Питер Максвелл Дэвис: Англиялық композитор және дирижер өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын композиторы және дирижері (1934–2016)

Сэр Питер Максвелл Дэвис (8 қыркүйек 1934 – 14 наурыз 2016) – ағылшын композиторы және дирижері, 2004 жылы Корольдік музыкасының шебері атанды. Манчестер университеті мен Манчестер Корольдік музыка колледжінде оқыған кезінде Дэвис Харрисон Биртвистл, Александр Гоер, Элгар Ховарт және Джон Огдонмен бірге қазіргі заманғы музыкаға арналған "New Music Manchester" тобын құрды. Дэвистің шығармаларына сегіз сахналық туынды кіреді – 1969 жылы көрермендерді қатты таң қалдырған "Ақылсыз патшаға арналған сегіз ән" монодрамасынан бастап, 2011 жылы тұңғыш рет орындалған "Коммилитонен!" және 1973–2013 жылдар аралығында жазылған он симфония дейін. Дирижер ретінде Дэвис 1979 жылдан 1984 жылға дейін Дартингтон халықаралық жазғы мектебінің көркемдік жетекшісі, ал 1992 жылдан 2002 жылға дейін Корольдік филармония оркестрінің дирижері/композиторы болды, сондай-ақ BBC филармония оркестрінде де осы лауазымды атқарды.

Ерте өмір және білім

Дэвис Холли-стритте, Лэнгворти, Салфорд, Ланкашир қаласында дүниеге келді және Суинтондағы Уайвилл-Драйвке көшкенге дейін Траффорд-роудта тұрды. Ол Томас Дэвис, оптикалық құралдар жасаушы, және оның әйелі Хильда, әуесқой суретшінің ұлы болды. Төрт жасында Гилберт пен Салливанның «Гондольерлер» операсын көргеннен кейін, ол ата-анасына композитор болатынын айтты. Ол фортепиано сабақтарын алды және ерте жасынан композициялар жазды. 14 жасында «Көк мұз» атты шығармасын Манчестердегі «Балалар сағаты» радио бағдарламасына жіберді. BBC продюсері Тревор Хилл оны әнші және артист Вайолет Карсонға көрсетті, ол: «Ол өте дарынды немесе ақылсыздау» деді. Дирижер Чарльз Гроувз мақұлдап, «Мен оны жұмысқа қабылдаймын» деді. Дэвистің атаққа жетуі Хиллдің ұқыпты жетекшілігімен басталды, ол оны бағдарламаның штаттағы композиторы етіп тағайындады және оны Ұлыбритания мен Германияның түрлі кәсіби музыканттарымен таныстырды. Ли Бойз грамматикалық мектебін бітіргеннен кейін Дэвис Манчестер университетінде және Манчестер музыка колледжінде (1973 жылы Солтүстік Корольдік музыка колледжімен біріктірілді) оқыды, оның бір ұстазы Хедвиг Штайн болды; оның құрбылары Харрисон Биртвистл, Александр Гоэр, Элгар Ховарт және Джон Огдон болды. Олар бірге заманауи музыкаға адал New Music Manchester тобын құрды. 1956 жылы бітіргеннен кейін ол Италия үкіметінің стипендиясымен Римде Гофредо Петрассимен бір жыл оқыды. 1959 жылы Дэвис Сиренчестер грамматикалық мектебінің музыка директоры болды. Ол 1962 жылы Принстон университетінде Харкнес стипендиясын (Аарон Копланд пен Бенджамин Бриттеннің көмегімен) алғаннан кейін кетті; ол жерде Роджер Сешнс, Милтон Бэббит және Эрл Киммен оқыды. Содан кейін ол Австралияға көшіп, 1965–1966 жылдары Аделаида университетінің музыка консерваториясында композитор болып жұмыс істеді.

