published in the top two American sociology journals between 1935 and 2005 found that roughly two thirds of these articles used quantitative method.
Статистиканы пайдалану
Статистика – физикалық ғылымдардан тыс сандық зерттеулерде математиканың ең көп қолданылатын саласы, сонымен қатар статистикалық механика сияқты физикалық ғылымдардың ішінде де қолданылады. Статистикалық әдістер экономика, әлеуметтік ғылымдар және биология сияқты салаларда кеңінен қолданылады. Сандық зерттеулер, статистикалық әдістерді пайдалана отырып, гипотезаға немесе теорияға негізделген деректерді жинаудан басталады. Әдетте, үлкен көлемде деректер жиналады, оларды талдау үшін тексеру, растау және тіркеу қажет. Бұл мақсатта SPSS және R сияқты бағдарламалық пакеттер қолданылады. Себеп-салдарлық қатынастар зерттелу кезінде, қызығушылық тудыратын құбылыстарға ықпал ететін факторлар манипуляцияланады, ал эксперименттік нәтижелерге қатысты басқа айнымалылар бақыланады. Мысалы, денсаулық сақтау саласында зерттеушілер диета мен салмақ жоғалту сияқты физиологиялық әсерлер арасындағы байланысты, жаттығу сияқты басқа маңызды айнымалыларды ескере отырып, өлшеуі және зерттеуі мүмкін. Санаттық сауалнамалар бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен қолданылады, сондай-ақ, респонденттердің белгілі бір ұстанымды қолдауы туралы статистика жиі жарияланады. Сауалнамаларда респонденттерге құрылымдалған сұрақтар қойылады және олардың жауаптары тізімделеді. Климатты зерттеу саласында зерттеушілер температура немесе атмосферадағы көмірқышқыл газының концентрациясы сияқты статистиканы жинап, салыстырады. Эмпирикалық қатынастар мен байланыстар жиі жалпы сызықтық модель, сызықтық емес модель немесе факторлық талдаудың әртүрлі түрлерін қолдану арқылы зерттеледі. Сандық зерттеудегі негізгі қағида – корреляция себептілікке қатысты емес, бірақ кейбір ғалымдар, мысалы, Клайв Грейнджер, корреляциялар тізбегі белгілі бір дәрежеде себептілікті білдіре алады деп санайды. Бұл қағида, айнымалылар арасында қандай да бір дәрежеде ковариация табылған жағдайда, жалған қатынас болуы мүмкін екендігінен туындайды. Статистикалық әдістерді қолдана отырып, үздіксіз және санатты айнымалылардың кез келген комбинациясы арасындағы байланыстарды зерттеуге болады. Себеп-салдарлық қатынастарды зерттеу үшін қажетті шарттарды талдау (ҚШТ) сияқты басқа деректерді талдау әдістерін де қолдануға болады, ол зерттелетін нәтиже айнымалысы үшін міндетті шарттарды анықтайды.
Statistics is the most widely used branch of mathematics in quantitative research outside of the physical sciences, and also finds applications within the physical sciences, such as in statistical mechanics. Statistical methods are used extensively within fields such as economics, social sciences and biology. Quantitative research using statistical methods starts with the collection of data, based on the hypothesis or theory. Usually a big sample of data is collected – this would require verification, validation and recording before the analysis can take place. Software packages such as SPSS and R are typically used for this purpose. Causal relationships are studied by manipulating factors thought to influence the phenomena of interest while controlling other variables relevant to the experimental outcomes. In the field of health, for example, researchers might measure and study the relationship between dietary intake and measurable physiological effects such as weight loss, controlling for other key variables such as exercise. Quantitatively based opinion surveys are widely used in the media, with statistics such as the proportion of respondents in favor of a position commonly reported. In opinion surveys, respondents are asked a set of structured questions and their responses are tabulated. In the field of climate science, researchers compile and compare statistics such as temperature or atmospheric concentrations of carbon dioxide. Empirical relationships and associations are also frequently studied by using some form of general linear model, non linear model, or by using factor analysis. A fundamental principle in quantitative research is that correlation does not imply causation, although some such as Clive Granger suggest that a series of correlations can imply a degree of causality. This principle follows from the fact that it is always possible a spurious relationship exists for variables between which covariance is found in some degree. Associations may be examined between any combination of continuous and categorical variables using methods of statistics. Other data analytical approaches for studying causal relations can be performed with Necessary Condition Analysis (NCA), which outlines must have conditions for the studied outcome variable.
