Кіріспе
Корольдік әскери-теңіз флотының ауыр крейсері
HMS Dorsetshire (pennant number 40) was a heavy cruiser of the British Royal Navy, named after the English county, now usually known as Dorset. The ship was a member of the Norfolk sub class, of which was the only other unit; the County class comprised a further eleven ships in two other sub classes. Dorsetshire was built at the Portsmouth Dockyard; her keel was laid in September 1927, she was launched in January 1929, and was completed in September 1930. Dorsetshire was armed with a main battery of eight guns, and had a top speed of
Dorsetshire served initially in the Atlantic Fleet in the early 1930s, before moving to become the flagship of the Commander in Chief, Africa in 1933, and then to the China Station in late 1935. She remained there until the outbreak of the Second World War in September 1939, when she was transferred to the South Atlantic. There, she reinforced the search for the German heavy cruiser German cruiser Admiral Graf Spee. In late May 1941, Dorsetshire took part in the final engagement with the battleship Bismarck, which ended when Dorsetshire was ordered to close and torpedo the crippled German battleship. She joined searches for the heavy cruiser German cruiser Admiral Hipper in August and the auxiliary cruiser German auxiliary cruiser Atlantis in November. In March 1942, Dorsetshire was transferred to the Eastern Fleet to support British forces in the recently opened Pacific Theatre of the war. At the end of the month, the Japanese fast carrier task force—the Kido Butai—launched the Indian Ocean raid. On 5 April, Japanese aircraft spotted Dorsetshire and her sister while en route to Colombo; a force of dive bombers then attacked the two ships and sank them. More than 1,100 men were rescued the next day, out of a combined crew of over 1,500.
HMS Dorsetshire (табельдік нөмірі 40) – британдық Корольдік әскери-теңіз флотының ауыр крейсері, ағылшын графтығының атымен аталып, қазір көбінесе Дорсет деп танылады. Кеме Норфолк подкласының құрамына кірді, оның ішінде тағы бір ғана бірлік болды; County класы тағы да екі басқа подкласта 11 кемеден тұрды. Dorsetshire Портсмут кеме құрылысшылықтарында салынды; келі 1927 жылдың қыркүйегінде жатқызылды, 1929 жылдың қаңтарында суға түсірілді және 1930 жылдың қыркүйегінде құрастырылды. Dorsetshire сегіз зеңбірекпен жабдықталған бас қару батареясына ие болды және ең жоғары жылдамдығы [мәлімет жоқ] құрады.
HMS Dorsetshire (pennant number 40) was a heavy cruiser of the British Royal Navy, named after the English county, now usually known as Dorset. The ship was a member of the Norfolk sub class, of which was the only other unit; the County class comprised a further eleven ships in two other sub classes. Dorsetshire was built at the Portsmouth Dockyard; her keel was laid in September 1927, she was launched in January 1929, and was completed in September 1930. Dorsetshire was armed with a main battery of eight guns, and had a top speed of
Dorsetshire served initially in the Atlantic Fleet in the early 1930s, before moving to become the flagship of the Commander in Chief, Africa in 1933, and then to the China Station in late 1935. She remained there until the outbreak of the Second World War in September 1939, when she was transferred to the South Atlantic. There, she reinforced the search for the German heavy cruiser German cruiser Admiral Graf Spee. In late May 1941, Dorsetshire took part in the final engagement with the battleship Bismarck, which ended when Dorsetshire was ordered to close and torpedo the crippled German battleship. She joined searches for the heavy cruiser German cruiser Admiral Hipper in August and the auxiliary cruiser German auxiliary cruiser Atlantis in November. In March 1942, Dorsetshire was transferred to the Eastern Fleet to support British forces in the recently opened Pacific Theatre of the war. At the end of the month, the Japanese fast carrier task force—the Kido Butai—launched the Indian Ocean raid. On 5 April, Japanese aircraft spotted Dorsetshire and her sister while en route to Colombo; a force of dive bombers then attacked the two ships and sank them. More than 1,100 men were rescued the next day, out of a combined crew of over 1,500.