Мансап

Дэвис 1960-шы жылдардың скандалшылы, жаңашыл композиторы ретінде танымал болды, оның музыкасы көрермендер мен сыншыларды жиі таң қалдырып, дүрліксітетін. Оның айқын театрлық және шоқтықты тудыратын шығармаларының бірі – «Ессіз патшаға арналған сегіз ән» (1969) болды, онда ол «музыкалық пародияны» қолданып, канонды музыка туындысын – Гендельдің «Мессиясын» алып, оны бұрмалап, король Георг III-нің ақыл-есі жоғалған кезеңдерін зерттеді. 1966 жылы Дэвис Ұлыбританияға оралып, Оркней аралдарына көшіп кетті, бастапқыда 1971 жылы Хойға, ал кейін Сандайға қоныстанды. Оркней (әсіресе оның астанасы Кирквалл) 1977 жылы Дэвис құрған өнер фестивалі – Сент-Магнус фестиваліне ие. Ол фестивальді жаңа туындыларын (көбінесе жергілікті мектеп оркестрі орындайтын) тұсаукесерлеу үшін жиі пайдаланды. Дэвис 1979 жылдан 1984 жылға дейін Дартингтон халықаралық жазғы мектебінің көркемдік директоры қызметін атқарды. 1992 жылдан 2002 жылға дейін ол Корольдік филармониялық оркестрінің қосымша дирижері/композиторы болды, сондай-ақ BBC Филармониялық оркестрінде де осындай қызмет атқарды. Ол сонымен қатар Филармония, Кливленд оркестрі, Бостон симфониялық оркестрі және Лейпциг Гевандхаус оркестрі сияқты танымал оркестрлерді де басқарды. 2000 жылы Дэвис Барросса музыка фестивалінде «Резидент-артист» болды, онда ол өзінің музыкалық театрлық туындыларын ұсынды және Барросса көктемгі академиясының студенттерімен жұмыс істеді. Дэвис Шотландия камералық оркестрінің Композитор лауреаты да болды, олар үшін он Стратклайд концертін жазды. Дэвис музыканы жүктеуге арналған MaxOpus веб-сайтын ашқан алғашқы классикалық композиторлардың бірі болды (1996 ж.). Ол көптеген құрметті докторлық дипломдарға ие болды, соның ішінде 2005 жылдың шілдесінде Оксфорд университетінің Құрметті музыка докторы атағын алды. 1989 жылдан бері ол «Making Music» (Ұлттық музыкалық қоғамдар федерациясы) президенті болып табылады. Дэвис 1981 жылы CBE орденімен марапатталды, ал 1987 жылы рыцарь атағын алды. 2004 жылдың наурыз айында ол Корольдік музыка шебері болып тағайындалды, бірақ дәстүрлі өмір бойы қызмет ету мерзімінен айырылып, оның тағайындалуы он жылмен шектелді. 2004 жылдың тамызында ол Салфорд қаласының құрметті азаматы атанды. 2006 жылдың 25 қарашасында Кентербери соборында өткен рәсімде Кентербери Христиан университетінің құрметті профессоры болып тағайындалды. Ол Корольдік музыка академиясында композициядан профессор болып жұмыс істеді, ал 2009 жылы Кембридждегі Хомертон колледжінің құрметті мүшесі болды. 2002 жылы Дэвис Хериот-Ватт университетінен құрметті докторлық диплом алды.

Davies was known as an enfant terrible of the 1960s, whose music frequently shocked audiences and critics. One of his overtly theatrical and shocking pieces was Eight Songs for a Mad King (1969), in which he used "musical parody" by taking a canonical piece of music – Handel's Messiah – and subverting it to explore the periods of madness of King George III. In 1966 Davies returned to the United Kingdom and moved to the Orkney Islands, initially to Hoy in 1971, and later to Sanday. Orkney (particularly its capital, Kirkwall) hosts the St Magnus Festival, an arts festival founded by Davies in 1977. He frequently used the festival to premiere new works (often played by the local school orchestra). Davies was artistic director of the Dartington International Summer School from 1979 to 1984. From 1992 to 2002 he was associate conductor/composer with the Royal Philharmonic Orchestra, a position he also held with the BBC Philharmonic Orchestra, and he has conducted a number of other prominent orchestras, including the Philharmonia, the Cleveland Orchestra, the Boston Symphony Orchestra and the Leipzig Gewandhaus Orchestra. In 2000 Davies was Artist in Residence at the Barossa Music Festival when he presented some of his music theatre works and worked with students from the Barossa Spring Academy. Davies was also Composer Laureate of the Scottish Chamber Orchestra, for whom he wrote a series of ten Strathclyde Concertos. Davies was one of the first classical composers to open a music download website, MaxOpus (in 1996). He was awarded a number of honorary doctorates, including Honorary Doctor of Music from Oxford University in July 2005. He had been President of Making Music (The National Federation of Music Societies) since 1989. Davies was made a CBE in 1981 and knighted in 1987. He was appointed Master of the Queen's Music in March 2004 but, in a break from the tradition of lifetime tenure, his appointment was limited to ten years. He was made a Freeman of the City of Salford August 2004. On 25 November 2006, he was appointed an Honorary Fellow of Canterbury Christ Church University at a service in Canterbury Cathedral. He was visiting professor of composition at the Royal Academy of Music, and in 2009 became an Honorary Fellow of Homerton College, Cambridge. Davies received an Honorary Doctorate from Heriot Watt University in 2002