Өлшем
Сандық зерттеудегі өлшеудің рөліне қатысты пікірлер біршама әртүрлі. Өлшеу көбінесе себеп-салдарлық қатынастарды немесе байланыстарды зерттеу үшін бақылауларды сандық түрде берудің бір құралы ретінде қарастырылады. Дегенмен, сандық зерттеуде өлшеу көбінесе маңыздырақ рөл атқарады деген пікір де бар. Мысалы, Кун сандық зерттеулерде көрсетілген нәтижелер кейде күдікті болып көрінуі мүмкін деп мәлімдеді. Өйткені сандық деректерге негізделген теорияны қабылдау табиғи құбылыс ретінде түсіндірілуі мүмкін. Ол мұндай ерекшеліктер деректерді алу процесінде байқалғанда қызығушылық тудыратынын айтты, мысалы:
Views regarding the role of measurement in quantitative research are somewhat divergent. Measurement is often regarded as being only a means by which observations are expressed numerically in order to investigate causal relations or associations. However, it has been argued that measurement often plays a more important role in quantitative research. For example, Kuhn argued that within quantitative research, the results that are shown can prove to be strange. This is because accepting a theory based on results of quantitative data could prove to be a natural phenomenon. He argued that such abnormalities are interesting when done during the process of obtaining data, as seen below:
Өлшеу теориядан ауытқыса, көбінесе тек сандарды береді, ал олардың бейтараптығы оларды түзету ұсыныстарының тиімді көзі ретінде өте пайдасыз етеді. Бірақ сандар теориядан ауытқуды ешқандай сапалық әдіс қайталамайтын дәлдік пен күшпен тіркейді, және бұл ауытқу ізденіс бастауға жеткілікті (Kuhn, 1961, 180-бет). Классикалық физикада өлшеуді негіздеуші теориялар мен анықтамалар көбінесе детерминистік болады. Керісінше, әлеуметтік ғылымдарда Раш моделі және заттарға жауап беру теориясы сияқты ықтималдық өлшеу модельдері жиі қолданылады. Психометрия – әлеуметтік және психологиялық қасиеттер мен құбылыстарды өлшеу теориясы мен техникасын зерттейтін ғылым саласы. Бұл сала әлеуметтік ғылымдарда жүргізілетін көптеген сандық зерттеулердің негізгі бөлігін құрайды. Сандық зерттеулерде тікелей өлшеуге болмайтын шамалардың орнына проксилерді пайдалануға болады. Мысалы, ағаш сақинасының ені өсу маусымының жылуы немесе жауын-шашын мөлшері сияқты қоршаған ортаның жағдайларын бағалау үшін сенімді прокси саналады. Ғалымдар өткен жылдардың температурасын тікелей өлшемейді, бірақ ағаш сақинасының ені және басқа да климаттық проксилер Солтүстік жарты шардағы орташа температураның жартылай сандық тізімін жасау үшін қолданылған. Бұл жағдайда прокси-дерек (мысалы, аспаптық тізім кезеңінде) қанша өзгерісті қамтитынын, соның ішінде қысқа және ұзақ мерзімді өзгерістерді анықтау үшін калибрленуі мүмкін. Ағаш сақинасының еніне келетін болсақ, әртүрлі жерлердегі әртүрлі түрлер жауын-шашынға немесе температураға әртүрлі сезімталдық танытуы мүмкін: температура тізімін қалпына келтіргенде, қажетті айнымалымен жақсы байланысты проксилерді таңдауда үлкен шеберлік қажет.
