Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мулл аралындағы ауыл, Шотландия.
Village on the Isle of Mull, Scotland
Тобермори ( /t//oʊ//b//ər/'/m//ɔər//i/; Tobar Mhoire) – Шотландияның Ішкі Гебрид аралдарындағы Мулл аралының астанасы және 1973 жылға дейін аралдағы жалғыз қала. Ол аралдың ең солтүстік бөлігі – Мишништің шығыс жағалауында, Мулл бұғазының солтүстік кіреберісіне жақын орналасқан. Ауыл 1788 жылы балық аулау порты ретінде негізделген, оның жоспары Думфрисшир инженері Томас Телфордтың жобалары бойынша жасалған. Қазіргі таңдағы халқы шамамен 1000 адамды құрайды. Бұл елді мекен 2002–2005 жылдарғы BBC-нің "Баламори" атты балалар бағдарламасында көрсетілгенімен танымал.
Tobermory (,/t//oʊ//b//ər/'/m//ɔər//i/; Tobar Mhoire) is the capital of, and until 1973 the only burgh on, the Isle of Mull in the Scottish Inner Hebrides. It is located on the east coast of Mishnish, the most northerly part of the island, near the northern entrance of the Sound of Mull. The village was founded as a fishing port in 1788; its layout was based on the designs of Dumfriesshire engineer Thomas Telford. It has a current population of about 1,000. It is notable for appearing in the 2002–05 children's programme Balamory by the BBC.
Этимология
Тобермори атауы гаэль тіліндегі "Тобхар Мхоир" сөзінен шыққан, ол "Марияның бұлағы" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау ежелгі заманда Әзіре Марияға арналған жақын жердегі бұлаққа сілтеме жасайды.
The name Tobermory is derived from the Gaelic Tobar Mhoire, meaning "Mary's well". The name refers to a well located nearby which was dedicated in ancient times to the Virgin Mary.
Тарихқа дейінгі кезең және археология
Археологиялық қазба жұмыстары қаланың сыртындағы Балискатеде жүргізілді. Бұл орынды алғаш рет Хилда Марш және Беверли Лангхорн «Шотландияның ауылдық өткені» аясында байқаған. 2009 жылы Time Team тобы оны жартылай қазып зерттеді, ал 2012 жылы Мулл мұражайының қатысуымен жүзеге асырылған қоғамдық археология жобасы аясында толыққанды қазба жұмыстары жүргізілді.
Archaeological excavations have taken place at Baliscate just outside of the town. The site was first noted by Hylda Marsh and Beverley Langhorn as part of the Scotland's Rural Past. In 2009, it was partially excavated by Time Team and a further longer excavation took place in 2012 as part of a community archaeology project through the Mull Museum.
Тарих