Dorsetshire 1930 жылдардың басында Атлантика флотында алғашқы қызметін өтеді, ал 1933 жылы Африка Бас қолбасшысының флагмандық кемесіне, содан кейін 1935 жылдың соңында Қытай бекетіне ауыстырылды. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін ол онда қалды, содан кейін Оңтүстік Атлантикаға жіберілді. Мұнда ол неміс ауыр крейсері Admiral Graf Spee-ді іздеуге күш салды. 1941 жылдың мамыр айының соңында Dorsetshire Bismarck линкорымен соңғы шайқасқа қатысты, ол Dorsetshire-ге зардап шеккен неміс линкорын жақындап, торпедалауға бұйрық берілген кезде аяқталды. Ол тамыз айында Admiral Hipper ауыр крейсерін, ал қараша айында Atlantis көмекші крейсерін іздеуге қосылды. 1942 жылдың наурыз айында Dorsetshire Шығыс флотына ауыстырылды, содан кейін жақында ашылған Тынық мұхитындағы соғыс театрында британдық күштерді қолдауға тағайындалды. Айдың соңында жапондық жылдам авиатасымалдаушылар тобы – Кидо Бутай – Үнді мұхитына шабуыл жасады. 5 сәуірде жапондық ұшақтар Dorsetshire және оның туыс кемесі Коломбоға бағыт алғанда оларды байқады; содан кейін жағалау бомбалаушылары екі кемеге шабуыл жасап, оларды батырды. Келесі күні 1500-ден астам экипаж мүшесінен 1100-ден астам адам құтқарылды.
HMS Dorsetshire (pennant number 40) was a heavy cruiser of the British Royal Navy, named after the English county, now usually known as Dorset. The ship was a member of the Norfolk sub class, of which was the only other unit; the County class comprised a further eleven ships in two other sub classes. Dorsetshire was built at the Portsmouth Dockyard; her keel was laid in September 1927, she was launched in January 1929, and was completed in September 1930. Dorsetshire was armed with a main battery of eight guns, and had a top speed of
Dorsetshire served initially in the Atlantic Fleet in the early 1930s, before moving to become the flagship of the Commander in Chief, Africa in 1933, and then to the China Station in late 1935. She remained there until the outbreak of the Second World War in September 1939, when she was transferred to the South Atlantic. There, she reinforced the search for the German heavy cruiser German cruiser Admiral Graf Spee. In late May 1941, Dorsetshire took part in the final engagement with the battleship Bismarck, which ended when Dorsetshire was ordered to close and torpedo the crippled German battleship. She joined searches for the heavy cruiser German cruiser Admiral Hipper in August and the auxiliary cruiser German auxiliary cruiser Atlantis in November. In March 1942, Dorsetshire was transferred to the Eastern Fleet to support British forces in the recently opened Pacific Theatre of the war. At the end of the month, the Japanese fast carrier task force—the Kido Butai—launched the Indian Ocean raid. On 5 April, Japanese aircraft spotted Dorsetshire and her sister while en route to Colombo; a force of dive bombers then attacked the two ships and sank them. More than 1,100 men were rescued the next day, out of a combined crew of over 1,500.
Сипаттама
Дорсетширдің ұзындығы ең көп дегенде 192,63 м, ені 20,12 м, сусымасы 5,49 м болды. Кеме Вашингтон теңіз келісімінің тоннаж шектеулеріне сәйкес стандартты сусымамен, ал толық жүктемеде дейін ығысты. Дорсетширді төрт Парсонс бу турбинасы, төрт бұрандалы винттер жетектеді. Бу сегіз мұнаймен жұмыс істейтін 3 барабанды су түтік қазандықтардан берілді. Турбиналар қуаты және ең жоғары жылдамдығы шамамен болды. Кеме құрылған кезде май отынының сыйымдылығы болды, бұл жылдамдығымен круиздік радиусты қамтамасыз етті. Кемеде 710 офицер мен қатардағы әскер қызмет етеді. Дорсетширдің негізгі қаруы сегіз BL Mk VIII 50 калибрлі зеңбіректерден тұрды, олар алдыңғы және артқы бөліктерде екі қатарға орналасқан төрт екі мұнаралы қондырғыда орналастырылған. Құрылысы бойынша крейсердің қосалқы қарулары төрт қос мақсатты (ДП) зеңбіректерді бір ұялы орнатуда қамтыды. Оған сондай-ақ төрт QF 2 фунттық зениттік зеңбіректер, бір ұялы орнатуда қосылды. Оның қарулануы екі төрттік ұшырғышта орнатылған сегіз торпеда түтігімен толықтырылды. Көптеген ауыр крейсерлерден айырмашылығы, Каунти класының крейсерлері дәстүрлі белдеулік броньтан бас тарды және корпустың сынықтардан қорғау үшін жақтаулы қаптаманы пайдаланды. Оқ-дәрі қоймаларының қабырғалары броньдық пластиналармен жабылған. Зеңбірек мұнаралары мен оларды қолдайтын барбеттер де тек 1 дюймдік сынықтардан қорғанысқа ие болды. 1931 жылы Дорсетшир гидросамолет тасымалдауды бастады; келесі жылы ұшақты жүріп тұрғанда ұшыруға мүмкіндік беретін катапульта орнатылды. 1937 жылы оның қосалқы қарулары жаңартылды. Екі мұнаралы орнатулардағы сегіз QF 4 дюймдік Mk XVI ДП зеңбіректері бір ұялы орнатуларды алмастырды, ал бір ұялы 2 фунттық зеңбіректер сегіз екі ұялы орнатумен алмастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның зениттік қарулары тоғыз зеңбіректерді қосып күшейтілді.