When measurement departs from theory, it is likely to yield mere numbers, and their very neutrality makes them particularly sterile as a source of remedial suggestions. But numbers register the departure from theory with an authority and finesse that no qualitative technique can duplicate, and that departure is often enough to start a search (Kuhn, 1961, p. 180). In classical physics, the theory and definitions which underpin measurement are generally deterministic in nature. In contrast, probabilistic measurement models known as the Rasch model and Item response theory models are generally employed in the social sciences. Psychometrics is the field of study concerned with the theory and technique for measuring social and psychological attributes and phenomena. This field is central to much quantitative research that is undertaken within the social sciences. Quantitative research may involve the use of proxies as stand ins for other quantities that cannot be directly measured. Tree ring width, for example, is considered a reliable proxy of ambient environmental conditions such as the warmth of growing seasons or amount of rainfall. Although scientists cannot directly measure the temperature of past years, tree ring width and other climate proxies have been used to provide a semi quantitative record of average temperature in the Northern Hemisphere back to 1000 A. D. When used in this way, the proxy record (tree ring width, say) only reconstructs a certain amount of the variance of the original record. The proxy may be calibrated (for example, during the period of the instrumental record) to determine how much variation is captured, including whether both short and long term variation is revealed. In the case of tree ring width, different species in different places may show more or less sensitivity to, say, rainfall or temperature: when reconstructing a temperature record there is considerable skill in selecting proxies that are well correlated with the desired variable.
Сапалық әдістермен байланыс
Көптеген физикалық және биологиялық ғылымдарда сандық немесе сапалық әдістерді қолдану күмәнда тудырмайды, және әрқайсысы тиісті жағдайда қолданылады. Әлеуметтік ғылымдарда, әсіресе социологияда, әлеуметтік антропологияда және психологияда, бір немесе екінші әдіс түрін қолдану пікір қақтығысына, тіпті идеологиялық тартысқа ұшырауы мүмкін, әр ғылым саласының ішінде белгілі бір мектептер бір әдісті бағалап, екіншісін сынайды. Дегенмен, әлеуметтік ғылымдар тарихындағы басым тенденция – екі әдістің де үйлесімді қолданылуы арқылы эклектикалық тәсілдерді пайдалану болып табылады. Сапалық әдістер сандық әдістер арқылы алынған қорытындылардың мағынасын түсінуге көмектеседі. Ал сандық әдістерді қолдану сапалық идеяларды нақты және тексеруге болатын түрінде жеткізуге мүмкіндік береді. Осы сандық және сапалық деректерді жинаудың үйлесімі көбінесе аралас әдістерді зерттеу деп аталады.
In most physical and biological sciences, the use of either quantitative or qualitative methods is uncontroversial, and each is used when appropriate. In the social sciences, particularly in sociology, social anthropology and psychology, the use of one or other type of method can be a matter of controversy and even ideology, with particular schools of thought within each discipline favouring one type of method and pouring scorn on to the other. The majority tendency throughout the history of social science, however, is to use eclectic approaches by combining both methods. Qualitative methods might be used to understand the meaning of the conclusions produced by quantitative methods. Using quantitative methods, it is possible to give precise and testable expression to qualitative ideas. This combination of quantitative and qualitative data gathering is often referred to as mixed methods research.
Мысалдар
Жер атмосферасын құрайтын барлық элементтердің пайыздық көрсеткіштерінен тұратын зерттеу. Салдарлы зерттеуде белгілі бір дәрігердің күту бөлмесінде науқастың орташа күту уақыты екі сағатты құрайды. Бір тәжірибеде x тобына күніне екі аспирин таблеткасы, ал y тобына күніне екі плацебо таблеткасы берілді, мұнда әрбір қатысушы кездейсоқ түрде бір немесе екінші топқа бейінделді. Екі таблетка, элементтердің пайызы және күту уақыты сияқты сандық көрсеткіштер жағдайларды және нәтижелерді сандық сипатта жасайды. Экономикада сандық зерттеулер бизнес кәсіпорындарын, ұйымдық құрылымдардың әртүрлілігіне әсер ететін факторларды және фирмалардың еңбек, капитал және өнім нарықтарымен байланыстарын талдау үшін қолданылады.
Research that consists of the percentage amounts of all the elements that make up Earth's atmosphere. Survey that concludes that the average patient has to wait two hours in the waiting room of a certain doctor before being selected. An experiment in which group x was given two tablets of aspirin a day and group y was given two tablets of a placebo a day where each participant is randomly assigned to one or other of the groups. The numerical factors such as two tablets, percent of elements and the time of waiting make the situations and results quantitative. In economics, quantitative research is used to analyze business enterprises and the factors contributing to the diversity of organizational structures and the relationships of firms with labour, capital and product markets.