Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ко́нские – Польшаның оңтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, 2008 жылы 20 328 тұрғыны бар қала. Тарихи тұрғыдан алғанда, Ко́нские Кіші Польша аймағына жатады және іргесі қаланған сәттен бастап 1795 жылға дейін (Польшаның бөліністеріне қараңыз) Кіші Польшаның Сандомирск воеводтығының құрамында болды.
Końskie is a town in south central Poland with 20,328 inhabitants (2008), situated in the Świętokrzyskie Voivodeship. Historically, Końskie belongs to the province of Lesser Poland, and since its foundation, until 1795 (see Partitions of Poland), it was part of Lesser Poland's Sandomierz Voivodeship.
Тарих
Қазіргі Коньское қаласындағы ең көне қоныс 11 ғасырға дейін жетеді. Осы кезеңге жататын қорым 1925 жылы қаланың солтүстік бөлігінде табылды. Коньское алғаш рет 1124 жылы тарихи дереккөздерде еске алынған, онда Прандоциндық Прандота (Одроуж әулетінің атасы) елді мекеннің иесі ретінде тіркелген. Келесі бірнеше ғасыр бойы елді мекен Одроуж әулетінің меншігінде болды. Краков епископы Иво Одроуж 1220–1224 жылдары приход құрып, Әулие Николайға арналған шіркеу салды. Шіркеу 15 ғасырда бұзылып, 1492–1520 жылдары оның орнына жаңа готикалық шіркеу салынды. Жаңа шіркеуде ескі романдық шіркеудің кейбір элементтері сақталды (мысалы, суретте көрсетілген романдық тимпан). Коньское 1748 жылдың 30 желтоқсанында Польша королі Август III-тен қала құқығын алды. Бұл жеке меншік қала болды және әкімшілік жағынан Кіші Польша провинциясының Сандомир воеводствосындағы Жарнув округіне қарасты. 1809 жылы Станислав Малаховский Коньскоде Польшаның 14-ші атты әскер полкін құрды.
The oldest settlement which is now Końskie dates back to the 11th century. The burial ground from this period was discovered in the north part of the town in 1925. Końskie was mentioned in historical sources in 1124 for the first time, with Prandota of Prandocin (the progenitor of Odrowąż family) recorded as the owner of the settlement. For the next few centuries the settlement was owned by the Odrowąż family. Iwo Odrowąż, the bishop of Kraków, founded a parish and built a church dedicated to St. Nicholas in 1220–1224. The church was torn down in the 15th century and a new Gothic one was built in its place in the years 1492–1520. Some elements of the older Romanesque church were saved in the new one (e. g. the Romanesque tympanum, pictured). Końskie received city rights from King Augustus III of Poland on December 30, 1748. It was a private town, administratively located in the Żarnów County in the Sandomierz Voivodeship in the Lesser Poland Province. The Polish 14th Cuirassier Regiment was formed in Końskie by Stanisław Małachowski in 1809.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғысты басталған Польшаға Германия мен Кеңес Одағының бірлескен шабуылы кезінде қалаға шабуыл жасалып, кейін Германия басып алды. 1939 жылдың 10 қыркүйегінде Адольф Гитлер жақын маңдағы әуежайға қонды, Кильцеге бара жатқанда, Коńskie қаласына қысқа уақытқа тоқтады. Оның автокөшлемі генерал Вальтер фон Райхенаудың жергілікті сарайдағы штабына барды. Гитлерден кейін режиссер Лени Рифеншталь келді, ол бір күннен соң нацистік Германияның Польшаны жеңуін түсіруге бұйрық алды. 1939 жылдың 11 қыркүйегінде немістер қала мен аймағында 18 жастан асқан 5000 ер адамды жаппай тұтқындады, олар бұрын поляктар өлтірген бірнеше неміс полицейлері мен сарбаздарының (оның ішінде, соғыстағы алғашқы неміс генералы Вильгельм Фриц фон Реттигтің) денелерін тапқаннан кейін. Келесі күні жергілікті еврейлерді неміс өлгендеріне қабір қазуға шақырды, көп ұзамай немістер еврейлердің көпшілігін атып өлтірді (Masakra w Końskich). Осы оқиғаның куәсі Рифеншталь болды, ол 1939 жылдың 12 қыркүйегінде кездейсоқ өлтіруді көргенде есінен таныды. 1940 жылдың сәуір айында Коńskie тұрғындарының арасында поляктар жақын маңдағы Штадничка Вола ауылында немістер жасаған қырғынның құрбаны болды. 1941–1943 жылдары немістер қалада совет және норвегиялық соғыс тұтқындары үшін лагерь ұстады. Лагерь арқылы шамамен 26 000 тұтқын өтті, олардың 23 000-ы өлтірілді немесе аштықтан немесе жұқпалы аурулардан қайтыс болды. Нацистер бейбіт тұрғындарды, оның ішінде еврейлерді де жазалап өлім жазасына кесті. 