Аңыз бойынша, алтынмен толы испан галеоны Тобермори шығанағының түбіндегі лайда жатыр, бірақ кеменің нақты атауы мен жүгі даулы. Кейбір мәліметтерге сәйкес, 1588 жылы ағылшын флотынан қашқан, жеңілген испан армадасының бір бөлігі – Флоренсия (немесе Флорида, немесе Сан-Франциско) Тобермориге азық-түлік алу үшін тоқтаған. Төлем мәселесіне байланысты туған даудан (немесе, жергілікті халықтың әңгімелерінде айтылғандай, сиқыршы Дòйдеагтың сиқырынан) кейін кеме өртеніп, оқ-дәрі қоймасы жарылып, кеме суға батқан. Оның бортында 300 мың фунт стерлингке бағалы алтын болған деседі. Басқа дереккөздер кеменің Сан-Хуан де Сицилия (немесе Сан-Хуан де Баптиста) болғанын айтады, ол, жазбалар көрсеткендей, қазына емес, әскер тасыған. Шындығы қандай болса да, Тобермори шығанағынан ешқандай маңызды қазына табылған жоқ. XVII ғасырда қазынаны іздеуге жасалған әрекеттер жақсы құжатталған. Леннокс герцогы Тобермори маңындағы испан кемелеріне байланысты құқықтарды Аргилл маркизіне сыйға берген. 1666 жылы оның ұлы, Аргилл графы, Джеймс Маулды суға түсу колоколдарын пайдаланып қазына іздеуге және бағалы мыс зеңбіректерді қайтаруға жалдады. Маул Швецияда суға түруді үйренген, бірақ тек екі мыс зеңбірек пен бір темір зеңбірек көтеріп, үш айдан кейін кетіп қалды. Кейін ол өзінің жалғыз тәжірибелі суға түруші екенін ойлап, қайта оралуға ниеттенгенін айтты. Бірақ Аргилл өзінің басшылығымен жұмыс істеген жұмысшылар арқылы алты зеңбірек көтеріп алды, содан кейін 1676 жылы Джон Сент-Клэрді (немесе Синклерді), Ормистон шіркеуінің пасторының ұлын, және «Ваза» кемесінің апатына қатысқан неміс мердігері Ханс Альбрихт ван Трейлебенді жұмысқа алды. Келесі жылы граф құқықтарды капитан Адольфо Э. Смит пен Трейлебенге берді. Осы кезде апаттың алдыңғы бөлігі судан көрініп тұрды және оны Флоренцияның адмиралы деп атады. 1678 жылы жоба қиындықтарға тап болды; Адмиралтейство Аргиллдің кеме апатына құқығына қарсы шықты. Капитан Адольфо Смит графтың фрегаты «Аргиллдің Аннасы» кемесінің капитаны Уильям Кэмпбеллге суға түру құралдарын қайтарудан бас тартты. Маклин тайпасы Тобермориде суға түрушілермен шайқасты, оның жетекшісі Торлойсктің Лаклан Маклиннің інісі Гектор Маклин болды. Галеонды табуға жасалған ең ірі әрекет 1950 жылы болды, сол кезде Аргилл герцогы британдық адмиралтействомен кеме апатын табу үшін келісімшартқа қол қойды. Бұл әрекеттен ештеңе шықпады, бірақ ежелгі суға батқан кемелерді табу үшін бүгінге дейін қолданылатын жабдықтар жасалды. Теңіз жағдайларының ұқсастығына байланысты, 1800 жылдардың ортасында эмигрант теңізшілер Канаданың Онтарио штатында Тобермори қауымын құрды. Бұл қалада екі порт бар, олар жергілікті тұрғындар «Үлкен ванна» және «Кішкентай ванна» деп атайды, олар кемелерді Гурон көлінің қатыгез дауылдарынан қорғады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тобермориде Корольдік теңіз күштерінің оқу базасы HMS Western Isles орналасқан, оған легендарлы вице-адмирал сэр Гилберт Стивенсон, «Тоберморидің қорқынышы» деп аталған қолбасшылық еткен. Оның өмірбаянын оның қолында оқыған тележурналист Ричард Бейкер жазды.
