Кіріспе
Мин әулетінің 15-ші императоры, Мин әулетінің императоры Тайчан императоры (28 тамыз 1582 – 26 қыркүйек 1620), жеке аты Чжу Чанлуо, Мин әулетінің 15-ші императоры болды. Ол Ванли императорының үлкен ұлы және 1620 жылы әкесінен кейін император болды. Бірақ, таққа отырғаннан кейін бір айдың ішінде оның билігі күрт аяқталды – ол іш ауруынан кейін сарайда өлі күйде табылды. Оның орнын ұлы Чжу Юцзяо иеленді, ол Тяньцзи императоры атанды. Оның «Тайчан» атты эрасы «үлкен гүлдену» дегенді білдіреді. Оның билігі Мин тарихындағы ең қысқа билік болды. Чжу Чанлуо 1582 жылы, Ванли императорының билігінің оныншы жылында дүниеге келді. Оның анасы, Ван ханымы, император анасының қызметшісі болған. Ван ханымы жоғарылауға ие болды, бірақ Ванли императорының құрметіне ие болмады, ал оның ұлы, императордың үлкені болғанына қарамастан, одан назарсыздан қалды. Керісінше, Ванли императоры өзінің сүйікті әйелі Чжэн ханымының ұлы Чжу Чаншунға көбірек ықылас көрсетті. Бұл Ванли императорының Чжу Чаншунды мұрагер ханзада етіп тағайындау ниетіне әкелді, бірақ ол министрлердің күшті қарсылығына тап болды. Нәтижесінде, екі тараптың да мойынтықтарының салдарынан мәселе көп жыл бойы тоқтап тұрды. 1601 жылы Ванли императоры министрлердің, шенеуніктердің және, ең бастысы, анасының қысымына көніп, он тоғыз жасар Чжу Чанлуоны мұрагер ханзада және таққа заңды мұрагер ретінде ресми түрде тағайындады. Алайда, тіпті осы ресми мойындаудан кейін де интригалар мен императордың мұрагерлікке қанағаттанбауы жалғасты. 1615 жылы сарайда Zhang Chai есімді адам ағаш таяқпен қаруланып, тыйым салынған қалаға кіргенде, мұрагер ханзаданың сарайына шабуыл жасағандағы ерекше оқиға орын алды. Бастапқы тергеу оны ақылсыз деп таныса, тағы бір тергеуші Леди Чжэнге жақын екі евнухтің қатысы болуы мүмкін екенін ұсынды. Екі евнух та дереу жазаланды, бірақ оқиғаның нақты кінәлілері туралы әңгімелер тарала берді. Ванли императоры 1620 жылдың 18 тамызында қайтыс болды, ал Чжу Чанлуо 28 тамызда Тайчан императоры ретінде таққа отырды. Бірақ, таққа отырғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, ол ауырып, 26 қыркүйекте 1620 жылы емделуге қарамастан қайтыс болды. Тайчан императорының үлкен ұлы Чжу Юсяо жаңа Мин билеушісі болды. Осы жас императордың өлімі сарайдағы әртүрлі топтардың арасында күдік, болжамдар мен айыптауларға себеп болды.
the Ming dynasty emperor
The Taichang Emperor (; 28 August 1582 – 26 September 1620), personal name Zhu Changluo , was the 15th emperor of the Ming dynasty. He was the eldest son of the Wanli Emperor and succeeded his father as emperor in 1620. However, his reign came to an abrupt end less than one month after his coronation when he was found dead one morning in the palace following a bout of diarrhea. He was succeeded by his son, Zhu Youjiao, who was enthroned as the Tianqi Emperor. His era name, "Taichang", means "grand prosperity." His reign was the shortest in Ming history. Zhu Changluo was born in 1582, during the tenth year of the Wanli Emperor's reign. His mother, Lady Wang, was a servant of the emperor's mother. Lady Wang was promoted, but did not gain the favor of the Wanli Emperor, and her son, despite being the emperor's eldest, was ignored by him. Instead, the Wanli Emperor showed preference towards Zhu Changxun, the son of his favorite concubine, Lady Zheng. This led to the Wanli Emperor's intention to appoint Zhu Changxun as crown prince, but it faced strong opposition from the ministers. As a result, the matter remained at a standstill for many years due to the stubbornness of both sides. In 1601, the Wanli Emperor finally succumbed to the pressure of ministers, officials, and above all his mother, and officially appointed nineteen year old Zhu Changluo as the crown prince and rightful heir to the throne. However, even with this formal recognition, intrigue and the emperor's dissatisfaction with the succession persisted. In 1615, the court was rocked by an unusual scandal when a man named Zhang Chai armed himself with a wooden staff and broke into the Forbidden City, specifically targeting the Crown Prince's palace. While the initial investigation deemed him insane, another investigator suggested the involvement of two eunuchs close to Lady Zheng. Both eunuchs were swiftly executed, but speculation about the true perpetrators of the plot continued to circulate. The Wanli Emperor died on 18 August 1620, and Zhu Changluo officially ascended the throne as the Taichang Emperor on 28 August. However, just a few days after his coronation, he fell ill and died on 26 September 1620, despite attempts at treatment. The Taichang Emperor's eldest son, Zhu Youxiao, then became the new Ming ruler. The death of the relatively young emperor sparked suspicion, speculation, and recrimination among different court factions.