1944 жылы Варшава көтерілісі кезінде және одан кейін немістер мыңдаған варшавалықтарды Прушковтағы 121-ші Dulag лагерінен, олар бастапқыда тұтқындалған жерден, Коńskie қаласына депортациялады. Бұл поляктардың көпшілігі қарттар, науқастар және балалы әйелдер болды. Польшаға нацистік Германия шабуыл жасағаннан кейін 1940 жылы гетто құрылып, 1941 жылдың көктемінде жабылды. Коńskie еврейлері мен Коńskie және айналасындағы қалалардан келген поляк тұтқындары шошқа шаруашылықтарын, Модлишевице шпилін және Коńskie мен жақын ауылдардағы қабырғаларды салу үшін пайдаланылған қабірлерді қазуға мәжбүр болды. Зират еврейлер мен поляктарды өлімге жіберу үшін де пайдаланылды. Неміс әскері бірнеше поляктарды жергілікті түрмеге қамап, кейін еврейлерді құтқарғаны үшін концлагерлерге жіберді. Коинск Чава Розенфарбтың сол аттас идиш тіліндегі романында Бочани деген атпен бейнеленген. Бочани 2000 жылы Сиракуз университетінің баспасында автордың өзі аударған ағылшын тілінде жарық көрді. Бұл аударма 2000 жылы әдеби аударма бойынша Джон Гласско сыйлығын жеңіп алды. Израильдің Коинск ұйымы ("Ha'Ayarah She'Li: Sefer Ha'Zikaron Le'Yehudei Konskiyah, еврей, 2001) еврей айының 25-іне жуық, Коńskie еврейлерінің қайғылы өлімін жыл сайын Диаспора мұражайында еске алады.
During the joint German Soviet invasion of Poland, which started World War II in 1939, the town was invaded and then occupied by Germany, and the Einsatzgruppe I entered to commit various crimes against the population. Końskie was briefly visited by Adolf Hitler on September 10, 1939, while on the way to Kielce after landing on an airfield nearby. His car cavalcade visited the headquarters of General Walther von Reichenau at the local mansion. Hitler was followed by director Leni Riefenstahl who came a day later, ordered to film the Nazi German victory over Poland. On September 11, 1939, the Germans carried out mass arrests of around 5,000 men over the age of 18 in the town and its vicinity after finding the bodies of several German policemen and soldiers (including general Wilhelm Fritz von Roettig, first German general to be killed in the conflict) reportedly mutilated by the Poles. The next day two dozen local Jews were summoned to dig graves for the German dead, and shortly afterwards, most of the Jews were shot by the Germans (Masakra w Końskich). Reportedly, this event mas witnessed by Riefenstahl who fainted when witnessing the random killing of on September 12, 1939. Polish inhabitants of Końskie were also among Poles massacred by the Germans in the nearby village of Stadnicka Wola in April 1940. In 1941–1943, the Germans operated a prisoner of war camp for Soviet and Norwegian POWs in the town. About 26,000 POWs passed through the camp, 23,000 of whom either were murdered or died of starvation or epidemics. The Nazi Germans retaliated by executing civilians including Jews. In 1944, during and following the Warsaw Uprising, the Germans deported thousands of Varsovians from the Dulag 121 camp in Pruszków, where they were initially imprisoned, to Końskie. Those Poles were mainly old people, ill people and women with children. After the Nazi German invasion of Poland, a ghetto was established in 1940 and closed off in the spring of 1941. The Jews of Końskie and Polish prisoners from Końskie and surrounding towns were forced to dig up the graves, which were used in the construction of pig farms, the Modliszewicach spire, and walls in Końskie and nearby villages. The cemetery was also used as a place of execution for both Jews and Poles. The Germans imprisoned several Poles in the local prison, and then deported them to concentration camps for rescuing Jews. Koinsk appears under the name Bociany as the setting for Chava Rosenfarb's Yiddish language novel of the same name. Bociany was published in English in the author's own translation by Syracuse University Press in 2000. The translation won the John Glassco Award for Literary Translation in 2000. The Koinsk Organization of Israel ("Ha'Ayarah She'Li: Sefer Ha'Zikaron Le'Yehudei Konskiyah, Hebrew, 2001) commemorates the tragic death of the Jews of Konskie every year at The Diaspora Museum close to the 25th of the Jewish month of Cheshvan.
Жақында болған тарих
1975–1998 жылдары қала әкімшілік тұрғыдан Киелце воеводтығына қарасты. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында қаланың еңбекке қабілетті халқының көп бөлігі жергілікті құю зауытында (Koneckie Zakłady Odlewnicze) жұмыс істеді. 1997 жылдан бері қала шағын кәсіпкерлік үшін маңызды сауда орталығына айналды.
In 1975–1998, the town was administratively located in the Kielce Voivodeship. Most of the town labour force was employed in the local foundry (Koneckie Zakłady Odlewnicze) in the late 1980s and early 1990s. Since 1997 the town has developed into a major trade centre for small business.
Спорт
Жергілікті футбол командасы нашар ойнап жатыр. Ол төменгі лигаларда жарысады.
The local football team is pl. It competes in the lower leagues.