Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Краснистав – Польшаның оңтүстік-шығысында орналасқан қала. 2019 жылдың 31 желтоқсанына қарай халқы 18 630 адамды құрайды. Бұл Люблин воеводиясындағы Краснистав ауданының орталығы. Қала Chmielaki (chmiel – шаянды білдіреді) аталған сыра фестивалімен және йогурт, кефир сияқты сүт өнімдерімен әйгілі. Краснистав арқылы Вьепрц өзені ағып өтеді.
Krasnystaw is a town in southeastern Poland with 18 630 inhabitants (31 december 2019). It is the capital of Krasnystaw County in the Lublin Voivodeship. The town is famous for its beer festival called Chmielaki (chmiel means hop), and for its dairy products like yogurt and kefir. The river Wieprz flows through Krasnystaw.
Тарих
Краснистау қала жарғысын 1394 жылдың 1 наурызында Краковта қол қойған король Владислав II Ягеллодан алды. Жаңа қала бұрынғы Щекаржев ауылының орнында салынды, ал 1490-1826 жылдары Хелм епископтарының меншігінде болды және старостаның резиденциясы еді. Люблиннен Львовқа дейінгі сауда жолындағы қолайлы орналасуының арқасында 16 ғасырда гүлденді. «Швед соғыстары» (1655–1660) кезеңінде қала да, Краснистау қамалы да қирады. 1790 жылы Краснистауда 4-ші поляк ұлттық атқыштар бригадасы орналасты. Польшаның үшінші бөлінісінен кейін Краснистау 1795 жылы Габсбург империясына қосылды. 1809 жылғы поляк-австрия соғысындағы поляктардың жеңісінен кейін ол қысқа ғасырлық Варшава Герцогтығының құрамына кірді, ал 1815 жылы таратылғаннан кейін 1916 жылға дейін Ресей бақылауындағы Польша Конгресінің бөлігі болды. Қаңтар көтерілісі кезінде қала мен аймағында поляк көтерілісшілері мен орыс әскерлері арасында қызу шайқастар болды. 1916 жылы Краснистау теміржолмен байланысты, ал 1919 жылы Екінші Польша Республикасында қала округ орталығына айналды. 1939 жылдың 18-19 қыркүйегінде Польшаға жасалған шабуыл кезінде 39-шы жаяу әскер дивизиясының поляк әскерлері мұнда Вермахттың шабуылдаған бөлімдерімен шайқасты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аймақта Армия Крайова және басқа да көптеген әскерлік бөлімдер жұмыс істеді. Немістер қарсылық қозғалысында еврейлерді айыптап, жеті адамды дарға асты. Содан кейін 40 еврейді неміс майдан шебіне орналастырды, олардың үштен бірі қаза тапты. Германия басып алған алғашқы айларында христиан және еврей поляктары өлтірілді. 1940 жылы немістер қаланың ең кедей ауданында еврей геттосын құрды. Келесі бірнеше жылда басқа қалалардан еврейлер геттоға көшірілді, ал кейбіреулері басқа лагерьлер мен геттоларға ауыстырылды. 1942 жылдың мамырында гетто Майданек немесе Собибор қырып тастау лагеріне бара жатқан еврейлерге арналған транзиттік пунктке айналды, онда барлығы бірден өлтірілді. 1942 жылдың соңында Краснистаудың қалған еврейлерінің бір бөлігі Белзек қырып тастау лагеріне жіберілді. Краснистаудың шамамен 2500 еврей халқының тек азы ғана аман қалды. 1943 жылы жергілікті неміс түрмесіне шабуыл жасалып, 300 тұтқын босатылды, ал 1944 жылдың көктемінде бірнеше неміс пойызы жойылды. Соғыстан кейін 1950 жылға дейін коммунистерге қарсы әскерлер осы жерде әрекет етті. 1975 жылдан 1998 жылға дейін Хелм воеводтығының құрамында болды.
