Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Островец Святокржиски, көбінесе Островец деп аталады, Польшаның оңтүстік-шығысындағы, Кіші Польшаның тарихи аймағында орналасқан қала. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, қаланың халқы 66 258 адамды құрайды. Островец Польшаның тарихи ескерткіші және Бальтовтағы динозаврлар паркімен мәшһүр. Қала No. 9 ұлттық жолдың (Еуропалық E371 бағытының бөлігі) және 751, 754, 755 жергілікті жолдардың қиылысында орналасқан. Сонымен қатар, 1884 жылдан бері қала теміржолмен байланысты, 25 нөміріндегі электрленген теміржол арқылы, ол Лодзь Калискадан Дьбицаға дейін созылады. 1960 жылдары Польша үкіметі Кильцеден Люблинге Островец арқылы теміржол салуды жоспарлаған болатын. Қаланың ауданы 46 км² және ол 20 ауданға (osiedla) бөлінген.
Ostrowiec Świętokrzyski , often referred to as Ostrowiec, is a city in southeastern Poland, in the historical region of Lesser Poland, with 66,258 residents (as of 2021). and Historic Monument of Poland) and dinosaur park in Bałtów. Ostrowiec is located at the intersection of National Road No. 9 (part of European route E371), and local roads 751, 754, 755. Furthermore, since 1884 the town has had a rail connection, along electrified rail line No. 25, which goes from Łódź Kaliska to Dębica. In the 1960s, the Polish government planned construction of a rail line from Kielce to Lublin via Ostrowiec. The area of the town is 46 km2, and it is divided into 20 osiedla.
Ерте тарих
Адамның мекендеуі туралы ең көне куәліктер тас дәуіріне (шамамен б.з.д. 4000 жылға) дейін жетеді. Сол кезде Ленгьел және Глобуляр Амфора мәдениеттеріне жататын көшпелі тайпалар болды. Олар Дунай өзені аймағынан осында келді. Қазіргі Островец-Святокшискийдің бастауын берген Островец ауылы туралы ең алғашқы құжаттар 14 ғасырдан басталады. Ол кезде ауыл Острув деп аталатын және Каменна өзенінің оң жағалауында орналасқан еді. 16 ғасырдың басында жергілікті дворян Кацпер Мацеевский осы жерде қала құруға тырысты, бірақ сәтті болмады. 1564 жылы Денков елді мекеніне (сонымен қатар Вельки-Михув деп те аталады) қалалық жарғы берілді, ол қазір Островец аудандарының бірі. Денков – жеке қала, әкімшілік тұрғыдан Польша Корольдігінің Кіші Польша провинциясындағы Сандомирж воеводтығындағы Сандомирж округіне қарасты. Қаланың өзі, сол кезде Сандомирж воеводтығының бір бөлігі болған, 1597 жылы Рава елтаңбасының иесі Якуб Гавронскиймен Каменна өзенінің сол жағалауында, Висла өзенінің алабында салынды. 1613 жылы қала мәртебесін алды. Ол мемлекет қайраткері және Польша-Литва одақтастығының ең бай магнаттарының бірі Януш Острожскийдің меншігіне өтті. Кейін ол көптеген поляк аристократиялық отбасыларына тиесілі болды: Тарновскийлер, Чарторискилер, Любомирскийлер, Радивилдер, Заславскийлер, Сангушколар, Велепольскийлер, Добржанскийлер, Любиенскийлер.
The oldest testimonies of human habitation date back to the Stone Age (ca 4000 BC). At that time, there were nomadic tribes belonging to, among others, the Lengyel and Globular Amphora cultures. They came here from Danube river region. The earliest documents about Ostrowiec village, that gave beginning to the contemporary Ostrowiec Świętokrzyski come from 14th century. At that time the village was called Ostrow, and was located on the right bank of the Kamienna. In the early 16th century, a local nobleman Kacper Maciejewski tried to establish here a town, but failed to do so. In 1564 town charter was granted to the settlement of Denków (also called Wielki Michów), which is now one of the Ostrowiec districts. Denków was a private town, administratively located in the Sandomierz County in the Sandomierz Voivodeship in the Lesser Poland Province of the Polish Crown. The city itself, at that time part of Sandomierz Voivodeship, was built from scratch in 1597 by Jakub Gawroński of Rawa coat of arms on the left bank of the Kamienna river, situated in the Vistula river basin. It received town privileges in 1613. It became a property of Janusz Ostrogski, a statesman and one of the richest magnates of the Polish–Lithuanian Commonwealth. Later it belonged to many Polish aristocratic families: Tarnowski family, Czartoryski family, Lubomirski family, Radziwiłł family, Zasławski family, Sanguszko family, Wielopolski family, Dobrzański family, Łubieński family.
Индустрияландыру
XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында Островец поляк өнеркәсібінің маңызды орталығына айналды. Станислав Стажицтің Камиенна өзені аңғарында өнеркәсіпті дамыту туралы идеясын қолдап, жергілікті көмір және темір кендеріне сүйене отырып, аймақта көптеген зауыттар ашылды. 1837–1839 жылдары Климкиевич болат зауыты ашылды (оның негізін қалаушы Антоний Климкиевичтің құрметіне аталған), кейіннен ол Островец зауыты (Zakłady Ostrowieckie) деп белгілі болды. Зауыт Конгресс Польшасындағы екінші ірі зауытқа айналды және оның төңірегінде жұмысшылар поселкелерімен бірге түрлі кәсіпорындар құрылды. Островец Польша Корольдігіндегі революцияның (1905–1907) маңызды орталықтарының бірі болды. 1905 жылдың 27 желтоқсанында Островец Республикасы жарияланды, және екі апта бойы қала мен округті Игнацы Борнер басқаратын Польша социалистік партиясы биледі. Республика Ресей империясының екі жаяу әскер полкінің келуімен тоқтатылды. Островец зауыты Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зақымдар алды, ал 1918 жылдың 3 қарашасында жаңадан құрылған поляк билігі Островецті бақылауға алды. Екінші Польша Республикасында Островец Орталық өнеркәсіптік аймақтағы орналасуының арқасында дамыды. Қала Опатов округіне қарасты, ал Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін халық саны шамамен 30 000 адамды құрады. 1937 жылы ол ресми түрде Островец-Свентокшиский деп аталды. Бұрын Островец-Киельский және Островец-над-Каменна атаулары қолданылған.
