Кіріспе
Шығыс Лондон ауданы, Англия
Лондон қаласының аймағы
the area of London
Шэдвелл – Англияның Лондон қаласындағы аудан. Ол Шығыс Лондонда және Шығыс аймағының бір бөлігінде орналасқан. Шэдвелл Темза өзенінің солтүстік жағалауында, Уэппингтен (батысқа қарай) және Ратклифф пен Лаймхаустан (шығысқа қарай) арада жатыр, Чаринг-Кроссқа дейін шығысқа қарай 3 миль (5 км) қашықтықта. Бұл өзен жағалауындағы орналасуы аймақтың тарихы мен ерекшелігін теңіз саудасымен байланыстырып қалыптастырды. Тарихи тұрғыдан Степнидің маңы мен ежелгі приходының бір бөлігі болған Шэдвелл 1670 жылы жеке приходқа айналды. Маң мен приходтың аумағына Кэйбл-стриттің оңтүстігіндегі аймақтар, оның ішінде Шэдвелл ойпаты және Король Эдуард ескерткіш паркі кірді.
Этимология
13 ғасырда бұл аймақ Scadflet деп аталатын, англосаксон тіліндегі "fleot" – саяз арна немесе шығанақ деген мағынаны білдіретін төмендік батпақты жер болды. Сент-Чадқа арналған шіркеу маңындағы бұлақ жақын жердегі құдықты толтырғандықтан, бұрмаланған этимология нәтижесінде атауы Чадвеллге өзгерді. Кейіннен ол Шэдвелл деп аталды.
Рим дәуірі
1975 жылы археологтар Ратклиф пен Шэдвелл арасында Римнің Британияны оккупациялау кезеңінде пайдаланылған, бірақ 3-ші ғасырда ең қарқынды болған порт кешенінің іздерін тапты. Порттың бастапқыда Лондон қаласына теңіз кемелерін қабылдауға пайдаланылған деп саналады, бірақ бұл шамамен 250-270 жылдар аралығында тоқтаған. Су деңгейінің төмендеуі салдарынан порт негізінен Шығыстағы Сент-Джордж маңындағы халыққа арналған монша үшін қолданылды, ол бірінші ғасырдан төртінші ғасырға дейін болған. Археологтар Шэдвеллде үшінші ғасырдың соңында салынған сигнал мұнарасының іздерін де тапты. Сонымен қатар, 1615 жыл шамасында Шэдвеллде екі табыт бар римдік зират табылды.
Әкімшілік тарихы
Бұл аймақ тарихи (немесе ежелгі) Миддлсекс графтығының бір бөлігі болды, бірақ әскери және көптеген (немесе барлық) азаматтық графтық функциялар көбінесе жергілікті түрде Тауэр дивизиясы (сонымен қатар Тауэр Хамлеттер деп белгілі) арқылы басқарылды. Тауэр дивизиясының қызметі 1889 жылы Шэдвелл жаңа Лондон графтығының құрамына кірген кезде тоқтатылды. Лондон графтығы 1965 жылы Үлкен Лондонмен ауыстырылды.
XVI және XVII ғасырлар
Шэдвеллдің шығыс жағалауы орта ғасырларда, ал батыс жағалауы король Генрих VIII билігі кезінде Корнелиус Вандерделф парламент актісі бойынша кептірілді. Бұл Лондонның теңіз қызметінің 16 ғасырда өркендеуіне байланысты болды. Шығыс Лондондағы өзен жағалауындағы аудандар 16 ғасырдың соңында Шэдвеллге жеткен жылдам және нашар сапалы дамуды бастан өткізді. 1598 жылы жазған Джон Стоу өзен жағасындағы дамудың кедейлігін сипаттайды:
Джон Стоу сондай-ақ, үйлер салу үшін кесілген елім ағаштарын еске алады. Өзеннен алыс бұл аймақ көбінесе дамытылмаған күйде қалды. 1650 жылы Шэдвеллде 703 ғимарат болды. Олардың 195-і бір қабатты, 473-і екі қабатты, ал 33-і үш қабатты, бірақ көптегені бөлінген. 1650 жылы Шэдвеллдің халқы шамамен 3500 адамды құрады. 1669 жылы Томас Нил жергілікті жер иесі болды, өзеннен қайтарылған жерді сатып алып, Шэдвелл приходтық мәртебесін алды. Одан әрі, Нил 289 үй, диірмен және базар салды, сондай-ақ батпақты кептіруден қалған үлкен тоғандарға су құбырын орнатты. Бұл аймақ көбінесе дамытылмаған еді, ол жағалауды дамытты, үйлерді артында салып, Шэдвелл мен Ваппингке таза су жеткізді. Шэдвеллдің теңіз өнеркәсібі арқан фабрикалары, тері илеушіліктері, сыра зауыттары, кемежайлар, теміршілер және көптеген мейрамханалар, сондай-ақ Сент-Пол шіркеуімен дамыды. Оның бақшасында 75 теңіз капитаны жерленген; капитан Джеймс Кук өзінің ұлын сонда крещение рәсімінен өткізді. Шэдвеллдің жаңа үйлері реттелген түрде салынды, көшелер Ратклиф жолы мен Ваппинг қабырғасы арасында өтті. Бүгінгі күні "Азаттық іздеушілер" деп аталатын, құлдықтан қашқандарды ұстап, қайтаруға тырысқан топ 1700 жылдардың ортасында Шэдвеллде тұрған және жұмыс істеген әйелдерді анықтады. Джейн Грей және оның кіші әпкесі Мария 1739 және 1742 жылдары Антигуада дүниеге келген. Олар капитан Джеймс Барреттің және оның отбасының құл қызметкерлері болды. 1758 жылы, олар 19 және 16 жаста болған кезде, приходтық жазбалар Барреттер отбасының Музик Хаус Кортында, Сент-Пол шіркеуінің қарама-қарсы жағында, Шэдвеллде тұрғанын растайды. Олар капитан Барреттің қызметіне қалай кіргені белгісіз, бірақ Грей тегі Грей отбасымен және олардың Антигуадағы плантацияларымен байланысты болуы мүмкін. Джон Грей аға, аралдағы басқа да мүліктердің арасында Тернбулл мен Грейдің Белфаст иелігіне ие болды, және ол әпкелерге есімдерін екі қызының құрметіне берген болуы мүмкін, олар да Джейн мен Мария деп аталды. Әпкелер 1758 жылдың шілдесінде әртүрлі күндері крещение рәсімінен өтуді ұйымдастырды. Олар тұратын приходтағы Сент-Полс емес, Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінде. Олар басқа приходта қоныстанғысы келген болуы мүмкін, және Барреттерге хабарласпауды қалаған болуы мүмкін. Төрт айдан кейін әпкелер қашып кетті. 18 ғасырдың ортасында Сан Таверн даласында күкіртті су өндіретін Шэдвелл Спа құрылды. Ол дәрілік мақсаттарда ғана емес, судан тұз да алынып, жергілікті каликопринтерлер бояуларын бекіту үшін қолданды. 18 ғасырдың ортасына қарай Шэдвеллдегі көптеген үйлер қайта салынды. "Теңізшілер, су тасымалдаушылар және жеңіл кемешілер, көміршілер мен дүкен иелері, арқан жасаушылар, шеберлер, ағаш ұсталары мен теміршілер кішкентай токарлық және гипстен жасалған немесе ағашпен қапталған үйлерде, екі қабатты және шатырлы бір бөлмелі, әр қабатта бір бөлмеден тұратын; орташа жалдау құны £2/7/0 болды." 1794 жылы Ратклифф жолындағы көптеген үйлер өрттен қирады, ол "Лондонның Ұлы өртінен бері болған ең ірі өрттен гөрі көп үйді жалмап кетті", сондай-ақ көптеген қайықтар мен шамамен 40 000 фунт қантты жойды. Қазіргі уақыттағы аймақ бұрынғы док, Шэдвелл бассейнімен басым, оның құрылысы бұрынғы қоныстың көп бөлігін жойды - сол кезде бұл аймақ шалаптарға айналды. 1854 және 1858 жылдар аралығында кемежайға үлкен кемелерді кіргізу үшін 45 фут ені бар жаңа кіреберіс салынды. 1865 жылы HMS Amazon Америкаға көшіп бара жатқан 800-ге жуық мормондарды алу үшін Шэдвелл бассейніне тоқтады. 