Кіріспе

Тойға арналған торт

Той торты – той кешінде, кешкі ас өткен соң қонақтарға ұсынылатын дәстүрлі торт. Англияның кейбір аймақтарында той торты тойлық таңғы ас кезінде беріледі; «тойлық таңғы ас» дегеніміз тамақ таңертең емес, тойдан кейін сол күні өткізілетін уақытты білдіреді. Қазіргі батыстық мәдениетте торт көбінесе көрнекті орынға қойылып, қонақтарға тойда ұсынылады. Дәстүр бойынша, той торттары барлық қонақтарға және жас жұпқа бақыт әкелу үшін жасалған. Бірақ қазіргі кезде олар тойдың орталық бөлігіне айналды және әрқашан қонақтарға ұсынылмайды. Кейбір торттар күйеу жігіт пен қалыңдық бөлісіп жейтін бір ғана жеуге болатын қабаттан тұрады, бірақ мұндай торттар сирек кездеседі, себебі нақты және жалған қабаттардың арасындағы баға айырмашылығы көбінесе шамалы болады.

Негізгі ақпарат

Той торттары қонақтар санына қарай әртүрлі өлшемде болады. Заманауи кондитерлер мен торт безендірушілер жұбайлардың мінез-қалпын көрсететін торт жасау үшін әртүрлі ингредиенттер мен құралдарды пайдаланады. Марципан, фондант, қамыр, крем және шоколад – қолданылатын танымал ингредиенттердің қатарында. Торттардың бағасы мөлшері мен құрамына байланысты өзгереді. Баға әдетте бір адамға немесе бір тілімге шаққанда есептеледі. Баға тортты дайындауға шақырылған кондитерге байланысты бірнеше доллардан бірнеше жүз долларға дейін жетеді. Той торттары және торт безендіру жалпы батыс қоғамында белгілі бір поп-мәдениет символына айналды. АҚШ-та «Cake Boss» және «Amazing Wedding Cakes» сияқты реалити-шоулар танымал болып, қазіргі танымал мәдениетте кең таралған.

Тарих

Алғашқы той торттары, бәлкім, ежелгі Грецияда жасалған. Қазіргі кездегі той торттары бірнеше түрлі этникалық дәстүрлерден өркендеп өсті. Ежелгі Римде пайда болған алғашқы дәстүрлердің бірінде, жас жұпқа бақ сыйлау үшін бидай немесе арпадан жасалған тортты қалыңдықтың басына лақтыратын болған.

