Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Skarżysko Kamienna – Польшаның оңтүстік-орталық бөлігінде, Каменья өзенінің жағасында, Świętokrzyskie тауларының солтүстігінде орналасқан, солтүстік Świętokrzyskie воеводалықтағы қала. Воеводалықтың маңызды қалаларының бірі. 1928 жылға дейін Камиенна деп аталған; көбінесе ресми емес жағдайларда атаудың бірінші бөлігі (Скаржиско) ғана қолданылады. Тарихи Польшаның Кіші Польша провинциясына жатады. Skarżysko Kamienna – маңызды теміржол торабы, мұнда екі басты бағыт (Краков – Варшава және Sandomierz – Koluszki) келіседі.
Skarżysko Kamienna is a city in northern Świętokrzyskie Voivodeship in south central Poland by Kamienna river, to the north of Świętokrzyskie Mountains; one of the voivodship's major cities. Prior to 1928, it bore the name of Kamienna; in less formal contexts usually only the first part of the name (Skarżysko) is used. It belongs to historic Polish province of Lesser Poland. Skarżysko Kamienna is an important railroad junction, with two main lines (Kraków – Warsaw and Sandomierz – Koluszki) crossing there.
Тарих
Қазіргі Лыжви және Новый Млын аудандары палеолиттік өнеркәсіптік қоныстардың орналасқан жерлері болған, қазір бұл археологиялық орындар, Рыдно археологиялық қорығының құрамына кіреді. Ол Скаржиско-Каменнадан Вахоцкқа дейін созылған бірнеше жүз бұрынғы палеолиттік орындардан тұрады. Осы орындар 1923–1925 жылдары табылды. 1885 жылға таман Камиенна жаңа салынған Ивангород-Даброва темір жолындағы маңызды торапқа айналды. Ивангородты (Демблин) және Даброва-Гурничаны байланыстыратын темір жолдың басты жолы қаладан солтүстіктен оңтүстікке дейін өтті, ал Островец-Святокржиски және Колушкиге екі тармақ желісі, тиісінше шығысқа және батысқа қарай созылды. Бұл 1920 жылға қарай Камиеннаның ауылдан үлкен қалаға өсуіне себеп болды, сол кезде онда 20 кәсіпорын 1000 жұмысшыны жұмысқа алса, теміржол шеберханалары тағы 1000 жұмысшыны жұмысқа алды.
The present day districts of Łyżwy and Nowy Młyn were the locations of Paleolithic industrial settlements, which are now archaeological sites, part of the Rydno Archaeological Reserve, consisting of several hundred former Paleolithic sites stretching from Skarżysko Kamienna to Wąchock. The sites were discovered in 1923–1925. Around 1885 Kamienna became an important rail junction on the newly built Ivangorod Dąbrowa Railway. The main line of the railway connecting Ivangorod (Dęblin) and Dąbrowa Górnicza ran through the town from north to south, and two branch lines to Ostrowiec Świętokrzyski and Koluszki radiated from the town east and west, respectively. This spurred the growth of Kamienna from a village into a sizeable town by 1920, when it had about 20 enterprises employing 1000 workers, as well as railway workshops employing an additional 1000 workers.
Екінші Польша Республикасы
1923 жылы Камиенна коммунасына қала мәртебесі берілді. 1922 жылы Польша үкіметі Камиеннада оқ-дәрі зауытын салуға шешім қабылдады, ол Państwowa Wytwornia Uzbrojenia Fabryka Amunicji (P. W. U. Fabryka Amunicji, "Ұлттық қару-жарақ зауыты – Оқ-дәрі зауыты") деп аталды. Зауыт 1924 жылы өндіріс бастады және Польша армиясын оқ-дәрімен қамтамасыз етті. 1932 жылы 2760 жұмысшы, 1936 жылы 3000-нан астам, ал 1939 жылы 4500-ден астам адам жұмыс істеді. Бұл зауыт қаладағы ең ірі жұмыс беруші болып, қаланың дамуына серпін берді.