1865 жылы Шэдвеллдегі кейбір доктарды салу үшін қазба жұмыстары кезінде жақын маңдағы төрт үй суға батты. 1844 жылы Шэдвеллде 10 060 тұрғын болғаны және Джеймс Кук ақшасына он қайырымдылық үйі салынғаны тіркелді. Уотни базары осы уақытта қарбалас сауда орталығына айналды. 19 ғасырда Шэдвеллде Британдық Үндістанға қарай теңіз жолдарымен жұмыс істейтін шетелдік Оңтүстік Азиялық ласкар теңізшілерінің үлкен қауымы өмір сүрді. Сондай-ақ, ласкар теңізшілері мен жергілікті қыздардың арасындағы некелер мен бірге өмір сүруден туған англо-индейлер де болды. Сондай-ақ, жергілікті тұрғындармен араласып, бірге өмір сүрген қытай және грек теңізшілерінің кішілеу қауымдастықтары да болды. 1805 жылы ласкарлар Шэдвелл көшелерінде тәртіпсіздік тудырды, нәтижесінде 15 адам ауруханаға түсті, ал 19 адам қамауға алынды. Виктория дәуірінде Шэдвелл мен Шығыс Лондон жағымды орындар деп есептелмеді. Шэдвелл портының өсуі аймақтағы жыныстық қызмет көрсетушілер санының артуына әкелді, және бұл аймақ елоптың орталығы ретінде танымал болды, ал 1861 жылы Шэдвелл кедейлер салығын 3 с. 9д. төледі. 1889 жылғы "Шығыс Лондондағы Мұңды Жағдай" кітабы Ратклиф, Шэдвелл және Бермондсиді "қорқынышты көрініс", "қараңғы көрініс" және "қорқынышты шындық" деп сипаттады, ал Чарльз Диккенстің аяқталмаған романы "Эдвин Друдтың құпиясы" Шэдвеллдегі есірткі сататын орынға саяхатты қамтиды, онда "Ол шығысқа, әрі шығысқа, тоңғырақ көшелер арқылы жолын жалғастырады, содан соң ол өз мақсатына жетеді: басқалардың арасында ең қайғылысы - аяусыз сарай." 1868 жылдан 1932 жылға дейін Шэдвеллде Шығыс Лондон балалар ауруханасы (кейіннен королева Елизавета балалар ауруханасы) орналасқан, ол Ваппингке көшірілді және 1963 жылы жабылды. 1916 жылы қап фабрикасындағы өртте жеті әйел қаза болды; сол кезде ғимаратта шамамен 50 әйел болды, ал қалғаны қашып үлкерді. Бес қабатты қойма дерлік толығымен қирады. 1934 жылы Шэдвелл жолының төменгі қабатында төрт фут тереңдікте бомба табылды; бомбаның аймаққа жасалған неміс бірінші дүниелік соғысының әуе шабуылынан қалғандығы болжалды. 1936 жылы Шэдвелл тұрғындары жақын маңдағы Кабель-стрит шайқасына белсенді қатысты, онда Освальд Мослидің фашистері Шығыс Лондондағы үлкен еврей халқының қорқыту үшін марш жасауға тырысты. Полиция Мослиге маршын тоқтатуға бұйрық берді, өйткені 250 000-нан астам наразылар оның жолын кесті, ал полиция оның үшін жол ашуға тырысқандары сәтсіз аяқталды. Шэдвеллдегі жұмысшылар Британдық Фашистер Одасына қарсы күресін жалғастырды, ал 1937 жылы Шэдвелл докерлері қарапайым еңбекші Сесил Энтони Хиронның қарашадағы Степни кеңесі сайлауларында БФО үміткері ретінде ұсынылғаннан кейін ресми ереуілге шығуға уәде берді; Хирон кейіннен өтінімін қайтарып алды. 1969 жылы Шэдвелл доктары, басқа Лондон доктарымен бірге, Tower Hamlets кеңесі сатып алды, содан кейін Лондон доктарын дамыту корпорациясы сатып алды, ол 1987 жылы бассейн маңында 169 үй және пәтер салды. 1987 жылы Шэдвелл DLR станциясы ашылды, ол Шэдвеллді Фенчерш-стрит маңындағы Tower Gateway-ге қосты, ал 1991 жылдан бастап Банк станциясына да қосылды.
