Кіріспе

Италияның оңтүстік-орталық бөлігіндегі өзен, итальяндық өзен.

Волтурно (көне латынша Volturnus, "айналу" деген мағынадағы volvere сөзінен) – Италияның оңтүстік-орталық бөлігіндегі өзен.

География

Ол Самниумның Абруццо орталық Апеннин тауларында, Кастель Сан-Винченцо (Изерния провинциясы, Молизе) тұсында басталады және Калоре Ирпиномен Каяццо маңында қосылғанға дейін оңтүстік-шығысқа қарай ағады, содан кейін Венефроға дейін оңтүстікке қарай, одан кейін Капуадан өтіп, Неапольдің солтүстік-батысында Кастель Вольтурнода Тиррен теңізіне құяды. Өзеннің ұзындығы шамамен километрді құрайды. Шамамен километрдей ағыс бойында ол Каяццоның шығысынан Калоре өзенін қабылдайды. Біріккен ағын енді Капуадан батысқа қарай оңтүстік-батысқа ағады, онда Аппий және Латина жолдары оның үстіндегі көпірдің солтүстігінде біріккен, сосын Кампания жазығы арқылы көптеген иректермен теңізге құяды. Төменгі ағыстың тікелей ұзындығы шамамен километрді құрайды, сондықтан жалпы ұзындығы Лири Гарильянодан сәл артық, ал бассейні одан әлдеқайда үлкен. Оның негізгі салалары – Сан-Бартоломео, Лете, Торано, Риво-Телла, Титерно, Калоре Ирпино және Исклеро.

Тарих

Өзен әрқашанда маңызды әскери роль атқарып келді, ал Волтурнму колониясы (әлдебір ертерек, тіпті этрусктік Капуа порты болған болуы мүмкін) б.з.д. 194 жылы римдіктер оның аузына, оң жағалауына негіз салған. Қазір ол шамамен бір мильге ішке қарай жылжыған. Римдіктер Капуаны қоршаған кезде, Путеолимен бірге әскерді азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін онда бекініс салынған болатын. Август мұнда ардагерлер колониясын орналастырды. Синуессадан Путеолиге дейінгі Домициан жолы осы жерде өзеннен өтіп, көпірдің қалдықтарын көруге болады. Өзен Капуаға дейін кеме жүзе алатын. 554 жылы Византиялық генерал Нарсес Готика соғысы кезінде осы өзен маңында франк-аламанн әскерін жеңді. 1860 жылы Джузеппе Гарибальди бастаған революциялық күштердің Оңтүстік Италияға басып кіргенінен кейін, Екі Сицилияның Франциск II Неапольден қашып, С. Мария ди Капуа Ветереге жақын Вольтурноның оң жағалауында қорғаныс позициясын алды. 1 және 2 қазанда болған Вольтурно шайқасында Пиемонт әскерлері мен Гарибальдидің әскерлері неаполитандық күштерге жеңіліс сыйлады, бұл Капуаның құлауына әкелді. Вольтурно сонымен қатар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италиядағы неміс қорғаныс шебі болған Вольтурно желісіне атын берді.