Соғысқа дейінгі кезең
"Дорсетшир" кемесі 1927 жылдың 21 қыркүйегінде Портсмут кемежайында салынып, 1929 жылдың 21 қаңтарында суға жіберілді. 1930 жылдың 30 қыркүйегінде толық жабдықталып, Корольдік теңіз флотына қабылданып, қызметке кірісті. Қызметке қабылданғаннан кейін "Дорсетшир" 2-ші крейсерлік эскадрильяның флагманы болды. 1931 жылы Инвергордон бүлігі кезінде Атлантика флоты құрамында болды. Оқиға кезінде кеменің бір бөлігі алғашқыда қызметке жиналудан бас тартты, бірақ бір жарым сағаттан соң кеме офицерлері тәртіпті қалпына келтірді және бүлік кезінде "Дорсетшир"де тағы да тәртіпсіздік болған жоқ. 1933–1935 жылдары Африкадағы Бас қолбасшының флагманы қызметін атқарды. 1935 жылдың қыркүйегіне қарай "Дорсетшир" Қытай станциясына жіберілді. 1937 жылдың 1–4 ақпаны аралығында "Дорсетшир", әуе кемесі және крейсер Сингапурдың болжамды жапон шабуылына қарсы қорғанысын сынап көру мақсатындағы жаттығуға қатысты.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Дорсетшир» әлі де Қытай станциясында болды. Қазан айында «Дорсетшир» Корольдік теңіз күштерінің басқа кемелерімен бірге Оңтүстік Америка суларына жіберілді. Олар аймақтағы британдық сауда кемелеріне шабуыл жасап жатқан неміс ауыр крейсері «Адмирал Граф Шпее»ді қууға тырысты. «Дорсетшир» өзінің бауырлас кемесімен бірге тағайындалды, ал авианосец «Дорсетшир» 9 желтоқсанда Коломбодан Оңтүстік Африканың Саймонстаун қаласына келді. Ол Тристан-да-Куньяға, содан кейін Фолкленд аралдарындағы Порт-Стэнлиге көмекке барып, алмастыруға шақырылды. Саймонстаундан шыққаннан кейін, ол «Адмирал Граф Шпее»ді іздеуге қосылу туралы бұйрық алды. «Дорсетшир» 13 желтоқсанда крейсермен бірге Оңтүстік Африкадан шықты және 17 желтоқсанда транзитке өтіп бара жатқанда, немістер Плато өзені шайқасынан кейін «Адмирал Граф Шпее»ді батырды. «Эксетер» «Адмирал Граф Шпее»мен болған шайқаста қатты зақымдалған еді, ал «Дорсетшир» оны 1940 жылдың қаңтарында Ұлыбританияға қайтарып, Оңтүстік Америка суларына неміс жабдықтау кемелерін іздеуге оралды. 11 ақпанда оның барлау ұшағы Бразилия жағалауында неміс жүк кемесі «Вакаманы» байқады, ол экипажы тарапынан дереу батырылды. «Дорсетшир» көп ұзамай оқиға орнына келді, он офицер мен отыз бес теңізшіні құтқарып алып, «Вакаманы» кеме жүруге қауіпті болмауы үшін батырды. Келесі айда Панама президенті Аугусто Самуэль Бойд британ үкіметіне «Дорсетширдің» «Вакама» оқиғасында Панамерикалық қауіпсіздік аймағын бұзғанына наразылық білдіріп, ресми шағым жіберді. Мамыр айында «Дорсетширде» қысқа жөндеу жұмыстары жүргізілді, ал 23 маусымда ол Фритаундан екі күннен кейін Дакардан Касабланкаға кеткен француздық «Ришелье» жауынгерлік кемесін бақылауға шықты. Жолда «Дорсетшир» Дакар маңында «Гермес» авианосесімен кездесті. Сол күні адмирал Франсуа Дарлан «Ришельеге» Дакарға қайтуға бұйрық берді, ол 27 маусымда келді. «Дорсетшир» Дакар маңында француз флотын бақылауын жалғастырды және 3 шілдеде француздық «Le Glorieux» және «Le Héros» француздық теңіз асты қайықтары оны тоқтатуға тырысты. «Дорсетшир» жоғары жылдамдықты маневрлер арқылы олардың шабуылдарынан қашып құтыла алды. 5 шілдеде «Гермес» және австралиялық крейсер оған қосылды. 