Қауымдық шіркеу
Сент-Джеймс Ратклиффпен бірге Сент-Полс Шэдвелл дәстүрлі түрде Теңіз капитандығының шіркеуі ретінде танымал. 1656 жылы бұл шіркеу Степнидегі Сент-Данстан шіркеуінен қарастырылған, жеңілдік шатыр ретінде құрылды. 1669 жылы ол Шэдвеллдің қалалық шіркеуі ретінде қайта салынды және Реставрациядан кейін қайта салынған бес қалалық шіркеудің соңғысы болды. 1820 жылы ол тағы да "Ватерлоо шіркеуі" ретінде қайта жаңартылды. Капитан Джеймс Кук белсенді дінші болды, ал Джон Уэсли шіркеуде мерзім-мерзіммен уағыз айтты. Дунгенесс қаласының Ишам Рэндольф, Томас Джефферсонның атасы және Уильям Рэндольфтің ұлы, Сент-Полс шіркеуінде үйленді.
Сайлау округтері
Шэдвеллдің солтүстік бөлігі және көршілес аудандардың көп бөлігі Шэдвелл сайлау округінің құрамына кіреді. 2018 жылғы шекара өзгерістерінен кейін, округке енді өзен жағалауындағы Шэдвелл кірмейді. Оңтүстік Шэдвелл Сент-Катрин және Ваппинг сайлау округіне қосылған.
Теміржол
Шэдвелл теміржол станциясы Кейбл-стриттің солтүстігінде, Уэппингтің Шығыс бөлігіндегі Сент-Джордж ауданымен аймақтың тарихи солтүстік шекарасында орналасқан. Ол Лондондық Overground желісінің Шығыс Лондон тармағында және Travelcard 2-аймағында орналасқан. Дальстон тоғысы, Хайбери және Ислингтон, Батыс Кройдон, Кристалл Палас, Нью-Кросс және Клэпхэм тоғысына үнемі тікелей қатынас бар. Шэдвелл DLR станциясы теміржол станциясының солтүстігіне қарай 50 метр қашықтықта орналасқан және бұрынғы Шэдвелл және Сент-Джордж Шығыс теміржол станциясының орнында салынған. Бұл станция екі ауданның шекарасында орналасқандықтан осылай аталған және 1941 жылы жабылды. Банк пен Льюишам арасында үнемі қызмет көрсетіледі.
Автобустар
Бұл аймақтағы Лондон автобус қызметтерін негізінен Blue Triangle, London Central және Stagecoach London компаниялары атқарады. 15, 100, 108, 115, 135, D3 және түнгі N15 бағыттары бар; олар Шэдвеллді Шығыс және Орталық Лондонмен байланыстырады.
THCH Hop фестивалі
2006 жылы жергілікті тұрғын үй қауымдастығы, Тауэр Хамлетс Қоғамдық Тұрғын үй (THCH) Шэдвелл қаласында Кейбл көшесі мен Девонпорт көшесінің бұрышындағы ескі пәтерлерге жақын орналасқан, Тирза үйі деп аталатын жаңа пәтерлер үйін салды. Оны 1987 жылдан 1997 жылға дейін Шэдвеллде тұрған және осы аймақтың депутаты болған Милдред Гордон ашты. Жаңа құрылыс аясында THCH хмель бағын салды. 2007 жылдан бері THCH әр қыркүйекте хмель бағында Хоп фестивалін өткізіп келеді, бұл Шығыс Лондонының халқының Кенттегі хмель бақтарына хмель жинау үшін уақытша көшіп жүрген дәстүрін еске түсіру мақсатында жасалған. THCH шығыс лондондықтардың хмель жинаған тарихи суреттері бар естелік буклеттер шығарды, оларды Tower Hamlets Community Housing-тен алуға болады. 2009 жылы Шэдвеллдегі хмельді жергілікті тұрғындар жинап, Лейтон қаласындағы Brodies сыра зауыты одан "Old Hopper's Brew" деп аталатын жаңа сыра жасады. Сыра бір айдың ішінде сатылып бітті.
Танымал мәдениетте
Уилфред Оуэннің "Шадвелл сатысы" поэмасы, бұрын жұмбақ деп есептелген, Джонатан Катбиллдің сөзіне сәйкес, бұл Лондон доктерінде бір кезде танымал болған гомосексуалдық қызметке арналған қаралы жыр екені анықталды. 1967 жылы түсірілген "Серге, махаббатпен" фильмі Шэдвеллде түсірілді. Шэдвелл, әсіресе құрастырылған Англия футбол лигасының клубы – Шэдвелл Таун ФК, 1995 жылғы BBC фильмдеріндегі футбол хулигандары туралы "I. D." фильмінің және оның 2016 жылғы жалғасы "ID2: Шэдвелл Армиясының" оқиға орыны болып табылады.