Кіріспе

Аполлон бағдарламасының сынақ ұшырылымы

Сатурн Аполлон 5 (SA 5) – Block II Сатурн I зымыранның алғашқы ұшырылысы және Аполлон бағдарламасының бір бөлігі болды. 1963 жылы президент Кеннеди бұл ұшырылымды АҚШ-тың зымыран тасымалдау мүмкіндігін "Спутник" ұшырылғаннан бері алты жылдан астам уақыт артта қалған Совет Одағынан басып өтуге мүмкіндік беретін ретінде атап көрсетті.

Жаңартулар мен мақсаттар

SA 5 ұшуындағы негізгі өзгерістер – Saturn I ракетасының алғаш рет екі сатымен ұшуы болды, яғни S I бірінші сатысы және S IV екінші сатысы. Екінші сатыда сұйық сутекті жасайтын алты қозғалтқыш орналастырылған. Бұл қозғалтқыш конструкциясы (RL10) бірнеше жыл бұрын Centaur үстіңгі сатысында сынақтан өтуі тиіс болған, бірақ Centaurдың алғашқысы SA 5-тен екі ай бұрын ғана ұшырылды. Бұл ракета сатысы модификацияланған B 377 ұшағы, Aero Spacelines Pregnant Guppy арқылы Кейпке жеткізілді. Басқа маңызды конструкциялық өзгерістерге бірінші сатыстағы жанармай бактерілерінің көлемінің ұлғаюы кірді. Алғаш рет ракета жоспарланған 750 000 фунт (340 000 кг) жанармайды алып жүрді және әрқайсысы 188 000 фунт (836 кН) итеру күшіне ие сегіз жаңартылған қозғалтқышты пайдаланды. Бірінші сатыста ұшу кезінде тұрақтылықты арттыру үшін сегіз қанатша да орналастырылды. Бұрынғы ұшулардағыдай, ракетада Apollo ғарыш кемесінің прототипі орнына тек Jupiter мұрындық бөлігі болды. Сондай-ақ, ракетадағы басқару және бағыттау компьютері екінші сатыстан жоғары орналастырылды. Ол Saturn V ұшуларында да осылай орналасатын. Аспаптар блогы ракетаның атмосфера арқылы өрлеуін басқарды, көтерілу кезінде кез келген жел немесе итеру күшінің жоғалуын автоматты түрде өтеді. Apollo бағдарламасында алғаш рет бұл ұшу орбиталық миссия болады. Бұл бірінші сатысты жаңарту және екінші сатысты қосу арқасында мүмкін болды. Ол эллипстік орбитаға еніп, орбитасы ыдырағаннан кейін қайтадан жерге түседі. Президент Кеннеди осы ұшыру туралы 1963 жылдың 21 қарашасында Сан-Антониодағы Брукс әуе базасында сөйлеген сөзінде айтты, бұл оның қаза тапқан күніне дейін болды. Ол былай деді:
Және желтоқсанда, мен ғарыш кеңістігін толық меңгергенімізді әлі де толыққанды деп санамаймын, біз әлі де кейбір салаларда артта екенімізді мойындаймын – кем дегенде бір сала, күшейткіштің мөлшері – осы жылы АҚШ алға шығады деп үміттенемін.

Ұшу

1964 жылдың 27 қаңтарында алғашқы ұшыру әрекеті жоспарланған болатын, барлық жағдай сұйық оттегінің (LOX) 93% -ы бірінші сатыға тиелгенге дейін жақсы болды. Осы уақытта жердегі экипаждар оны жылдам толтырудан толықтыру жүйесіне ауыстырды. Алайда, резервуардағы LOX деңгейі төмендей бастады, яғни толықтырылмады. Мұның себебі желідегі тоқтау фланеці (тесігі жоқ пластина) екені анықталды. Оны оңай алу мүмкін болмады, сондықтан ұшыру екі күнге кейінге қалдырылды. Екінші ұшыру әрекеті бұрынғыдай мәселелерге тап болған жоқ және 1964 жылдың 29 қаңтарында, сағат 11:25 EST-де бұлтты аспанға ұшты. Ұшу барысында ракета жерге 1183 өлшем жіберді, сонымен қатар оны алты телескоп бақылады. Ракетаның алғашқы 1000 метрін 13 камера түсірді, олар кез келген иілу, бұрылу және домалану қозғалыстарын анықтауға тырысты. Екі ракета сатысының ажырауы сегіз камерамен тіркелді, олар Атлант мұхитында қалпына келтіру үшін ракетадан бөлінді. Сатыларды бөлу жүйесінің барлығы да қатесіз жұмыс істеді, бірінші сатыдағы кері тарту ракеталары оны баяулатты, ал S IV сатысындағы отынды тұрақтандыру ракеталары отынды сатының арт жағына жинақтады. Сегіз минуттық жанасудан кейін екінші саты орбитаға енді. Оның салмағы 16 965 кг (37 401 фунт) болды, бұл сол кездегі ең ауыр спутникті құрады. Алайда, Жер орбитасына шығу миссияның басты мақсаты емес, тек қосымша нәтиже болды. Бұл американдықтарға АҚШ-тың Кеңес Одағының ракеталарымен салыстыруға болатын ұшыру құралдарын құруға қабілетті екенін көрсетті.