Жеке өмір

Дэвис достары мен әріптестері оны ортаңғы аты "Максвелл" болғандықтан "Макс" деп атаған, және ересек өмірінің бар кезеңінде өзінің гомосексуал екенін жасырмаған. Ол кейде қасиетті мәтіндерді музыкаға салғанмен, Дэвис атеист болған. 2005 жылы оның Сандай ауылындағы үйіне полиция шабуыл жасап, Дэвис жеуге ниеттенген жабайы аққудың (Жабайы табиғат және ауыл шаруашылығы заңымен қорғалатын түр) бөліктерін алып кетті; ол аққудың электр сымдарының астында тоқ соғып өлгенін тапқанын айтты. 2007 жылы Дэвистің бес жылдық серіктесі, құрылысшы Колин Паркинсонмен азаматтық одақ құру жоспарына қатысты дау туды. Оларға салтанатты рәсім Сандай тар теміржолында өткізіле алмайтыны хабарланды. Жұбайлар кейін жоспарларынан бас тарды, бірақ 2012 жылға дейін бірге тұрды. Сол жылы композитордың MaxOpus сайты 2007 жылдың маусымында Майкл Арнольдтың (MaxOpus директорларының бірі) Дэвистің бизнес шоттарынан жоғалған ақшаға байланысты алаяқтық айыпталғаннан кейін уақытша қолжетімсіз болды. 2008 жылдың қазанында Арнольд пен оның әйелі Джудит (Дэвистің бұрынғы өкілі) шамамен 450 000 фунт стерлинг ұрлық жасады деген айып тағылды. 2009 жылдың қарашасында Майкл Арнольд жалған есеп беруден 18 айға бас бостандығынан айырылды. Екеуі де кінәсін жоққа шығарған жұбайларға қатысты ұрлық айыбы прокуратура дәлел келтірмегендіктен тоқтатылды. MaxOpus 2009 жылдың басында қайта іске қосылды. Дэвис 2014 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде "музыкаға сіңірген қызметі үшін" Ұлыбританияның Құрмет серіктері орденінің мүшесі (CH) атанды. Ол 2016 жылдың 14 наурызында 81 жасында Оркнейдегі үйінде лейкемиядан қайтыс болды.