Krasnystaw received its town charter from King Władysław II Jagiełło, who signed the document in Kraków, on 1 March 1394. The new town was located in the location of previously existing village of Szczekarzew, and in 1490 – 1826, was property of the Bishops of Chełm, and the seat of a starosta. Due to convenient location along merchant route from Lublin to Lwów, it prospered in the 16th century. The period known as Swedish wars (1655–1660) brought destruction of both the town and the Krasnystaw Castle. The 4th Polish National Cavalry Brigade was stationed in Krasnystaw in 1790. Following the Third Partition of Poland, Krasnystaw was in 1795 annexed by the Habsburg Empire. After the Polish victory in the Austro Polish War of 1809, it was part of the short lived Polish Duchy of Warsaw, and after its dissolution in 1815, until 1916, it was part of Russian controlled Congress Poland. During the January Uprising the town and its area saw heavy fighting between Polish rebels and Russian troops. In 1916, Krasnystaw received rail connection, and in 1919, already in the Second Polish Republic, the town became seat of a county. On 18–19 September 1939, during the Invasion of Poland, Polish troops of the 39th Infantry Division fought here with advancing Wehrmacht units. During World War II, numerous units of the Home Army and others operated in the area. The Germans blamed Jews for the resistance, and hanged seven. They then placed 40 Jews on the German front lines. About one third were killed. During the first months of their occupation, the Germans murdered both Christian and Jewish Poles. In 1940, the Germans established a Jewish ghetto in the poorest part of town. Over the next few years, Jews from other communities were moved to the ghetto, others moved out of it to other camps and ghettos. Finally, in May 1942, it became a transit ghetto where Jews were brought on their way to Majdanek or to the Sobibor extermination camp, where all were immediately murdered. Later in 1942, some of the remaining Krasnystaw Jews were sent to the Belzec extermination camp. Only a handful of Krasnystaw's Jewish population of about 2500 survived. In 1943, a local German prison was raided, and 300 inmates were released, in spring 1944, several German trains were destroyed. After the war, anti Communist units operated here until 1950. From 1975 to 1998, it was administratively part of the Chełm Voivodeship.
Яһуди қауымы
Краснистаудың ескі синагогасы 20-шы ғасырдың басында әлі де тұрған, онда 14-ші және 15-ші ғасырлардағы сәулеттік ерекшеліктері бар еді. Краснистаудың 1548 жылғы қалалық кеден тізілімдері қалада бірнеше еврей тұрғанын көрсетеді. 1554 жылы еврейлерге қала мен қала шетіндегі тұрғын үйлерге ие болуға тыйым салынды, бірақ 1584 жылы оларға тек қала шетінде тұруға рұқсат берілді. 1761 жылы Краснистауда қанға қастылық ісі бойынша сотталу кезінде Войславицеден үш еврей және Чернолоцтан бір адам айыпталды; тағы бір айыпталушы, Войславице раввині, түрмеде өз-өзіне қол жұмсады. 1776 жылы Краснистаудағы еврей халқының саны 63 адамды құрады. 19-шы ғасырдың бірінші жартысында еврейлердің қалада тұруына қарсы қала тұрғындары мен басқа ұлт өкілдері арасында қызыл тілдес күрес болды. 1824 жылы еврейлерге қала маңындағы бірнеше ауылдарда уақытша тұруға рұқсат берілді, бірақ Краснистаудың өзіндегі еврейлерге қатысты соңғы шектеулер 1862 жылға дейін алынбады. 1827 жылы қалада он бір еврей тұрды, 1857 жылға қарай қауым 151 адамға (халықтың 4%) дейін, ал 1897 жылға қарай 1176 адамға (жалпы санының 25%) дейін өсті. Сол кезде жергілікті сауданың 80% еврейлердің қолында болды. 1921 жылы 1754 еврей қала халқының 20% құрады. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі еврей халқының көбі өлтірілгеннен кейін, қазіргі уақытта Краснистауда ешқандай еврей тұрмайды.
The old synagogue of Krasnystaw, which was still standing at the beginning of the 20th century, had a number of 14th and 15th century architectural features. The municipal customs records of Krasnystaw for 1548 show a number of Jews resident in the town. In 1554, Jews were prohibited from owning dwelling houses in the town and suburbs, though in 1584 they were allowed to reside in the suburbs only. In 1761, three Jews from Wojslawice and one from Czarnoloz were convicted in a blood libel trial in Krasnystaw; another accused person, the rabbi of Wojslawice, committed suicide in prison. In 1776, the Jewish population of Krasnystaw numbered 63. In the first half of the 19th century, a bitter struggle emerged between the Jews and the gentile townsfolk, who wished to keep their privilege of not having Jews reside in the town. In 1824, Jews were permitted to reside temporarily in several villages near the town, but the last restrictions on Jewish residence in Krasnystaw itself were not rescinded until 1862. Eleven Jews resided in the town in 1827, by 1857 the community had grown to 151 (4% of the population), and by 1897 to 1,176 (25% of the total). At that time 80% of local trade was in Jewish hands. In 1921, the 1,754 Jews constituted 20% of the town's population. After the murder of almost all the pre World War II Jewish population, no Jews currently reside in Krasnystaw.
Спорт
Краснистауда "Старт Краснистау" деп аталатын 4-лигалық футбол командасы бар. 2008 жылы команда үшін жаңа стадион мен демалыс орталығы салынды. Бұл жаңа стадионда 3000-нан астам орын бар. Демалыс орталығына жабық баскетбол алаңы, еуропалық гандбол алаңы, спорт залы, волейбол алаңы және спа-орталық кіреді.
Krasnystaw has a 4th league football team called Start Krasnystaw. In 2008 a new stadium/recreation center was built for the team. This new stadium has over 3,000 seats. The recreation center includes an indoor basketball court, a European handball court, gym, volleyball net, and spa.