Кіріспе
Индиана және Огайо штаттарындағы өзен, АҚШ. Моми өзені (айтылуы: /mɔːˈmiː/) – АҚШ-тың орталық батысында Индиана штатының солтүстік-шығысынан Огайо штатының солтүстік-батысына және Эри көліне қарай ағатын өзен. Ол Сент-Джозеф және Сент-Мэрис өзендерінің қосылған жерінде пайда болады, сол жерде Форт-Уэйн қаласы орналасқан, және Эри көліне құя бергенше 137 миль (220 км) қашықтықты солтүстік-шығысқа қарай ирелене өтеді, бұл аймақ мұздық мореналармен жасыраған егістік алқап. Толедо қаласы Моми өзенінің сағасында орналасқан. 1974 жылдың 18 шілдесінде Моми өзені Огайо штатының көрнекті өзені деп жарияланды. Моми су алабы Огайоның астық қоймасы болып табылады; оның үштен екі бөлігі егістік жер, негізінен жүгері және соя егіледі. Бұл Ұлы көлдерді сумен қамтамасыз ететін өзендердің арасындағы ең ірі су алабы.
The Maumee River (pronounced /m//ɔː/'/m//iː///) (; ) is a river running in the United States Midwest from northeastern Indiana into northwestern Ohio and Lake Erie. It is formed at the confluence of the St. Joseph and St. Marys rivers, where Fort Wayne, Indiana has developed, and meanders northeastwardly for 137 mile (220 km) through an agricultural region of glacial moraines before flowing into the Maumee Bay of Lake Erie. The city of Toledo is located at the mouth of the Maumee. The Maumee was designated an Ohio State Scenic River on July 18, 1974. The Maumee watershed is Ohio's breadbasket; it is two thirds farmland, mostly corn and soybeans. It is the largest watershed of any of the rivers feeding the Great Lakes,
The Battle of Fallen Timbers, the final battle of the Northwest Indian War, was fought north of the banks of the Maumee River. After this decisive victory for General Anthony Wayne, in 1795 Native Americans ceded a twelve mile square tract around Perrysburg and Maumee to the United States by the Treaty of Greenville. They ceded additional lands, north of the river and downstream of Defiance, in the 1807 Treaty of Detroit. They ceded the remainder of the Maumee River valley in the 1817 Treaty of Fort Meigs. Prior to the development of canals, portages between the rivers were important trade routes. U. S. forces built forts such as Fort Loramie, Fort Recovery, and Fort Defiance along these routes. In honor of General Wayne's victory on the banks of the Maumee, the primary bridge crossing the river near downtown Toledo is named the Anthony Wayne Suspension Bridge. A dispute over control of part of the Maumee River region led to the so called Toledo War between Ohio and the Michigan Territory. Agricultural practices along the Maumee River have contributed in the 21st century to high phosphate levels in Lake Erie. This has triggered algae blooms in the lake. The drinking water from the city of Toledo was made unsafe for consumption for nearly a week in August 2014 because of such algae blooms.
Солтүстік-батыс Үнді соғысының соңғы шайқасы – Құлаған ағаштар шайқасы – Моми өзенінің жағасының солтүстігінде болған. 1795 жылы генерал Энтони Уэйннің осы шешуші жеңісінен кейін, америкалық үндістер Гринвилл шарты бойынша Перрисбург және Моми маңындағы он екі шаршы мильді АҚШ-қа берді. Олар 1807 жылғы Детройт шартында өзеннің солтүстігіндегі және Дефайанс қаласынан төмен жатқан жерлерді де берді. 1817 жылғы Форт-Мейгс шартында Моми өзені аңғарының қалған бөлігін берді. Каналдар салынар алдында, өзендер арасындағы тасымалдау жолдары маңызды сауда маршруттары болды. АҚШ әскері осы маршруттар бойында Форт Лорами, Форт Рекувери және Форт Дефайанс сияқты бекіністер салды. Генерал Уэйннің Моми өзені жағасындағы жеңісінің құрметіне Толедо қаласының орталық бөлігінен өтетін басты көпір Энтони Уэйн аспалы көпірі деп аталды. Моми өзені аймағының бір бөлігін бақылаудағы дау-жанжал Огайо мен Мичиган арасындағы Толедо соғысына әкеп соқты. 21 ғасырда Моми өзені бойындағы ауыл шаруашылық әрекеттері Эри көлінде фосфат деңгейінің жоғарылауына себепкер болды. Бұл көлде балдырлардың өрбуіне алып келді. 2014 жылдың тамыз айында Толедо қаласының ауыз суы осы балдырлардың көбеюіне байланысты шамамен бір апта бойы тұтынуға қауіпті деп танылды.