Саяси көзқарастар

Дэвис өмір бойы гомосексуалистердің құқықтарын қолдаған және Гомосексуалистердің теңдігі үшін кампанияның вице-президенті болған. Дэвис экологиялық мәселелерге жоғары қызығушылық танытқан. Ол «Сары торт ревю» атты туындысын жазды, бұл актриса Элеонора Бронмен бірге орындалған кабаре стиліндегі шығармалар жинағы. Ол Оркней аралдарында уран кенін өндіру жоспарларына қарсылық білдірді. Осы шығармалар жинағынан оның танымал инструменталды «chanson triste» интерлюдиясы «Stromness-ке қош сау» алынған. «Stromness-ке қош сау» әніндегі баяу, қадам басатын бас партиясы Стромнесс қаласының тұрғындары уранның ластануы салдарынан үйлерін тастап кетуге мәжбүр болғанын көрсетеді. «Ревю» алғаш рет 1980 жылдың маусымында Оркнейдегі Сент-Магнус фестивалінде Бронмен, композитор фортепианода отырып орындалды. Егер ұсынылған жоба мақұлданғанда, Оркнейдегі екінші ірі қала – Стромнесс уран кенішінің ядросынан екі шақырым қашықтықта болар еді және ластанудан ең көп қауіп көршітін орталық болар еді. 2003 жылы Ирак соғысына дейін ол наразылық акциясына қатысты және Тони Блэр мен Гордон Браунның Лейбористік үкіметтерін ашық сынады. Дэвистің Корольдік музыка шебері лауазымына тағайындалуы бастапқыда даулы болды, себебі ол республикалық көзқарастарды білдірген. Алайда, ол 2010 жылы Патшайыммен болған байланысы оны монархизмге көндіргенін растады. «The Daily Telegraph» газетіне берген сұхбатында: «Монархия үшін айтуға болатын көп нәрсе бар екенін түсіндім. Ол сабақтастық, дәстүр және тұрақтылықты білдіреді», – деді. сондай-ақ Музыканттардың біріккен қоғамы.

Музыка

Дэвис – өмірінде әртүрлі стильдер мен идиомаларда шығармалар жазған, көбінесе бір туындыда әртүрлі стильдерді үйлестірген өнімді композитор болды. Оның ерте туындыларының қатарында колледж оқушысы кезінде жазылған «Труба сонатасы» (1955) және Петрассидың жетекшілігімен жазылған алғашқы оркестрлік туындысы «Проляция» (1958) бар. Ерте туындыларында көбінесе сериялық техникалар қолданылады (мысалы, 1962 жылғы камералық оркестрге арналған «Sinfonia»), кейде орта ғасырлық және Ренессанс композициялық әдістерімен біріктіріледі. Ән үзінділері көбінесе бейімделу және дамыту үшін негізгі материал ретінде пайдаланылады. Оның «O Magnum Mysterium» (1960) туындысы бірнеше YouTube бейнежазбаларында кездеседі және біраз уақыт бойы ең көп талқыланған жұмысы болды. 1960 жылдардың соңындағы туындылары осы техникаларды пайдаланады және тәжірибелік сипатқа ие болып, зорлық-зомбылыққа бейімделеді. Олардың қатарында Георг Траклдың өлеңіне негізделген «Аян және құлау», музыкалық театр туындылары «Ақылсыз патшаға арналған сегіз ән» және «Весалий иконалары», сондай-ақ «Тавернер» операсы бар. «Тавернер» Ренессанс музыкасына қызығушылықты көрсетеді, оның тақырыбы композитор Джон Тавернерді алып, Ренессанс формаларын еске түсіретін бөліктерден тұрады. Оркестрлік «Сент Томас оянуы» (1969) осы қызығушылықты көрсетеді және Дэвистің полистилизміне ең айқын мысал болып табылады. Онда 1920 жылдар стилінде би тобы орындайтын фокстроттар жинағы, Джон Буллдің паванасы және Дэвистің «өз» музыкасы біріктірілген (туындыны Дэвис «Джон Буллдың