Еуропалық торттар

XVI-XVII ғасырларда көптеген үйлену тойларында "күйеуші торт" тартылды. Қазіргі заманғы тәтті той торттарынан өзгеше, қалыңдық пирогы дәмді болған. Қалыңдық пирогы – қабықпен жабылып, ішіне түрлі устрица, қошқардың мүшелері, қарағай дәндері және әтештің қыртысы салынған (Роберт Мейдің 1685 жылғы рецептісі). Мейдің рецепті бойынша, той кезінде қонақтар тортты кескенде уақыт өткізу үшін тірі құстармен немесе жыланмен толтырылған бөлігі де болған. Қонақтарға әдептілік таныту үшін бір тілім берілетін. Қалыңдық пирогын жемеу өте әдепсіз және жаман ниеттілікке алып келеді деп есептелген. Қалыңдық пирогының бір дәстүрі – десерттің ортасына шыны сақина салып, оны тапқан бойжеткен ең алдымен үйленеді, бұл гүл шоғын ұстаудың қазіргі дәстүріне ұқсас. XVII ғасырда екі торт пісірілген: біреуі қалыңдыққа, екіншісі күйеу жігітке. Күйеу жігіттің торттары қалыңдық торттарына қарағанда сирек дайындалған. Екі торт бірге ұсынылғанда, күйеу жігіттің тортты әдетте қара түсті, құрамы бай жемісті торттан жасаған, және ол қалыңдық торттарынан әлдеқайда кішкентай болған. Қалыңдық торттары көбінесе ақ глазурьмен жабылған қарапайым фунт торт болған, себебі ақ түс – тазалық пен кемпірлік белгісі саналған. 1703 жылы Лудгейт-Хиллдегі нан пісірушінің шәкірті Томас Рич жұмыс берушісінің қызына ғашық болып, оған үйленуге ұсыныс жасаған. Ол керемет торт жасағысы келгендіктен, Лондонның Флит-стриттегі Сент-Брайд шіркеуінен шабыт алған. Дәстүр бойынша, қалыңдық торттың жұпқа арналған бөлігіне сақина салынған, бұл ұсынысты қабылдауды білдірген. Содан кейін қалыңдық пирогы қалыңдық тортқа айналған. Осы кезде десерт енді пирог пішінінде болмады және алдыңғы нұсқасына қарағанда тәттірек болды. Қалыңдық торттары дәстүрлі түрде алма немесе жеміс торттарынан жасалған. 18 ғасырдың ортасында екі қабатты глазурь (алдымен бадам глазурімен, содан кейін ақ глазурьмен тортты жабу) қалыңдық торттарына қолданылған. Қалыңдық торттың ақ глазурьмен жабылған жоғарғы беті түрлі көріністер мен эмблемаларды орнату үшін платформа ретінде пайдаланылған. Әдетте, әшекейлеу кем дегенде жартылай үш өлшемді және түрлі-түсті болған. Алайда, кейбір әшекейлер әртүрлі заттардан жасалғандықтан, кейде әшекейлердің тіпті торттың бөліктері жеуге жарамсыз болған. Виктория патшайымы тортқа ақ глазурь қолданғанда, ол жаңа атаққа ие болды: патшалық глазурь. Қазіргі кездегі той торттары 1882 жылы Альбани герцогы принц Леопольдтың үйлену тойында пайда болды; оның тортты тұңғыш рет толық жеуге болады. Торт қабаттары арасындағы бағаналар шамамен 20 жылдан кейін ғана пайда болды. Бағаналар глазурьмен жабылған шанадан жасалған. Бұл қабаттар өркендеуді білдірді және мәртебелі символ болды, өйткені тек бай отбасылар ғана оларды тортқа қосуға мүмкіндік берді. Ақ түс Виктория патшайымы 1840 жылы Альберт ханзадаға үйленгенде ақ атлас үйлену көйлегін киген кезде той рәсімімен байланыстырылды. Виктория патшайымы батыс мәдениетінде кемпірлік пен тазалықпен жиі байланыстырылатын ақ түс символын баса көрсетті. Той торттары бастапқыда қалыңдық торттары деп аталған; сондықтан ақ түс кең тарады, өйткені торт қалыңдықты көрсетуі керек еді және отбасы сатып ала алатын қымбат ингредиенттерді, мысалы тазартылған ақ қантты көрсетуі керек еді. Тортты кесу – символикаға толы рәсім. Қытайда, жаңа үйленгендер төменгі деңгейден бастап көп қабатты тортты кесіп, алғашқы тілімдерін ата-аналарына және басқа да ата-бабаларына, отбасының негізін қалаудағы олардың орнын құрметтеу үшін сыйлайды. Барлық ленталардың ішінде тек біреуінде ғана әшекей немесе сақина болады, кімде-кім оны тапса, соңғы болып үйленеді. Басқа елдерде той торттарын қалыңдықтың басына лақтырып, балалы болуын және жұпқа сәттілік әкелу үшін жасау қалыпты. Сондай-ақ, кейбіреулер той тортының қалдықтарын жесе, оларға сәттілік келді дейді, өйткені той торттары жаңа үйленген жұптың бақыты мен жақсы өмірін білдіреді. Келіншектердің болашақ күйеулері туралы арманына түсу туралы да мифтер бар. Күтуші келіншектер торттың бір бөлігін үйге алып барып, жастығының астына қоятын. Орта ғасырларда той торттары дөңгелектер мен бутербродтардан жасалған, олар бір-бірінің үстіне қойылған. Күйеу жігіт пен қалыңдық құнарлы болу үшін және сәттілікке ие болу үшін орамалдар үйірмесінің үстінде бір-бірін сүйісуге тырысатын.