The Maumee River (pronounced /m//ɔː/'/m//iː///) (; ) is a river running in the United States Midwest from northeastern Indiana into northwestern Ohio and Lake Erie. It is formed at the confluence of the St. Joseph and St. Marys rivers, where Fort Wayne, Indiana has developed, and meanders northeastwardly for 137 mile (220 km) through an agricultural region of glacial moraines before flowing into the Maumee Bay of Lake Erie. The city of Toledo is located at the mouth of the Maumee. The Maumee was designated an Ohio State Scenic River on July 18, 1974. The Maumee watershed is Ohio's breadbasket; it is two thirds farmland, mostly corn and soybeans. It is the largest watershed of any of the rivers feeding the Great Lakes,
The Battle of Fallen Timbers, the final battle of the Northwest Indian War, was fought north of the banks of the Maumee River. After this decisive victory for General Anthony Wayne, in 1795 Native Americans ceded a twelve mile square tract around Perrysburg and Maumee to the United States by the Treaty of Greenville. They ceded additional lands, north of the river and downstream of Defiance, in the 1807 Treaty of Detroit. They ceded the remainder of the Maumee River valley in the 1817 Treaty of Fort Meigs. Prior to the development of canals, portages between the rivers were important trade routes. U. S. forces built forts such as Fort Loramie, Fort Recovery, and Fort Defiance along these routes. In honor of General Wayne's victory on the banks of the Maumee, the primary bridge crossing the river near downtown Toledo is named the Anthony Wayne Suspension Bridge. A dispute over control of part of the Maumee River region led to the so called Toledo War between Ohio and the Michigan Territory. Agricultural practices along the Maumee River have contributed in the 21st century to high phosphate levels in Lake Erie. This has triggered algae blooms in the lake. The drinking water from the city of Toledo was made unsafe for consumption for nearly a week in August 2014 because of such algae blooms.
Табиғат тарихы
Моми өзенінің су алабы бұрын Ұлы Қара батпақтың бір бөлігі болған, ол Эри көлінің мұздық алдындағы ата-бабасы – Моми мұздық көлінің қалдығы. 1500 шаршы миль (3885 км²) аумақты батпақ – орман, ылғалды жерлер және шалғынды далалардың кең желісі, көптеген құстар, сүтқоректілер, балықтар мен флора түрлері үшін мол тіршілік ортасы болды. 19 ғасырда еуропалық-американдық қоныс салушылар батпақты кептіруге және жерді егістікке айналдыруға күш салды; олар осы ортаны күрт өзгертіп, түрлердің гүлденуіне қолайлы жағдайларды азайтты.
Көлік
Толедо мен Эри көліндегі өзеннің сағасы кең және мұнай, астық және көмір сияқты маңызды сауда көлігін қолдайды. Огайо штатының Перрисбург қаласынан өзен бойымен 12 миль (19 км) жоғары ағысқа қарай өзен әлдеқайда жасыңқы болады және қазіргі таңда осы нүктеден жоғары тек демалыс кемелері жүзеді. Майами және Эри каналы Толедо мен Огайо штатының Дефайанс қалалары арасындағы Мауми өзеніне параллель және солтүстік жағынан жүк тасымалын ұзарту үшін салынған. Канал өзенге Индепенденс бөгеті жасаған "тыныш су" арқылы кіреді. Ол Дефайанс қаласынан өзеннен шығып, оңтүстікке қарай салынды және Огайо штатының Цинциннати қаласында аяқталады. Коммерциялық пайдаланудан тоқтатылғанмен, каналдың жағалық жолының бөліктері Лукас және Генри округтерінде демалыс мақсатында сақталған. Провиденс Метропаркінде каналдың қалпына келтірілген бөлігі, соның ішінде канал шлюзі жұмыс істейді, онда келушілер нағыз канал қайығына міне алады. Уабаш және Эри каналы өзеннің оңтүстік жағында Дефайанстан оңтүстік-батысқа қарай Индиана штатының Форт-Уэйн қаласына дейін салынды, "жотадан" өтіп, Уабаш өзенінің аңғарына (Маями Иллинойста Уабаш өзені Ваапаахики сиипииви деп аталған) жетті. Екі канал да 1840-60 жылдардағы теміржол құрылысына дейінгі маңызды көлік құралдары болды.
Су бөлу
Мауми өзенінің 8316 шаршы миль (21 538 км²) су жиналатын алабы Ұлы көлдердегі өзендердің арасында ең үлкені болып табылады. Бұл аймаққа Мичиган штатының оңтүстік бөлігі де кіреді. Мауми өзенінің бастау салалары – Сент-Джозеф өзені (Майами Иллинойс штатында: Kociihsasiipi) және Сент-Мэрис өзені (Майами Иллинойс штатында: Nameewa siipiiwi) болса, негізгі салалары Оглайз және Тиффин өзендері. Олар Дефайанс қаласынан оңтүстіктен және солтүстіктен Мауми өзеніне қосылады.
Уолли жүгіруі
Огайо штатының табиғи ресурстар департаментінің мәліметінше, жыл сайынғы Мауми өзені бойындағы шамай көшіруі Миссисипиден шығысқа қарай өзенге қайта оралатын шамайдың ең ірі көші-қонының бірі болып табылады. Шамай көшіруі әдетте наурыз айының басында басталып, сәуірдің соңына дейін жалғасады. Сәуірдің бірінші аптасы көші-қонның "дәстүрлі" ең жоғары нүктесі саналса да, бұл көрсеткіш қоршаған ортаның жағдайларына қарай өзгеріп отырады. Қардың еруінен өзеннің су деңгейі көтеріліп, су температурасы белгілі бір деңгейге жеткен кезде көші-қон басталады. Шамай Эри көлінің батыс жағалауынан, Детройт өзенінен және Мичиган штатындағы Сент-Клэр көлінен шайқау үшін келеді. Көшіп келе жатқан шамайды аулаудың ең танымал тәсілі – өзенге кіріп, балықты лақтыру.