Legend has it that the wreck of a Spanish galleon, laden with gold, lies somewhere in the mud at the bottom of Tobermory Bay—although the ship's true identity, and cargo, are in dispute. By some accounts, the Florencia (or Florida, or San Francisco), a member of the defeated Spanish Armada fleeing the English fleet in 1588, anchored in Tobermory to take on provisions. Following a dispute over payment (or possibly, according to local folklore, a spell cast by the witch Dòideag), the ship caught fire and the gunpowder magazine exploded, sinking the vessel. In her hold, reputedly, was £300,000 worth of gold bullion. Other sources claim the vessel was the San Juan de Sicilia (or San Juan de Baptista), which, records indicate, carried troops, not treasure. Whatever the true story, no significant treasure has ever been recovered in Tobermory Bay. Seventeenth century efforts to salvage the treasure are well documented. The Duke of Lennox gifted rights to Spanish wrecks near Tobermory to the Marquess of Argyll. In 1666, his son the Earl of Argyll engaged James Maule of Melgum to use diving bells to find treasure, and recover the valuable brass cannon. Maule had learnt diving in Sweden, but raised only two brass guns and an iron cannon, and left after three months. It was later said he had hoped to return, thinking he was the only expert diver. Argyll however raised six cannon by workmen under his direction, and next employed John Saint Clare, or Sinclair, son of the minister of Ormiston, in 1676 and a German sub contractor Hans Albricht van Treileben, who had worked on the wreck of the Vasa. The next year, the earl transferred the rights to Captain Adolpho E. Smith and Treileben. At this period the fore part of the wreck was visible above water, and was called the Admiral of Florence. The project was beset with difficulties in 1678; the Admiralty disputed Argyll's rights to the wreck. Captain Adolpho Smith refused to return the diving equipment to William Campbell, captain of the earl's frigate, the Anna of Argyll. The McLean clan fought the divers on land at Tobermory, led by Hector McLean, brother of Lachlan McLean of Torloisk. The largest attempt made to locate the galleon was in 1950 when the then Duke of Argyll signed a contract with the British Admiralty to locate the galleon. Nothing came of the attempt, apart from the development of equipment still used today to locate ancient sunk vessels. Owing to similarities in sailing conditions, in the mid 1800s emigrant sailors created the community of Tobermory in Ontario, Canada. This namesake town has twin harbours, known locally as "Big Tub" and "Little Tub", which sheltered ships from the severe storms of Lake Huron. During the Second World War, Tobermory was home to the Royal Navy training base HMS Western Isles, under the command of the legendary Vice admiral Sir Gilbert Stephenson, the so called "Terror of Tobermory". His biography was written by broadcaster Richard Baker, who trained under him.
Демография
Тобермори тұрғындарының 71% Шотландияда, 23% Англияда және 6% басқа елдерде туған.
71% of Tobermory residents were born in Scotland, 23% in England and 6% elsewhere.
Көрікті жерлер
Негізгі көшедегі көптеген ғимараттар, көбінесе дүкендер мен мейрамханалар, әртүрлі жарқын түстерге боялған, бұл оны «Баламори» балалар шоуы сияқты телебағдарламалар үшін танымал орынға айналдырады. Мұнда Мулл мұражайы, Тобермори виски зауыты (және 2005-2009 жылдары «Мулл арал сыра компаниясы» сыра зауыты да болды), сондай-ақ Еуропадағы алғашқы ұстап, қайта жіберу аквариумы – Мулл аквариумы орналасқан. Порт қабырғасындағы сағат мұнарасы – әйгілі белгілі бір орын. Қалада «Ан Тобар» өнер орталығы да бар, оның басқаруы 2012 жылы Мулл театрымен біріктіріліп, «Комар» атты жаңа өнер ұйымы құрылды. Театр Тобермориден тыс, Драмфин ауылында орналасқан және жасөсперімдер мен ересектердің би және драма үйірмелері пайдаланады, түрлі қойылымдар өткізіледі. «Staffa Tours» компаниясының танымал қайық саяхаттары Тобермориден Тришниш аралдарына және Стаффадағы Финглс үңгіріне бағытталған. 1880 жылы Тобермори маңынан табылған кальций силикат гидраты Тоберморит деп аталып, қаланың атымен байланыстырылған.
Many of the buildings on Main Street, predominantly shops and restaurants, are painted in various bright colours, making it a popular location for television programmes, such as the children's show Balamory. The burgh hosts the Mull Museum, the Tobermory whisky distillery (and from 2005 to 2009 there was also a brewery, the Isle of Mull brewing company) as well as Mull Aquarium, the first catch and release aquarium in Europe. The clock tower on the harbour wall is a noted landmark. The town also contains an arts centre, An Tobar, the management of which was merged with Mull Theatre in 2012 to form the umbrella arts organisation Comar. The theatre remains, based just outside Tobermory in Drumfin, and is used by youth and adult dance and drama groups, hosting a wide variety of performances. Staffa Tours popular boat tours leave from Tobermory to visit the Treshnish Isles and Fingals Cave on Staffa. Tobermorite, a calcium silicate hydrate found near Tobermory in 1880, was named after the town.