7 шілдеде эскадрильяға француз флотына ультиматум қоюға бұйрық берілді: олар немесе беріліп, британдық бақылауға алынсын, немесе кемелерін батырсын; француздар бас тартты, сондықтан жылдам шлюп «Ришельедің» қанатына тереңдік зарядтарын тастау үшін жіберілді. 4 қыркүйекте ол Дурбанда құрғақ докқа орналасты, ал 20-сы күні Саймонстаунға келді. Ол келесі күні Сьерра-Леонеге жол тартты. Үнді мұхитында жұмыс істеп, 18 қарашада ол Италияның Сомалисіндегі Занте қаласын бомбалады. 18 желтоқсанда ол Оңтүстік Атлантикада британдық «Дукеза» тоңазытқыш кемесін батып кеткен ауыр крейсер «Адмирал Шеерді» іздеуге аттанды. Британдықтар іздеуде сәтті болмады, ал «Адмирал Шеер» қашып кетті.
Бисмарк
1941 жылдың мамырына қарай «Дорсетшир» авианосец, шайқас крейсері және жеңіл крейсер «Дорсетшир»пен бірге H күштеріне тағайындалды. Айдың соңында неміс жауынгерлік кемесі «Бисмарк» және ауыр крейсер «Принц Эйген» Солтүстік Атлантикаға, Ұлыбританияға қарай жүзіп бара жатқан конвойларға шабуыл жасау үшін шықты, ал «Дорсетшир» неміс шабуылшыларын аңдыуға жіберілген кемелердің бірі болды. «Дорсетшир» 26 мамырда SL74 конвойын Сьерра-Леонеден Ұлыбританияға сүйемелдеп келе жатқанда, конвойдан бөлініп, «Бисмарк»ты іздеуге қосылу туралы бұйрық алды. «Дорсетшир» ең жоғары жылдамдықпен жүзіп, бірақ кешкі уақыттағы қатты теңіз оны жылдамдығын азайтуға мәжбүр етті. Неміс жауынгерлік кемесінің оқ ату жарықтары 08:50-де шамалы қашықтықта көрінді. Көп ұзамай «Дорсетшир» «Бисмарк»тың соңғы шайқасына қатысты. «Бисмарк»тың басты артиллериясын бейтараптандырғаннан кейін, «Дорсетшир» және басқа да соғыс кемелері – оның ішінде оның «ағасы» да шабуылға қосылды. «Дорсетшир» шамамен 25 километр қашықтықтан оқ ашты, бірақ нашар көріну оны ұзақ уақыт бойы оқ атуды тоқтатуға мәжбүр етті. Шайқас барысында ол басты артиллериясынан 254 оқ атты. Шайқастың соңғы сәттерінде оған жақын барып, «Бисмарк»ке торпедамен шабуылдау бұйрығы берілді. Ол үш торпеда атып, екеуі қираған жауынгерлік кемеге тиді. Немістер осы уақытқа дейін суға батыру зарядарын жарыққан, бұл британдықтардың келтірген зардаптарымен бірге «Бисмарк»тың 10:40-та тез батып кетуіне әкелді. «Дорсетшир» және эсминец аман қалғандарды іздеуге кірісті. Мартин кемеге суға түскендердің көтерілуі үшін кеменің екі жағына арқандарды түсірді. «U» қайығы көрінгені туралы хабарлама екі кемені құтқару жұмыстарын тоқтатуға мәжбүр етті. Тарихшылар Хольгер Гервиг пен Дэвид Беркусонның мәлімдемесіне сәйкес, барлығы 110 адам құтқарылды: 85-і «Дорсетшир»де, ал 25-і «Маори»де. Алайда тарихшы Ангус Констам өзінің зерттеулерінде барлығы 116 адам құтқарылғанын жазды, 86-сы «Дорсетшир»де (олардың біреуі қайтыс болды), 25-і «Маори»де, 3-ін неміс суасты қайығы U 74, ал тағы 2-сін неміс метеорологиялық кемесі «Саксенвальд» құтқарып алды. «Родни», «Кинг Джордж V» және эсминецтер, сондай-ақ «Коссак» сол уақытта Скапа-Флоуға оралу үшін солтүстік-батысқа қарай жүріс етті. Құтқару жұмыстарын тоқтатқаннан кейін «Дорсетшир» мен «Маори» 12:00-ден кейін флоттың қалған бөлігімен кездесті. Сол түні, флот Ұлыбританиядан кетіп бара жатқанда, «Дорсетшир» Тайнда тоқтау үшін бөлінді. Ол «Бисмарк»пен болған шайқаста ешқандай шығынға ұшырамады.
