Кіріспе
1920-1924 жылдар аралығында Мексика президенті Альваро Обрегон Салидо (17 ақпан 1880 – 17 шілде 1928) – Мексиканың әскери генералы және саясаткері, 1920-1924 жылдар аралығында Мексиканың 46-шы президенті болған. 1928 жылы президенттікке қайта сайланды, бірақ қызметке кіріспес бұрын қаза тапты. Жесір және кішкентай балалары бар, сондай-ақ табысты шаруа болған ол, 1913 жылдың ақпанында Франсиско И. Мадероға қарсы жасалған төңкерістен кейін ғана революцияға қосылды, нәтижесінде генерал Викториано Уэрта президенттікке келді. Обрегон Сонораның Коауила губернаторы Венустиано Каррансаны, Уэрта режиміне қарсы солтүстік революциялық коалициясы – Конституциялық армияның басшысы ретінде қолдады. Әскери тәжірибесі жоқ, бірақ туа табиғатынан көшбасшылық қабілеті бар Обрегон тез қатарға көтеріліп, Панчо Вилламен бірге Конституциялық армияның ең жақсы генералы атанды. Карранса Обрегонды Мексиканың солтүстік-батысындағы революциялық күштердің қолбасшысы етіп тағайындады. 1914 жылдың шілдесінде Конституционалистер Уэртаны жеңіп, ал тамызда Федералдық армия таратылды. 1915 жылы революция Эмилиано Сапата бастаған Конвенционалистер мен Вилла және Обрегон мен Карранса арасындағы азамат соғысының жаңа кезеңіне енді. Обрегон Конституциялық армияның басшысы болып тағайындалды және Вилланы жеңді. 1917 жыл Конституционалистер үшін шешуші жыл болды, өйткені Мексиканың революциялық Конституциясы күшіне енді және Конвенционалистердің күштері Обрегон мен Конституциялық армияға жеңіліс тапты. Президенттік мерзімі шектелуіне байланысты Карранса президенттік лауазымынан кетіп, оның орнына азаматтық дипломат Игнасио Бонильясты тағайындады. Обрегон және басқа сонорандық генералдар Плутарко Элиас Кальес пен Адольфо де ла Уэрта Агуа-Приета жоспары бойынша Бонильяс пен Каррансаны құлатты. 1920 жылы Обрегон үлкен халық қолдауымен президент болып сайланды. Обрегонның президенттігі революция басталғаннан бергі тұңғыш тұрақты президенттік болды. Ол білім берудегі ауқымды реформаны, мексикалық монументалды сурет өнерінің гүлденуін, умеренді жер реформасын және мексикалық жұмысшылардың күшейіп келе жатқан аймақтық конфедерациясы демеушілік еткен еңбек заңдарын жүзеге асырды. 1923 жылдың тамызында ол Мексика үкіметі мен АҚШ мұнай мүдделерінің құқықтарын нақтылайтын және АҚШ-тың үкіметін дипломатиялық тұрғыдан мойындауына әкелген Букарели шартына қол қойды. 1923-1924 жылдары Обрегонның қаржы министрі Адольфо де ла Уэрта, Обрегонның Плутарко Элиас Кальесті өзінің ізбасары етіп тағайындауына наразылық білдіріп, көтеріліс ұйымдастырды. Де ла Уэрта Обрегонның Порфирио Диас үлгісіне еліктеуіне қарсы болған көптеген революционерлердің қолдауын алды. Обрегон қайтадан соғысқа қатысып, көтерілісті жеңді. Жеңіске жету үшін АҚШ оған қару-жарақ және де ла Уэртаның жақтастарын бомбалаған 17 ұшақпен көмектесті. 1924 жылы Обрегонның солтүстік революциялық генералы және оның таңдалған ізбасары Плутарко Элиас Кальес президент болып сайланды. Обрегон Сонораға кетіп қалғанмен, Кальес кезінде де ықпалды болып қала берді. Кальес конституциялық реформаны қайтадан сайлауға мүмкіндік беру үшін, бірақ үздіксіз емес, жүзеге асырды. 1928 жылы Обрегон сайлауда жеңіске жетті. Екінші мерзіміне кіріспес бұрын, Кристеро соғысы кезінде Хосе де Леон Торал оны өлтірді. Обрегонның саяси мұрасы – прагматикалық центризм, өзінің мақсаттарына жету үшін революцияның әртүрлі топтарымен одақтасу. Бір тарихшы оны «Альваро Обрегон ұйымдастырушы, бейбітшіл, біріктіруші ретінде ерекшеленді» деп сипаттады. Оның қазасы елде саяси дағдарыс тудырды, нәтижесінде Кальес Ұлттық революциялық партияны құрды, кейіннен оны Институционалдық революциялық партия деп атады, ол Мексика саясатында 20-шы ғасыр бойы үстемдік құрды және 2000 жылға дейін президенттікке ие болды.
