Кіріспе

Забур кітабы бар том. Псалтир – Забур кітабы бар том, көбінесе литургиялық күнтізбе және әулиелердің тізімі сияқты басқа да діни материалдармен бірге таңдалған. Кеш орта ғасырларда сағаттар кітабы пайда болғанға дейін, псалтирлер бай адамдардың ең көп таралған кітаптары болды. Олар көбінесе оқуды үйрену үшін қолданылды. Көптеген псалтирлер әдемі безендірілген, және олар ортағасырлық кітап өнерінің ең таңғажайып үлгілерін сақтайды. Ағылшын тіліндегі термин (ескі ағылшын тілінде psaltere, saltere) шіркеу латынынан алынған. Бұл термин – psalterium, ол жай ғана Забур кітабының атауы (әлемдік латын тілінде бұл – ішекті аспап, ψαλτήριον psalterion). Забур кітабы Рим-католик шіркеуінің қасиетті қызметтерінің көп бөлігін қамтиды. Оған қоса Лекционарий, Антифонарий, Респонсориал және Гимнарий кіреді. Қазіргі заманғы ағылшын тілінде псалтир көбінесе Забур кітабының (Киелі кітаптың бір бөлімі ретінде) аталуын тоқтатты және көбінесе осы мәтінді қамтитын жекелеген кітаптарды білдіреді.

Батыс христиандығы

Арнайы жасалған Забурлар, басқа форматтардағы Забур көшірмелерінен, мысалы, Ескі өсиеттің толық басылымының бір бөлігі ретінде, алғаш рет 6 ғасырда Ирландияда және 700 жылдан бастап континентте Латын Батысында пайда болды. Көп суреттермен безендірілген Утрехт Забуршысы – каролингтер дәуірінің ең маңызды қолжазбаларының бірі және ағылшын өнерінің кейінгі дамуына зор ықпал етті. Орта ғасырларда Забурлар ең танымал суреттелген қолжазбалардың бірі болды, олармен тек Ілхабар кітабы ғана бәсекелесті, және олар біртіндеп әсем жарықтандыру үшін таңдалған қолжазба түріне айналды. 11 ғасырдың соңынан бастап олар кеңінен таралды. Забурлар дін қызметкерлері литургияның әртүрлі кезеңдерінде оқылды, сондықтан Забурлар ірі шіркеулердегі литургиялық жабдықтардың маңызды бөлігі болды. Забурларды топтарға бөлудің әртүрлі схемалары болды (қараңыз, Латын Забурлары). 150 Забурдан басқа, орта ғасырлық Забурлар көбінесе күнтізбе, әулиелердің тізімі, Ескі және Жаңа өсиеттерден әндер және басқа да діни мәтіндерді қамтыды. Күнтізбеде және тізімде аталған әулиелердің таңдауы әртүрлі болды және көбінесе қолжазбаның бастапқы иесі туралы ақпарат бере алады, себебі монастырлар мен жеке демеушілер өздері үшін ерекше маңызға ие болған әулиелерді таңдайтын. Көптеген Забурлар толық беттік миниатюралармен және әшекейленген әріптермен әсем безендірілген. Әріптердің ішінде ең маңыздысы – «Beatus initial» деп аталатын әріп, ол «Бақытты адам» деген сөздердің алғашқы әрпі «B» негізінде жасалған (Забур 1-нің басында). Бұл әдетте жарықтандырылған Забурда ең күрделі безендіруге ие болды, көбінесе алғашқы әріп немесе алғашқы екі сөз үшін бүкіл бетті алып жатты. Забурдың негізгі бөлімдерінің басталуын немесе әртүрлі күнделікті оқуларды белгілеу үшін тарихи әріптер немесе толық беттік суреттер де қолданылды, және олар қолданушыларға мәтіннің қажетті бөліміне өтуге көмектескен болуы мүмкін (орта ғасырлық кітаптарда көбінесе бет нөмірлері болмайтын). Көптеген Забурлар, әсіресе 12 ғасырдан бастап, Забурдың алдындағы толық беттік суреттер сериясынан тұратын әсем безендірілген «алғы сөздік циклды» қамтыды, әдетте Қайраткерлік оқиғасын бейнелейтін, бірақ кейбіреулерінде Ескі өсиет оқиғалары да кездеседі. Мұндай суреттер кітаптың мәртебесін арттыруға көмектесті, сондай-ақ жеке құлшылық жасау кезінде ойша тереңдеуге көмектесті. Забурлар сонымен қатар Шығыс және Батыс христиан әлемдерінде Сағат Литургиясын оқу үшін қолданылатын Horologion немесе breviary құрамына да кіреді.

Инкунабула

Psalterium Romanum, 1457 [Майнц], Иоганн Фуст және Питер Шёффер. Алғашқы басылған псалтирь. Psalterium Benedictinum, 1459 [Майнц], Иоганн Фуст және Питер Шёффер. Екінші басылған псалтирь.