паванасының үстіне оркестр үшін фокстрот» деп сипаттайды). Бұл кезеңдегі көптеген туындыларды 1967 жылы Харрисон Биртвистлмен бірге құрылған «Пьерро ойыншылары» орындады. Олар 1970 жылы «Лондон оттары» болып қайта құрылды, содан кейін 1987 жылы таратылды. Оркниге көшкеннен кейін Дэвис музыкасында көбінесе Оркней немесе жалпы шотланд тақырыптарын пайдаланды, кейде Оркней жазушысы Джордж Маккей Браунның сөздерін қосты. Ол «Сент Магнустың шейіттігі» (1976), «Маяк» (1980, оның ең танымал операсы) және «Миддфай докторы» (1996) сияқты бірнеше опералар жазды. Рок-тобының қатысуын қамтитын амбициялы, нигилістік мысал «Қайта тірілу» (1987) туындысының дайындалуына шамамен жиырма жыл уақыт кетті. Дэвис классикалық формаларға қызығушылық танытып, 1976 жылы өзінің алғашқы симфониясын аяқтады. Ол он нөмірленген симфония жазды – Симфониялар циклы No. 1–7 (1976–2000), «Антарктика» (2000) деп аталатын No. 8 симфониясы, 9 маусымда 2012 жылы Корольдік Ливерпуль симфониялық оркестрімен орындалған Тоғызыншы симфониясы, Оныншы симфониясы (төменде қараңыз), 1982 жылғы «Sinfonia Concertante», сондай-ақ әртүрлі аспаптарға арналған он «Стратклайд концерттері» (1987–1996) Шотландия камералық оркестрімен байланысынан туған туындылар. 2002 жылы ол Naxos Records-те (Naxos Quartets) жаздыру үшін Maggini String Quartet үшін саптық квартеттер сериясін жазуға кірісті. Бүкіл серия 2007 жылы аяқталды және композитор оны «он тараудан тұратын роман» деп қарады. Дэвистің жеңіл оркестрлік туындыларының қатарында «Мэвис Лас-Вегаста» (Лас-Вегас қонақ үйінің қызметкері «Максвелл Дэвис» есімін дұрыс естімегендіктен және оны «Мэвис» деп тіркегендіктен) және сырнайы қосылған «Оркней тойы, күн шығуы» туындылары, сондай-ақ балаларға арналған бірнеше театрлық туындылар мен білім беру мақсатындағы көптеген музыкалық шығармалар бар. Ол сонымен қатар Кен Расселдің «Жындар» және «Жігіт дос» фильмдеріне музыка жазды. Оның скрипкалық концерті No. 2 британдық премьерасын 2009 жылдың 8 қыркүйегінде (композитордың 75 жылдық мерейтойы) Лондонның Корольдік Альберт Холл залында, The Proms 2009 маусымының аясында өткізді. 2009 жылдың 13 қазанында оның струнный секстеті «Соңғы арал» алғаш рет Nash Ensemble орындауында Wigmore Hall-да композитордың 75 жылдық мерейтойына арналған концертте таныстырылды. Оның No. 10 симфониясының әлемдік премьерасы 2014 жылдың 2 ақпанында Лондонның Барбикан залында өтті. «Throstle's Nest Junction», opus 181 (1996) және «A Spell for Green Corn – The MacDonald Dances» екеуі де BBC-нің Maida Vale студиясында Лондондық премьерасын өткізді, олар 2014 жылдың 19 маусымында композитордың 80 жылдық мерейтойын атап өту үшін Radio 3 арнасында тікелей эфирде көрсетілді. Музыканы BBC симфониялық оркестрі орындады, ал оны Петрок Трелавни ұсынды. Өмірінің соңғы айларында, өлімге ұшыраған аурумен күрескен кезде, ол шығармашылық күші мен энергиясын көрсетті. Олардың қатарында балалар операсы «Көбелек» (op. 335), аяндық тақпақ «Алтын бұрқасын» және қысқа хорлық туынды «Алтын күнбағыс» бар. Ол қайтыс болған кезде саптық квартет (op.338) үстінде жұмыс істеп жатқан, оның тек бірінші бөлімі ғана аяқталған.

