Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коло – Польшаның орталық бөлігінде, Варта өзенінің жағасында орналасқан қала. 2006 жылғы мәлімет бойынша, халқы 23 101 адамды құрайды. Бұл қала Үлкен Польша воеводтығының құрамына кіреді және Коло округінің орталығы болып табылады.
Koło is a town on the Warta River in central Poland with 23,101 inhabitants (2006). It is situated in the Greater Poland Voivodship and it is the capital of Koło County.
Тарих
Коло - Польшадағы ең көне қалалардың бірі. 1362 жылы король Казимир III оған қала мәртебесін берді. Қала патша сарайының жанында, Варта өзенінің салаларындағы аралда, қауіпсіз жерде орналасқан; қаланың қабырғасы болмаған, тек екі қақпасы ғана болған. Бұл корольдік қала және жерлік округ (starostwo niegrodowe) орталығы еді. Коло екі рет қиратылды, алғаш 1622 жылы Лисовски әскерлерімен, екінші рет 1655 жылы шведтермен; экономикасы тек 17 ғасырдың соңында ғана жаңадан өркендеді. 1793 жылға дейін Коло Ұлы Польша провинциясының Калиш воеводиясының Конин округіне қарады. Қалаға 1-ші поляк ұлттық атты бригадасы орналасқан. Польшаның екінші бөлінісінен кейін, 1793-1806 жылдары Пруссия оны басып алды, бірақ 1794 жылғы Костюшко көтерілісі кезінде көтерілісшілер оны уақытша босатып алды. 1806 жылғы Ұлы Польша көтерілісінен кейін поляктар оны қайтарып алып, қысқа ғұмырлы Варшава Герцогтығының құрамына қосты. Герцогтық 1815 жылы таратылғаннан кейін, ол Ресей бақылауындағы Конгресс Польшасының бір бөлігіне айналды. 1826 жылы Фредерик Шопен осы қаладан өтті.
Koło is one of the oldest towns in Poland. It was granted town status in 1362 by King Casimir III. It was situated in a safe place near the royal castle, on the island in the branches of the Warta River; the town had no walls but only two gates. It was a royal city and the seat of a land county (starostwo niegrodowe). Koło was destroyed twice, once in 1622 by the Lisowski forces, and in 1655 by the Swedes; the economy managed to revive only at the end of the 17th century. Until 1793 Koło belonged to Konin County of the Kalisz Voivodeship of the Greater Poland Province. The 1st Polish National Cavalry Brigade was stationed in the town. Following the Second Partition of Poland, in the years 1793 1806 it was occupied by Prussia, but during the Kościuszko Uprising in 1794 it was temporarily liberated by the insurgents. After the successful Greater Poland uprising of 1806, it was regained by Poles and included within the short lived Duchy of Warsaw. After the duchy's dissolution in 1815, it formed part of Russian controlled Congress Poland. In 1826, Fryderyk Chopin travelled through the town.
20 ғасыр
Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Польшаның тәуелсіздігі қайта орнатылғаннан кейін, Коło Лодзь воеводшалығына қарасты болды. 1921 жылы Кутнодан Стразалковоға Коło арқылы өтетін жаңа теміржол желісі ашылды. 20 ғасырдың басында Коło қаласының халқының шамамен 50 пайызын еврейлер құрады. 1939 жылдың 2 қыркүйегінде, нацистік Германияның Польшаға басып кірген кезінде, Люфтваффе Кротоцыннан эвакуацияланатын азаматтық пойызды бомбалады, нәтижесінде 250-ге жуық адам қаза тапты. 1939 жылдың 18 қыркүйегінде неміс әскері Коło қаласын басып алды. 19 қыркүйекте 14 жастан асқан еврей еркектері ұсталды және мәжбүрлі еңбекке жіберілді. Келесі күні еврейлердің синагогы өртенді. Көптеген поляктар тұтқындалып, жергілікті түрмеге қамалды, кейін Рзуховта жазаланды. 1939 жылдың 11 қарашасында неміс полициясы бұрын Коło қаласында тұтқындалған 80 адамды өлтірді. Алғашқы акция 1939 жылдың желтоқсан айында Вермахт әскерлері мен жандармдардың қатысуымен жүзеге асырылды, оның салдарынан 100 еврей атылып өлтірілді. 1940 жылдың маусым айында немістер 514 полякты – саудагерлер мен шеберлерді, отбасыларымен бірге, көбінесе генерал-губернаторлыққа жер аударды, ал кейбіреулері Германияға мәжбүрлі еңбекке жіберілді. Олардың үйлері, шеберханалары мен дүкендері нацистік «Жазылған кеңістік» саясаты бойынша неміс отарлаушыларына берілді. 1940 жылдың желтоқсан айында еврейлер геттода жиналды, ол келесі жылы, 1941 жылдың желтоқсан айында таратылды. Қалған еврейлер Хелмно жойқын лагеріне депортацияланды, онда олар газ камераларында өлтіріліп, жаппай қабірлерге көмілді. Коło қаласы Лодзьға депортацияланған еврейлер үшін транзиттік пункт болып қала берді, сондай-ақ қалаға нацистік шенеуніктер, оның ішінде Генрих Гиммлер де келді. Неміс оккупациясы кезінде 1940 жылы қала Вартабрюкен, ал 1941 жылы Вартабрюкен деп аталды (ол «Варта өзеніндегі көпір» деген мағынаны білдіреді). 1975 жылдан 1998 жылға дейін қала әкімшілік тұрғыдан Конин воеводтығының құрамына кірді.
After the return of Poland's sovereignty at the end of World War I, Koło was assigned to Łódź Voivodeship. A new railway line opened in 1921 from Kutno to Strzałkowo via Koło. In the early 20th century, the Jewish population of Koło made up almost 50 percent of the total population. On September 2, 1939, during Nazi Germany's invasion of Poland, the Luftwaffe bombed a civilian evacuation train from Krotoszyn, killing almost 250 civilians. The Germans captured Koło on September 18, 1939. On September 19, Jewish males over the age of 14 were rounded up and sent to forced labour. The Jewish synagogue was set on fire the following day. Many Poles were arrested and imprisoned in the local prison, and afterwards murdered in Rzuchów. On November 11, 1939, the German police murdered there 80 people, who were previously imprisoned in Koło. The first Aktion, conducted by Wehrmacht soldiers and gendarmes, took place in December 1939, in which 100 Jews were executed. In June 1940 the Germans expelled 514 Poles, merchants and craftsmen with entire families, mostly to the General Government, while some were deported to forced labour to Germany, and their houses, workshops and shops were handed over to German colonists in accordance to the Nazi Lebensraum policy. In December 1940, the Jews were rounded up in a ghetto, which was liquidated the following year, in December 1941. The remaining Jews were deported to Chełmno extermination camp, where they were killed in gas vans and buried in mass graves. Koło remained a transfer point for Jews deported to Łódź, and Nazi officials, including Heinrich Himmler, visited the town. Under German occupation, the town was renamed to Wartbrücken in 1940, and then to Warthbrücken in 1941 (which translates to "bridge on Warta river"). From 1975 to 1998, it was administratively part of the Konin Voivodship.
Климат
Климат мұхиттық (Кёппен: Cfb), бірақ ескі деректерді және өзгертілген Треварта жіктемесін қолданғанда климат континенттік (Dc) болар еді.
The climate is oceanic (Köppen: Cfb), but using older data and the modified Trewartha classification the climate would be continental (Dc).