Той торттарының түрлері

Түрлі елдерде әр түрлі уақытта әртүрлі торттар танымал болған. Кейбір елдерде, мысалы Италияда, әртүрлі жұбайлар өздерінің талғамына қарай әртүрлі торттарды таңдайды. Ал басқаларында көпшілік бір ғана түрді таңдайды. Мәдениетте бір түрге басымдық берілген жағдайда да, уақыт өте келе сол басымдық берілген түр едәуір өзгеріп қалуы мүмкін. Мысалы, Кореяда дәстүрлі той торттары қызыл бұршақ ұнтағымен жабылған күріш торттарынан жасалса, қазір қонақтар көбінесе шұңқыр торт пен жаңа жемістерді көреді. Аппалачия аймағында қабатты торт кедей адамдардың бірлесіп тойлау тәсілі болған, шығындарды қоғамдастық арасында бөлісетін. Қабатты торт – тойға шақырылған әрбір қонақ пісірген жұқа торттардан құралады. Бұл торттар бірінің үстіне бірі қойылады, ал қабаттары көбінесе алма жемісінен жасалған жекелеш немесе пісірілген алмамен толтырылады. АҚШ-тағы Каджун халқы арасында келіннің отбасы бірнеше тортты үйде пісіреді, үлкен бір торттың орнына. Бір зерттеу нәтижесіне сәйкес, 1960-1970 және 1980 жылдары АҚШ-тағы тойлардағы торттардың көпшілігі ақ немесе сары торттар болған. 2000 және 2010 жылдары дәмдері көбірек әртүрленді, бірақ олардың көпшілігі ақ немесе шоколад торттарынан жасалған.

Жасалған әшекейлер

Қабатты торттар көбінесе визуалды әсер беру және биіктік қосу үшін гүлдермен немесе бағаналармен бөлінеді. Бөлектерге әшекей тастар, қабықшалар, гүлдер сияқты заттар кіретін немесе дәстүрлі хромді тұғырлар қолданылып толық бөлінеді. Фондант – қабаттарға оралып, жабылатын глазурь стилінің бір түрі. Оның тегіс, берік қант глазурі көбінесе аппликациялармен әшекейленеді. Фондантты түрлі дизайнға кесіп, пішіндеп, хоштандырып немесе бояуға болады. Құйылған фондант пирожныйлар мен басқа да әсем кондитерлік өнімдерді жабу үшін қолданылады. Гүл пастасы немесе желім пастасы – жұмыртқа ақтарынан, дәмсіз желатинден және ұнтақталған қанттан жасалған иілгіш қамыр. Әлемде гүл пастасы мен желім пастасын дайындаудың түрлі әдістері мен ингредиенттері бар. Бұл қамырдың мақсаты көбінесе гүлдер мен тортты безендіру үшін қолданылады. Құрамындағы желімнің арқасында оны өте жұқалап жаюға болады. Патшалық глазурь сумен, қантпен және жұмыртқа ағы немесе меренг ұнтағымен жасалады. Ол берік күйге қатады, оны үлкен бөліктерді жабу кезінде құбырмен сығуға немесе сұйылтуға болады. Ол тез қатады және алдын ала күрделі пішіндер жасауға өте ыңғайлы. Сондай-ақ, оны тортқа тікелей сығуға болады және нәзік бөлшектермен жұмыс істеуге жарайды. Тойға арналған әшекейлер ортақ хоббилерді немесе басқа да құмарлықтарды көрсететін фигуралар болуы мүмкін, егер қолданылса. Норвегияда және басқа да Скандинавия елдерінде тойға арналған тортты Kransekake деп аталатын нанмен жасайды. Оны көбінесе отбасы дайындайды. Кокос пен кунжут тұқымынан жасалған үш қамыр шарлары бірге қуырылады. Егер қамырлар бірігіп тұрса, онда бұл сәтті неке және кем дегенде бір баланың тууына ишара етеді деп есептеледі. Соңғы кезде кейбіреулер торттың бір бөлігін тоңазытып, үйленгендердің алғашқы жылдық мерейтойына дейін сақтап қояды.