Жыл сайынғы іс-шаралар
Композитор Феликс Мендельсонның 1829 жылы Стаффаға жолда жүрген сапары жыл сайынғы Мендельсон мен Мулл фестивалінде еске алынады. Қаланың жылдық іс-шараларының арасында сәуірдің соңғы апта соңында өтетін дәстүрлі музыка фестивалі, қыркүйектің екінші сенбісінде өтетін және аймақтағы ең жақсы жергілікті Mòd ретінде танылған жергілікті Mòd, сондай-ақ қыркүйек айында өткізілетін Mull Fiddler's Rally және әдеттегі Mull Highland Games жатады.
The visit of the composer Felix Mendelssohn in 1829, en route to Staffa, is commemorated in the annual Mendelssohn on Mull Festival. Other highlights of the town's calendar include an annual Traditional Music Festival held on the last weekend in April, the local Mòd, which takes place on the second Saturday in September and has established itself as one of the best local Mòds on the circuit, the Mull Fiddler's Rally, also in September, and the traditional Mull Highland Games held every summer.
Әдеби бірлестіктер
Алистер Маклиннің "Екінші қоңыраулар соққанда" романындағы Торбей қалашығы Тобермориге негізделген, ал 1971 жылғы фильмнің көп бөлігі осы қалада және Мулл аймағының басқа жерлерінде түсірілген. Жазушы Саки өзінің ең әйгілі әңгімелерінің бірінде ағылшын тілін үйренген мысыққа осы есімді берген. Сонымен қатар, екі танымал балалар телесериалы қаланың атын пайдаланған. Элизабет Бересфорд "The Wombles" кейіпкерлерінің бірін "Tobermory" деп атады, ал жақында қала үш жыл бойы (2002–2005) өзімен аттас "Баламори" сериалына үй иесі болды. Осы аймақта түсірілген тағы бір фильм – 1945 жылғы Пауэлл мен Прессбергердің "Мен қайда бара жатқанымды білемін!" классикалық туындысы. Александр Макколл Смиттің "44 Шотландия көшесі" сериясының (1933–) 7-томы "Берти Блюз ойнайды" деп аталады, онда үш ұл туған сәбиге Тобермори, Рогнвальд және Фергус есімдері қойылған. "Nocturna" атты балалар анимациялық фильмінде Қас Бағушының адал мысығы Тобермори деп аталған.
The fictional town of Torbay in Alistair MacLean's novel When Eight Bells Toll was based on Tobermory, and much of the 1971 movie was filmed in the town and other parts of Mull. The writer Saki gave the name to a cat taught to speak English in one of his most famous short stories. and two well loved children's TV series have made use of the town's name. Elisabeth Beresford called one of The Wombles 'Tobermory', and more recently the town played host to its almost namesake Balamory for three years (2002–2005). Other films made in the area include the 1945 Powell and Pressburger classic I Know Where I'm Going!. In the 44 Scotland Street series by Alexander McCall Smith (1933–), volume 7 titled Bertie Plays the Blues has baby triplets named Tobermory, Rognvald, and Fergus. In the children's animated feature, Nocturna, the Cat Shepherd's faithful cat, is called Tobermory.
Көлік
Тобермори мен материк арасында Арднамурчан түбегіндегі Килхоанға дейін паромдар қатынайды, бірақ аралға басты жол Обан мен Крейнур арасындағы паром арқылы жасалады. Крейнур Тобермориден шамамен 22 миль (35 км) қашықтықта. Бұл аралға саяхатшылардың негізгі бағыты. Тағы бір паром материктегі Лохалайн мен Фишниш арасында жүреді.
Ferries sail between Tobermory and the mainland to Kilchoan on the Ardnamurchan peninsula, but principal access to the island is via ferry between Oban and Craignure. Craignure is around 22 mile (35 km) from Tobermory. This is the main route for visitors to the island. An additional ferry sails between Lochaline on the mainland and Fishnish.