In the late 18th and early 19th centuries, Ostrowiec emerged as a main center of Polish industry. Following the idea of Stanisław Staszic, who promoted industrialization of the Kamienna river valley, based on local deposits of coal and iron ore, numerous plants were opened in the area. In 1837 1839, the Klimkiewicz Steelworks was opened (named after its founder Antoni Klimkiewicz), which later came to be known as the Ostrowiec Works (Zaklady Ostrowieckie). The plant became the second largest in Congress Poland, and in its vicinity, various enterprises were opened, together with workers establishment. Ostrowiec was one of main centers of the Revolution in the Kingdom of Poland (1905–1907). On 27 December 1905 the so called Ostrowiec Republic was established, and for two weeks, the town and the county were ruled by the Polish Socialist Party, headed by Ignacy Boerner. The Republic was ended after the arrival of two infantry regiments of the Imperial Russian Army. The Ostrowiec Works was severely damaged during World War I, and on 3 November 1918 newly established Polish authorities took control over Ostrowiec. In the Second Polish Republic Ostrowiec developed, due to its location in Central Industrial Area. The town belonged to Opatow County, and before World War II its population was app. 30,000. In 1937 it was officially named Ostrowiec Swietokrzyski. Earlier on, the names Ostrowiec Kielecki and Ostrowiec nad Kamienna had been used.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Польшаға неміс шабуыл жасағанда, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауы болды. 1939 жылдың 8 қыркүйегінде Вермахт қаланы басып алды. Кейін қала Германияның билігіне өтті және Германияның Бас үкіметі құрамындағы Радом округіне қосылды. 1940 жылы немістер AB акциясы аясында поляктарды жаппай тұтқындады. Наурыз айында тұтқындалған поляктар нацистік концлагерлерге депортацияланды немесе Горы Высокиеде жазаланды, ал маусым айында тұтқындалғандар Скаржиско-Каменнада түрмеге қамалып, азапталды, содан кейін Скаржиско-Каменна маңындағы орманды жерде өлтірілді. Немістер қалада бірнеше атқышу және жаппай қырғынды жүзеге асырды. 1942 жылдың 30 қыркүйегінде саудагерлер, мұғалімдер және жергілікті шенеуніктердің арасында 29 поляк Базар алаңында дарға асылды. 1944 жылы немістер қылмысты жасыру мақсатымен олардың жаппай қабіріне зиянды заттар құйды. Жергілікті поляк азаттық қозғалысының маңызды әрекеттерінің бірі – неміс қалалық комиссары Бруно Моцхалдың ұрлануы болды. 1943 жылы Моцхалл қала орталығында, күндіз, өз машинасымен келе жатқанда, Армия Крайова жасағының бір бөлімі тарапынан ұрланды. Поляктар жақын орналасқан Хмилов ауылына қарай қашып кетті. 60 адамнан тұратын неміс құып жететін тобы машинаның соңынан ілесіп кетті. Автомобильдің бұзылуына байланысты, ұрлаушылар Хмиловта ұсталды, нәтижесінде атыс болып, үш поляк қаза тапты. Неміс әскерлері 1945 жылдың 16 қаңтарында батысқа қарай шегінді.
During the German invasion of Poland, which started World War II, the Wehrmacht captured the town on 8 September 1939. Afterwards it was occupied by Germany and included within the Radom District of the General Government, formed of German occupied central Poland. In 1940 the Germans carried out mass arrests of Poles as part of the AB Aktion. Poles arrested in March were either deported to Nazi concentration camps or massacred in Góry Wysokie, while those arrested in June were imprisoned and tortured in Skarżysko Kamienna and then murdered in a forest near Skarżysko Kamienna. Germans carried out several executions and massacres in the town. On 30 September 1942, 29 Poles, including merchants, teachers and local officials, were hanged at the Market Square. In 1944, the Germans poured corrosive substances into their mass grave in attempt to cover up the crime. A very significant action carried out by the local Polish underground was the kidnapping of the German city commissioner Bruno Motschall. In 1943, Motschall was kidnapped in broad daylight in the town center by a Home Army unit in his own car. The Poles fled towards the nearby village of Chmielów. A German pursuit group of 60 people followed the car. Because of a car defect, the kidnappers were caught up in Chmielów, where a shootout ensued, which resulted in three Poles being killed. German troops withdraw westwards on 16 January 1945.
Соңғы кезең
Островец соғыстан кейінгі кезеңде дамуын жалғастырды. 1954 жылы бірнеше ауылдар, оның ішінде бұрын қала болған Денков та қосылды. 1970 жылдары жаңа металлургия зауыты ашылды. 1990 жылдары металлургия саласы ауыр дағдарысқа ұшырады. Сол кезде болат зауытын испандық CELSA Group компаниясы сатып алды.
Ostrowiec continued its development in the postwar period. In 1954, several villages were annexed, including Denków, which itself had once been a town. In the 1970s, a new metallurgical plant was opened. In the 1990s, the metallurgical industry experienced a big crisis. The steel plant was bought then by Spanish CELSA Group.