Ерте өмір
Чжу Чанлуо 1582 жылы, Уанли дәуірінің 10-шы жылы, Уанли императоры мен императордың анасы, император жесір әйел Сяодиннің қызметінде болған Ван ханшайымынан дүниеге келді. Ван ханшайымы жүкті екені анықталғаннан кейін, император анасының ықыласына ие болып, оны нағашы етіп, «Екінші дәрежелі Гонг ханшайымы» (恭妃) атағын берді. Алайда ол ешқашан Уанли императорының сүйікті жұбайларының бірі болған емес. Туғаннан кейін Чжу Чанлуо әкесінің назарынан тыс қалды, бірақ императордың тұңғыш ұлы ретінде Мин династиясының дәстүрлі мұрагерлік ережелеріне сәйкес, ол әдетте мұрагер (тақ мұрагер) болды. Ол үлкен әпкесі, ханшайым Рончханнан кейін көп ұзамай дүниеге келді; Уанли императорының үлкен баласы және оның алғашқы әйелі император Сяодуансянның жалғыз баласы. Чжу Чанлуо өмірінің көп бөлігін ханзадалық атақ үшін күрес барысында бақытсыз пион ретінде өткізді. Уанли императоры өзінің сүйікті жұбайы Чжэңнен туған кіші ұлы Чжу Чаншунды Чжу Чанлуоның абыройынан гөрі мұрагерлік әмірші деп атауға ашық түрде артықшылық берді, бірақ оның бұл ниеті императордың династиялық дәстүрлерді ұстанатынына тоқталған конфуцийлік білімді министрлердің көпшілігінің қызу қарсылығына ұшырады. Чжу Чанлуоны мұрагер ретінде орнату туралы бірнеше өтініштерден ренжіген Уанли императоры мәселені тоқтатып, өзінің тағайындалған мұрагері туралы мәселені күмәнге қалдырды. Кейбір тарихшылар ханзаданы таңдаудағы тұйықталу Уанли императорының күнделікті үкімет әкімшілігінен бас тартуының бір себебі болды деп болжайды. Осы саяси тұрақсыздыққа түскен Чжу Чанлуоға атаулы түрде тұрақты ұстаз тағайындалмаған немесе конфуциандық білім берілмеген, тіпті ол 13 жасында мектепті бастағаннан кейін де, бұл Мин ханзадалары үшін білім алуды бастау үшін әдеттегідей кеш. 1601 жылы Уанли императоры министрлерінің, одан да маңыздысы, жесір императордың қысымына бойсұнды және 19 жасар Чжу Чанлуо ресми түрде таққа тұрып, мұрагер болды. Алайда бұл ресми мойындау сарайдағы интригалардың аяқталғанын білдірмеді. Уанли императорының Чжу Чанлуо орнына Чжу Чаншунды тағайындауға ниетті екендігі туралы хабарлар жылдар бойы көтеріліп жатты. 1615 жылы Мин императорлық соты құпия жанжалға ұшырады. Чжан Чай есімді адам тек ағаш таяқпен қаруланып, сарай қақпаларын күзетіп тұрған евнуктерді қуып, Цицин сарайына, содан кейін мұрагер ханшайымының тұрғын бөлмесіне кірді. Ақырында Чжан Чайды жеңіп, түрмеге қамап тастады. Алғашқы тергеулер оның ақылдан адасқан екенін анықтаса да, Уан Цзичай деген судьяның одан әрі тергеуінен кейін Чжан Чай асыл жұбай Чжэңнің қол астында жұмыс істейтін екі евнуктің бастаған құдайындарының бірі болғанын