Davies was a prolific composer who wrote in a variety of styles and idioms over his career, often combining disparate styles in one piece. Early works include the Trumpet Sonata (1955), written while he was at college, and his first orchestral work, Prolation (1958), written while under the tutelage of Petrassi. Early works often use serial techniques (for example Sinfonia for chamber orchestra, 1962), sometimes combined with Mediaeval and Renaissance compositional methods. Fragments of plainsong are often used as basic source material to be adapted and developed. His "O Magnum Mysterium" (1960) features on several YouTube clips, and was, for some time, his most talked about work. Pieces from the late 1960s take up these techniques and tend towards the experimental and to have a violent character. These include Revelation and Fall (based on a poem by Georg Trakl), the music theatre pieces Eight Songs for a Mad King and Vesalii Icones, and the opera Taverner. Taverner, again, shows an interest in Renaissance music, taking as its subject the composer John Taverner, and consisting of parts resembling Renaissance forms. The orchestral piece St Thomas Wake (1969) shows this interest and is a particularly obvious example of Davies's polystylism. It combines a suite of foxtrots (played by a twenties style dance band), a pavane by John Bull and Davies' "own" music (the work is described by Davies as a "Foxtrot for orchestra on a pavan by John Bull"). Many works from this period were performed by the Pierrot Players, which Davies founded with Harrison Birtwistle in 1967; they were reformed as the Fires of London in 1970, then disbanded in 1987. After his move to Orkney, Davies often drew on Orcadian or more generally Scottish themes in his music, and has sometimes set the words of Orcadian writer George Mackay Brown. He has written a number of other operas, including The Martyrdom of St Magnus (1976), The Lighthouse (1980, his most popular opera), and The Doctor of Myddfai (1996). The ambitious, nihilistic parable Resurrection (1987), which includes parts for a rock band, was nearly twenty years in gestation. Davies was interested in classical forms, completing his first symphony in 1976. He wrote ten numbered symphonies – a symphonic cycle of the Symphonies Nos.1–7 (1976–2000), a Symphony No. 8 titled the Antarctic (2000), a Ninth Symphony (premiered on 9 June 2012 by the Royal Liverpool Symphony Orchestra), a Tenth Symphony (see below), a Sinfonia Concertante (1982), as well as the series of ten Strathclyde Concertos for various instruments (pieces born out of his association with the Scottish Chamber Orchestra, 1987–1996). In 2002, he began work on a series of string quartets for the Maggini String Quartet to record on Naxos Records (the Naxos Quartets). The whole series was completed in 2007, and was viewed by the composer as a "novel in ten chapters". Davies's lighter orchestral works have included Mavis in Las Vegas (a title inspired by a Las Vegas hotelier's mishearing of "Maxwell Davies" and registering him as "Mavis") and An Orkney Wedding, with Sunrise (which features the bagpipes), as well as a number of theatre pieces for children and a good deal of music with educational purposes. Additionally he wrote the scores for Ken Russell's films The Devils and The Boy Friend. His Violin Concerto No. 2 received its UK premiere on 8 September 2009 (the composer's 75th birthday) in the Royal Albert Hall, London, as part of the 2009 season of The Proms. On 13 October 2009, his string sextet The Last Island was first performed by the Nash Ensemble at Wigmore Hall in a 75th birthday concert for the composer. His Symphony No. 10 had its world premiere at the Barbican Hall, London on 2 February 2014. Throstle's Nest Junction, opus 181 (1996), and A Spell for Green Corn – The MacDonald Dances both had their London premiere at the BBC's Maida Vale studios, broadcast live on Radio 3 with the composer's participation on 19 June 2014, in celebration of his 80th birthday. The music was played by the BBC Symphony Orchestra, and presented by Petroc Trelawny. The last months of his life, as he struggled with terminal illness, showed continuing creative power and energy. There was The Hogboon (op. 335, a children's opera), the epiphany carol A Torrent of Gold, and the short choral work The Golden Solstice. He was working on a String Quartet (op.338) at the time of his death; only the first movement was completed.

Карьерасының ерекшеліктері

1953–1958 жылдары Манчестер мен Римде оқыды. 1967 жылы Харрисон Биртвистлмен бірге заманауи музыканы гастрольде ұсынатын «Пьерро ойыншылары» (кейін «Лондонның оттары» деп аталды) ансамблін құрды. 1971 жылы Оркней аралдарындағы Хойға көшіп барды. 1977 жылы St Magnus фестивалін ұйымдастырды. 1987 жылы рыцарь дәрежесіне ие болды. 1987–1996 жылдары Шотландия камералық оркестрі үшін он «Стратклайд» концерттерін жазды. 2001–2007 жылдары Naxos тапсырысымен он скрипкалық квартеттен тұратын цикл жазды. 2004 жылы Корольдің музыка шебері болып тағайындалды. 2005 жылы Оксфорд университетінің музыка бойынша құрметті докторы атанды. 2008 жылы Манчестер университетінің музыкалық қоғамының (MUMS) демеушісі болды. 2009 жылы Кембридж қаласындағы Хомертон колледжінің құрметті мүшесі болды. 2014 жылы Құрмет серіктері орденімен марапатталды. 2015 жылы Корольдік филармониялық қоғамның алтын медалін алды.