Косьчан қаласының тарихы мен тағдыры

Кіріспе

Костян (Kosten) – Польшаның батыс-орталық бөлігінде, Обра каналының жанында орналасқан қала. 2014 жылғы маусым айының мәліметтері бойынша, қаланың халқы 23 952 адамды құрайды. Үлкен Польша воеводтығында орналасқан, Костян ауданының орталығы болып табылады.

Тарих

Кошян 12-13 ғасырларда құрылған, ол кезде Бөек Польша герцогтігінің бір бөлігі болған. 13 ғасырдың екінші жартысында қала құқықтары берілді, олар кейін 1400 жылы король Владислав Ягиломен бекітілді. 1793 жылы Польшаның екінші бөлінісі кезінде Кошян Пруссияға қосылды. 1806 жылғы Ұлы Польша көтерілісінен кейін поляктар оны қайтарып алды және ол қысқа мерзімді Варшава герцогтігінің құрамына кірді. 1806 жылы Кошян қаласында Польшаның 12-ші жаяу әскер полкі құрылды. 1815 жылы Пруссия оны қайтадан басып алды. 1918 жылы Польша тәуелсіздік алды, содан кейін Ұлы Польша көтерілісі басталды, мақсаты қала мен аймақты жаңадан құрылған Польша мемлекетімен біріктіру болды. 1918 жылдың 29-30 желтоқсанында жергілікті поляк скауттары неміс әскери қоймасынан 900-ден астам пулемет, мылтық және тапанша ұрлап, Кошянды азат етті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Польшаны Германия басып алған кезде (Екінші дүниежүзілік соғыс) поляк халқы жаппай тұтқындалды, атылды, қуылды, нацистік концлагерлерге депортацияланды және мүлкі тартылып алынды. Косьчан қаласында немістер қала мен аймақтан келген поляктарға арналған түрме ұстады, олардың көпшілігі кейін Познаньдегі VII фортқа тасылды. 1939 жылдың 7 және 9 қарашасында жергілікті түрмеде ұсталған 66 поляк шебер, саудагер, шаруа, жергілікті шенеунік және жұмысшы жақын жердегі орманды жерде қырғынға ұшырады. 1939 жылдың желтоқсан айында және 1940 жылдың қаңтар-ақпан айларында немістер тағы да осындай жаппай қырғындар жасады. Дахау концлагерінде өлтірілген поляк мұғалімдері мен директорларының арасында жергілікті мектеп директоры да болды. 1939 жылы 50 поляк, оның ішінде жергілікті белсенділер, зиялылар және атылғандардың отбасылары қуылды, ал 1940 жылы 2139 поляк қуылды, олардың үйлері Lebensraum саясатының аясында неміс отарлаушыларына берілді. 1940 жылдың қаңтар айында жергілікті психиатриялық аурухананың 534 науқасы немістер тарапынан уландырылды, содан кейін Германиядағы психиатриялық ауруханалардан науқастар Косьчанға жеткізіліп, сондай-ақ уландырылды. Польшаның қарсылық қозғалысы белсенді болды, оның ішінде Қарулы күрес одағы/Отандық армияның жергілікті бөлімшелері, Narodowa Organizacja Bojowa және Pakt Czterech құпия скауттық ұйымы кірді. Қалада екі поляк астыртын газеті басылды. 1941 жылдың ортасында гестапо Pakt Czterech ұйымын талқандап, оның мүшелерін тұтқындады, олар нацистік концлагерлерге жіберілді, бірақ олар аман қалды. 1941 жылдың қазан айында гестапо Narodowa Organizacja Bojowa жергілікті бөлімшесінің негізін қалаушыларын тұтқындады, олар өлім жазасына кесіліп, келесі жылы атылды. 1944 жылы немістер Қарулы күрес одағы мен Отандық армияның жергілікті бөлімшелерінің басшылары Леон Чизак пен Францишек Баворды тұтқындады, олар Жабиководағы жаман атты лагерьге қамалды және көп ұзамай концлагерьге жіберілді. Бавор Маутхаузен концлагерінде қайтыс болды, ал Чизак аман қалды және соғыстан кейін Косьчанға оралды.

During the German occupation of Poland (World War II), the Polish population was subject to mass arrests, executions, expulsions, deportations to Nazi concentration camps and confiscation of property. In Kościan, the Germans operated a prison for Poles from both the town and the region, many of whom were later transported to the infamous Fort VII in Poznań. On November 7 and 9, 1939, 66 Polish craftsmen, merchants, farmers, local officials and workers, previously held in the local prison were massacred in the nearby forest. Further such massacres were carried out by the Germans in December 1939 and in January and February 1940. The local high school principal was among Polish teachers and principals murdered in the Dachau concentration camp. Over 50 Poles, including local activists, intelligentsia and the families of victims of executions, were expelled in 1939, while 2,139 Poles were expelled in 1940, and their houses were then handed over to German colonists as part of the Lebensraum policy. 534 patients of the local psychiatric hospital were gassed by the Germans in January 1940, and afterwards patients from psychiatric hospitals in Germany were transported to Kościan and also gassed. The Polish resistance movement was active, including local units of the Union of Armed Struggle/Home Army, Narodowa Organizacja Bojowa and the Pakt Czterech secret scouting organization. Two Polish underground newspapers were printed in the town. In mid 1941, the Gestapo crushed the Pakt Czterech organization and arrested its members, who were then sent to Nazi concentration camps, however, they survived. In October 1941, the Gestapo arrested the founders of the local unit of the Narodowa Organizacja Bojowa, who were then sentenced to death and executed the following year. In 1944, the Germans arrested Leon Ciszak and Franciszek Bawor, leaders of the local units of the Union of Armed Struggle and Home Army, who were then imprisoned in the notorious camp in Żabikowo and soon sent to concentration camps. Bawor died in the Mauthausen concentration camp, whereas Ciszak survived and returned to Kościan after the war.

Спорт

Жергілікті футбол клубы — Obra Kościan [pl]. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.