In 1923, the commune of Kamienna was granted the status of a town. In 1922 the government of Poland decided to build an ammunition factory in Kamienna, to be called Państwowa Wytwornia Uzbrojenia Fabryka Amunicji (P. W. U. Fabryka Amunicji, "National Armament Factory Ammunition Plant") It began production in 1924 supplying munitions to the Polish Army. It employed 2760 workers in 1932, over 3000 in 1936, and over 4500 in 1939, becoming the principal employer in the town and driving its growth.
Скаржиско-Камиеннаны неміс оккупациясы (1939-1945 жж.)
1939 жылдың қыркүйегінде Германияның Польшаға басып кіруі, Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауы болды. Скаржиско-Каменна қаласы 1945 жылдың қаңтарында Кеңес әскері тарапынан азат етілгенге дейін неміс оккупациясы астында болды. Немістер оқ-дәрі зауытын өздерінің соғыс қажеттіліктері үшін пайдаланды, ал 1940 жылдан бастап оны Вермахт үшін субподрядшы ретінде жұмыс істеген Hugo Schneider Aktiengesellschaft (HASAG) компаниясы басқарды. Оның құрамында жергілікті монахтар болды, ал поляк партизандарының қару-жарақ қоймасы жергілікті монастырда орналасқан еді. Польша қарсылық қозғалысы құрған, еврейлерге көмектесу жөніндегі құпия кеңес "Жэгота" осы қалада қызмет етті. Еврейлерді құтқаруға және оларға көмектесуге қатысқан бірнеше поляктар сол жерде атқыланды немесе жергілікті түрмеге қамалып, концлагерлерге жіберілді. Оккупация кезінде қаладан кемінде тоғыз бойскаут пен екі қыз скаут немістер тарапынан өлтірілді (поляк ұлтына қарсы нацистік қылмыстарға қараңыз). 1940 жылы немістердің қолынан құтылып қалған монах 1945 жылы советтердің қалаға жасаған бомбалау шабуылында қаза тапты. Қылмыскерлер, олардың ішінде Кеңес үкіметі орнатқан қалалық полиция бастығы және тағы бір коммунистік полиция қызметкері Лодзь қаласында сотталды. Олардың үшеуіне өлім жазасы берілді. Қалған еврейлер Польшаны тастап кетті, бірақ доктор Зундель Каханель мен оның әйелі Бима өмірінің соңына дейін осы қалада тұрды. 1999 жылы Жергілікті Өзін-Өзі Басқаруды Ұйымдастыру Заңының (1998) нәтижесінде Скаржиско округі құрылды.
Following the September 1939 invasion of Poland by Germany, which started World War II, Skarżysko Kamienna was under German occupation until liberated by the Soviet army in January 1945. The Germans controlled the ammunition factory to support their own war effort, and from 1940 it was controlled by the company Hugo Schneider Aktiengesellschaft (HASAG), which ran it as a subcontractor for the Wehrmacht. Among its members were local monks, and a weapons depot used by Polish partisans was located in the local monastery. The secret Polish Council to Aid Jews "Żegota", established by the Polish resistance movement, operated in the town. There are several known cases of Poles, who were either executed on sight or imprisoned in the local prison and deported to concentration camps for rescuing and aiding Jews. At least nine boy scouts and two girls scouts from the town were murdered by the Germans during the occupation (see Nazi crimes against the Polish nation). The monk who managed to avoid capture by the Germans in 1940, died in the Soviet bombing of the town in 1945. The murderers, among them the head of the Soviet installed town police and another communist policeman, were put on trial in Łodź. Three of them received the death penalty. The remaining Jews left Poland, except for Dr. Zundel Kahanel and his wife Bima who spent the rest of their lives in the city. In 1999, Skarżysko County was established as a result of the Local Government Reorganization Act (1998).
Спорт
Қаланың ең белгілі спорт клубтары – футбол командасы ZKS Granat Skarżysko және волейбол командасы pl, екеуі де төменгі лигаларда ойнайды.
The town's most notable sports clubs are football team ZKS Granat Skarżysko and volleyball team pl, which both compete in the lower leagues.