Оңтүстік Африка мен Үнді мұхитына жіберілу
Тамыз айының соңында Дорсетшир "Адмирал Хиппер" атты ауыр крейсерді іздеуге қатысты. Дорсетшир, Игл және жеңіл крейсерлер 29 тамызда Фритаундан шықты, бірақ неміс рейдерін таба алмады. 4 қарашада Дорсетшир және көмекші крейсер Оңтүстік Атлантикада неміс су үстіндегі рейдерлер туралы хабарларды тексеру үшін жіберілді, бірақ екі кеме де ештеңе таба алмады. Қараша-желтоқсан аралығында 10 әскери көліктік кемеден тұратын WS 24 конвойі Канаданың Халифакс қаласынан Ирактың Басра қаласына бағыт алды. 9 желтоқсанда Кейптаунға келгеннен кейін Дорсетшир күзету міндеттерін өз мойнына алды және конвой 24 желтоқсанда Бомбейге жетті. Дорсетшир қараша айында Африка жағалауында одақтас кемелерге шабуыл жасаған неміс коммерциялық рейдері, неміс көмекші крейсері "Атлантис"ті іздеуге қосылды. Адмирал Алгернон Уиллис Дорсетшир және Атлантистің ықтимал отын құю орындарын патрульдеу үшін 3-ші топты құрды. 1 желтоқсанда Дорсетшир "Ультра" ақпаратына сүйене отырып, неміс "Питон" кемесін тоқтатып, ұстады. Неміс кемесі 1939 жылы құрылған екі U- қайықты жанармаймен қамтамасыз етіп жатты. "Питон" қашып кетуге тырысқанда, U- қайықтары суға батып кетті. UA Дорсетширге бес торпеда атты, бірақ оның барлығы кеменің маневрлеуінің арқасында өткіріп алды. Дорсетшир "Питонды" тоқтату үшін оқ атты, ал оның экипажы кемені суға батыру зарядтарын жарытқаннан кейін тастап кетті. Дорсетшир немістерді қайықта қалдырды, өйткені U- қайықтары британдықтардың немістерді алуы үшін әлі де үлкен қауіп төндіріп тұрды.
Жоғалту
1942 жылы Август Агардың басқаруымен «Дорсетшир» Үнді мұхитындағы Шығыс флотына қосылды. Наурыз айында «Дорсетшир» адмирал Джеймс Сомервилл басқаратын «А» тобына, соғыс кемесі және авиатасымалдаушылармен бірге тағайындалды. Сомервилл Үнді мұхитында жапон шабуылы күтіліп отырғаны туралы хабар алды – Үнді мұхиты шабуылы, сондықтан 31 наурызда ол флотын теңізге шығарды. 4 сәуірге дейін ешқандай қарсыласты кездестірмеген соң, ол отын құю үшін қайта шегінді. «Дорсетшир» және оның серігі «Корнуолл» отынды толықтыру үшін Коломбоға жіберілді. Келесі күні оларды ауыр крейсер «Тон»-нан барлау ұшақтары байқады. Екі британдық крейсерге Сейлонның оңтүстік-батысында 53 «Айчи D3A2 "Val"» шомылу бомбалаушысы шабуыл жасады. Шамамен сегіз минут ішінде «Дорсетшир» он бомба мен бірнеше жақын маңдағы жарылыстарға ұшырады; ол сағат 13:50 шамасында кормасымен суға батты. Бір бомба оқ-дәрі қоймасын жарып, оның жылдам батуына себепкер болды. «Корнуолл» сегіз рет зардап шегіп, он минуттан кейін мұртымен суға батты. Екі кемеден барлығы 1546 адамның арасынан 1122 адамды келесі күні крейсер және эсминецтер құтқарып алды.