мойындады. Чжан Чайдың мойындауына сәйкес, екі евнух оған мұрагер ханзадаға шабуыл жасағаны үшін сыйақылар уәде етті, осылайша тікелей емес түрде Леди Чжэнді өлтіру жоспарына қатыстырды. Қылмысты дәлелдейтін дәлелдер мен айыптаудың ауырлығын көрсеткен Уанли императоры Леди Чжэнді құтқару үшін жеке өзі істі қарастырып, екі евнукті кінәлады, олар Чжан Чаймен бірге өлтірілді. Бұл оқиға тез арада жасырынып қалғанымен, ол қоғамдық талқылауларды тоқтатпады және ақырында «Ағаш таяқ шабуыл ісі» (梃擊案) деп аталды, бұл Мин династиясының соңғы кезеңіндегі үш бүлікшіл құпияның бірі. 1615 жылы ханзада болашақ Чончжэн императорының анасы болған Лю ханымға ашулана бастады. Ол оны жазалауға бұйырды, Леди Лю азап кезінде қайтыс болды. Оның өліміне ханзада бұйрық берген бе, әлде ол кездейсоқ болды ма, бұл туралы пікірлер бар. Бұл оқиға әкесі Чжу Чаншунға қарсы шығады деп қорқып, ханзада Лю ханымды Пекиннің маңындағы Батыс төбелерге жасырын түрде жерледі және сарай қызметкерлеріне бұл оқиға туралы айтудан тыйым салды. Бейресми бастапқы деректерге сәйкес, Тайчан императорының ауруы оған Леди Чжэң ұсынғаннан кейін, шамадан тыс жыныстық қатынаспен байланысты. Императордың ауыр жағдайы 10 қыркүйекте емделуші евнук Цюй Вэньшеннің ұсынған слабитель дозасын қабылдағаннан кейін қатты диареямен ауырлады. Ақыры, 25 қыркүйекте, слабительное әсеріне қарсы тұру үшін, ол аптекарь болып жұмыс істейтін Ли Кэчжуо есімді кіші сот қызметкерінің ұсынған қызыл таблеткасын сұрап алды. Миннің ресми тарихында Тайчан императорының қызыл таблетканы ішкеннен кейін өзін әлдеқайда жақсы сезінгендігі, тамақ жегісі келгені және Ли Кэчжуоны «әманды азаматы» ретінде бірнеше рет мақтағаны жазылған. Сол түстен кейін император екінші таблетка ішіп, 26 қыркүйекте таңертең өлген күйде табылған. Денсаулығы жақсы болған императордың бір ай ішінде қайтыс болуы Мин империясында шок тудырды және әңгімелер тарады. Тайчан императорының өліміне байланысты көп талқыланған құпия «Қызыл таблетка ісі» (紅丸案) деп аталды, бұл Мин династиясының соңғы кезеңіндегі үш бүлікшіл құпияның бірі. Ли кланынан шыққан Кан ханшайымы да бұл мәселеге қатысты. Бұл даудың ортасында болған Ли Кэчжуоның тағдыры министрлер мен евнуктердің билік үшін күресінің ықпалды нысаны болды. Пікірлер императордың бастапқы жағдайының жақсаруы үшін оған ақша беруден бастап, императорды өлтіргені үшін оның бүкіл отбасын жазалауға дейін ауқымды болды. Мәселе 1625 жылы Тайчан императорының ұлы Тяньци императорының билігі кезінде евнух Вэй Чжунсяньның бұйрығымен Ли Кэчжуоның шекаралық аймақтарға жер аударылуымен шешілді, бұл евнухтердің толық үстемдігін білдірді.
