Кіріспе
1989 жылдан 2000 жылға дейін болған Демократиялық партия (ДП) – қазіргі уақытта Демократиялық Альянс деп аталатын Оңтүстік Африка саяси партиясының атауы. Демократиялық партияның атауы 1989 жылдан бастап қолданылса да, партия апартеид жылдарында басқаша атаулармен өмір сүрді, ол биліктегі Ұлттық партияның саясатына парламенттік оппозиция болған кезде.
The Democratic Party (DP) was the name of the South African political party now called the Democratic Alliance. Although the Democratic Party name dates from 1989, the party existed under other labels throughout the apartheid years, when it was the Parliamentary opposition to the ruling National Party's policies.
Өмірбаян
Прогрессивті федералды партия 1977 жылдан бері тек ақтардан тұратын Ассамблеяда апартеид режиміне қарсы парламенттік оппозицияның негізін құрады. Бірақ 1987 жылғы сайлауда партия ресми оппозиция статусынан айырылып, жақында НП жүзеге асырған шектеулі реформаларға тіпті қарсы болған, өте оңшыл Консервативтік партиядан кейін үшінші орынға түсіп қалды. Бұл Оңтүстік Африканың ақ либералдық қауымдастығының үлкен наразылығына әкелді, ал кейбіреулері апартеид парламентінде қызмет етуді жалғастырудың мәніне күмән келтірді. 1989 жылға қарай олар қайта жиналып, апартеидке қарсы ақ парламенттік қарсылықты күшейтуді көздеді; Прогрессивті федералды партия екі кішкентай реформашыл партия – Тәуелсіз партия және Ұлттық демократиялық қозғалыс (NDM)пен бірігіп, Демократиялық партияға айналды. Жаңа партияның құрамына біріккен әр партиядан үштен басшылар кірді: Зак де Бер, Денис Ворралл және Уайнанд Малан. Алайда, ПФП-ның басым фракциясынан шыққан Де Бер ақырында жеке басшы болып қана қоймай, партияның жалғыз көшбасшысы атанды.
Тарих
ДП Жоханнесбургтегі Линден қалашығында, негізінен африканерлер тұратын аймақта өткен жергілікті аралық сайлауда жеңіске жетіп, саяси күшін көрсетті. Бұл жеңіс "күтпеген оқиға" деп сипатталды және сайлаушылар өзгеріске дайын екенін ұлттық партияға (НП) көрсетті. 1989 жылғы сайлауда партия бұрынғы 20 орыннан 34 орынға дейін өсіп, үлкен жетістікке қол жеткізді. 1990 жылы НП нәсілдік саясатын орталыққа қарай өзгертті. Президент Ф.В. де Клерк Нельсон Манделаны босатып, Африка Ұлттық Конгресі сияқты күрес ұйымдарына қойылған тыйымды алып тастады, сондай-ақ либералды демократияны қабылдап, барлық нәсіл өкілдерін қабылдады. Бұл өзгеріс ДП үшін саяси кеңістікті тарылтты және партия Codesa келіссөздеріндегі ANC мен НП-нің басымдығына байланысты одан да шеттетілді. 1994 жылғы сайлауда партия демократиялық парламентте көңіл көншітпейтін 7 орынға ие болды.
1994 жылдан кейін
1994 жылғы сайлаудан кейін Тони Леон партияның жалғыз жетекшісі болды. Леон жетекшілігімен ДП кішігірім болғанына қарамастан, Ұлттық Ассамблеядағы ең белсенді және ықпалды оппозициялық партияға айналды. 1997 жылғы аралық сараптама көрсеткендей, партияның жеті парламент мүшесі Ұлттық партия мүшелерінен он есе кем болғанына қарамастан, парламенттік сауалдарының 50 пайызын қойған. 1998 жылы саяси тілші Говард Баррелл «ДП-ның жеті депутаты Ұлттық партияның өкілдерін 80 қауырсын сияқты көрінеді» деп жазды. ДП 1997 жылғы наурыз айында дәстүрлі НП сайлау округінде алғашқы жергілікті сайлауда жеңіске жетті, одан кейін бірнеше басқа да сайлаулар өтті.
1998 жылдан 2000 жылға дейін
1998 жылға қарай партия өзінің қолдау базасын едәуір кеңейтті, ал 1999 жылғы сайлаудан кейін Леон басшылығымен ДП 38 мандат алып, АНК басқаратын үкіметке ресми оппозиция болды. Батыс Кап провинциясында партия үкімет құруда шешуші рөл атқарды және қайта аталған Ұлттық партиямен (ҰП/NNP) басқарушы коалицияның кіші серігіне айналды. Дегенмен, бұл сайлаудағы табысқа белгілі бір құн төленді. Партияның жаңа қолдаушылары көбінесе Ұлттық партиядан келді және басым көпшілігі этникалық азшылықтардан, негізінен ақ халықтан тұрды. ДП 1999 жылғы сайлауға «Қарсы тұрыңыз» деген даулы ұранмен өте теріс үгітпен қатысты, және АНК президенті Табо Мбеки сияқтылар, партияның «оңшыл саяси партияға айналуы» осы сайлаушыларды жеңіп алуға мүмкіндік берді деген пікірде болды. Леон және партияның басқа да басшылары бұл пікірмен келіспеді, жаңа қолдаушылар ДП-ның қағидаларын өзгертуге әкелмейтінін мәлімдеді. Оның сөзіне сәйкес, жаңадан келгендер партияның дәстүрлі ұстанымдарына сәйкес либералды-демократиялық құндылықтарды қабылдауы керек.
Демократиялық одақтың құрылуы
АНК үкіметіне қарсы ұлттық оппозицияны біріктіру мақсатында ДП және ННП партиялары бірігуді жоспарлай бастады. Осыған байланысты, олар 2000 жылдың маусым айында Демократиялық альянс (ДА) құрды. Бірігу туралы келісім ұзаққа соқпады, NNP 2001 жылы альянстан шығып кетті, бірақ ДА қатарын нығайтып, жаңа құрылымды сақтап алып, 2003 жылдан бастап үкіметтің барлық деңгейлерінде бекітті.
Сайлау нәтижелері
Сайлау дауыстары % Орын 1994 338,426 1.73 7 1999 1,527,337 9.56 38