In 1615, the Ming imperial court was hit by a mysterious scandal. A man called Zhang Chai, armed only with a wooden staff, managed to drive away the eunuchs guarding the palace gates and break into Ciqing Palace—then the crown prince's living quarters. Zhang Chai was eventually subdued and thrown in prison. Although initial investigations found him to be a lunatic, upon further investigations by a magistrate named Wang Zhicai, Zhang Chai confessed to being party to a plot instigated by two eunuchs working under Noble Consort Zheng. According to Zhang Chai's confession, the two eunuchs had promised him rewards for assaulting the crown prince, thus indirectly implicating Lady Zheng in an assassination plot. Presented with incriminating evidence and the gravity of the accusations, the Wanli Emperor, in an attempt to spare Lady Zheng, personally presided over the case and laid full blame on the two eunuchs, who were executed along with Zhang Chai. Although the case was quickly hushed up, it did not squelch public discussions and eventually became known as the "Case of the Wooden Staff Assault" (梃擊案), one of three notorious mysteries of the late Ming dynasty. In 1615, the crown prince became infuriated with his concubine, Lady Liu, who was the mother of the future Chongzhen Emperor. He ordered her punished, Lady Liu died during the ordeal. It is debated whether the crown prince ordered her to be killed or if her death was an accident. Fearing that this incident would further turn his father against him and towards Zhu Changxun, the crown prince had Lady Liu secretly buried in the Western Hills near Beijing and forbade palace staff from mentioning the affair. According to non official primary sources, the Taichang Emperor's illness was brought about by excessive sexual indulgence after he was presented with eight maidens by Lady Zheng. The emperor's already serious condition was further compounded by severe diarrhoea after taking a dose of laxative, recommended by an attending eunuch Cui Wensheng on 10 September. Finally on 25 September, to counter the effects of the laxative, he asked for and took a red pill presented by a minor court official named Li Kezhuo, who dabbled in apothecary. It was recorded in official Ming histories that the Taichang Emperor felt much better after taking the red pill, regained his appetite and repeatedly praised Li Kezhuo as a "loyal subject". That same afternoon, the emperor took a second pill and was found dead the next morning on 26 September 1620. The death of an emperor who was seemingly in good health within the span of a month sent shock waves through the Ming Empire and rumours started spreading. The much talked about mystery surrounding the Taichang Emperor's death became known as the infamous "Case of the Red Pills" (红丸案), one of three notorious 'mysteries' of the late Ming dynasty. Consort Kang of the Li Clan was also involved in this matter. The fate of Li Kezhuo, whose pills were at the center of this controversy, became a hotly contested subject between competing power factions of officials and eunuchs vying for influence at the Ming imperial court. Opinions ranged from awarding him money for the emperor's initial recovery to executing his entire family for murdering the emperor. The question was finally settled in 1625 when Li Kezhuo was exiled to the border regions on the order of the powerful eunuch Wei Zhongxian, signalling the total dominance of eunuchs during the reign of the Taichang Emperor's son, the Tianqi Emperor.
Мұра
Тайчан императорының күтпеген өлімі Мин императорлық сарайын логистикалық жағдайсыздыққа түсірді. Біріншіден, сарай әлі де Ванли императорының қайтысына күйініп, аза тұрып жатты, оның мәйіті осы уақытқа дейін қабірге қоюға қолайлы күн күтіп жатқан еді. Екіншіден, барлық императорлық қабірлер үкімдегі императордың тапсырысымен салынды және таққа жаңа ғана отырған Тайчан императорын жерлеуге лайықты орын болмады. Жинтай императорының бұрынғы қабірінің орнында асығыс түрде жаңа қабір салынды. Құрылыс 1621 жылдың сегізінші айында аяқталып, Цинлинг (庆陵) деп аталып берілді. Соңында, императордың билік мерзімін атау мәселесінде, император "Тайчан" дәуірінің ресми атауын қабылдағанмен, ол Ванли дәуірінің 48-ші жылы (1620) мен Тяньци дәуірінің бірінші жылы (1621) арасында қалды. Көптеген талқылардан кейін Мин императорлық сарайы Зуо Гуандудың Ванли дәуірін 1620 жылдың жетінші айында аяқтауды ұсынған идеясын қабылдады, ал Тайчан дәуірі сол жылдың 8-ші мен 12-ші айлары аралығында болды. Тяньци дәуірі ресми түрде 1621 жылдың бірінші айынан басталды.