Álvaro Obregón Salido (ˈalβaɾo oβɾeˈɣon; 17 February 1880 – 17 July 1928) was a Mexican military general and politician who served as the 46th President of Mexico from 1920 to 1924. Obregón was re elected to the presidency in 1928 but was assassinated before he could take office. A widower with small children and a successful farmer, he did not join the Revolution until after the February 1913 coup d'état against Francisco I. Madero that brought General Victoriano Huerta to the presidency. Obregón supported Sonora's decision to follow Governor of Coahuila Venustiano Carranza as leader of the northern revolutionary coalition, the Constitutionalist Army, against the Huerta regime. An untrained soldier but natural leader, Obregón rose quickly in the ranks and became the Constitutionalist Army's best general, along with Pancho Villa. Carranza appointed Obregón commander of the revolutionary forces in northwestern Mexico. When the Constitutionalists defeated Huerta in July 1914, and the Federal Army dissolved in August. In 1915, the revolution entered a new phase of civil war between the Conventionists led by Emiliano Zapata and Villa versus Obregón and Carranza. Obregón was made leader of the Constitutionalist army and defeated Villa. 1917 was a pivotal year for the Constitutionalists as the revolutionary Constitution of Mexico went into effect and the Conventionists forces were quickly being defeated by Obregón and the Constitutionalist Army. Being subject to term limits, Carranza stepped down from the presidency and designated a civilian diplomat Ignacio Bonillas to succeed him. Obregón and other Sonoran generals Plutarco Elías Calles and Adolfo de la Huerta ousted Bonillas and Carranza under the Plan of Agua Prieta. Obregón was elected to the presidency in 1920 with overwhelming popular support. Obregón's presidency was the first stable presidency since the Revolution began in 1910. He oversaw massive educational reform, the flourishing of Mexican muralism, moderate land reform, and labor laws sponsored by the increasingly powerful Regional Confederation of Mexican Workers. In August 1923, he signed the Bucareli Treaty that clarified the rights of the Mexican government and U. S. oil interests and brought U. S. diplomatic recognition to his government. In 1923–24, Obregón's finance minister, Adolfo de la Huerta, launched a rebellion when Obregón designated Plutarco Elías Calles as his successor. De la Huerta garnered support by many revolutionaries who were opposed to Obregón's apparent emulation of Porfirio Díaz's example. Obregón returned to the battlefield and defeated the rebellion. In his victory, he was aided by the United States with arms and 17 U. S. planes that bombed de la Huerta's supporters. In 1924, Obregón's fellow Northern revolutionary general and hand picked successor, Plutarco Elías Calles, was elected president. Although Obregón ostensibly retired to Sonora, he remained influential under Calles. Calles pushed through constitutional reform to again make re election possible, but not continuously. Obregón won the 1928 election. Before beginning his second term however, he was assassinated by José de León Toral during the Cristero War. Obregón's political legacy is that of pragmatic centrism, allying with various factions of the revolution to accomplish his goals, with one historian describing him as "Alvaro Obregón stood out as the organizer, the peacemaker, the unifier." His assassination precipitated a political crisis in the country, ultimately leading to Calles founding the National Revolutionary Party, later renamed the Institutional Revolutionary Party, which would dominate Mexican politics throughout the 20th century and retain the presidency until 2000.
Ерте жылдары, 18801911
Обрегон Сонораның Навохоа муниципалитетіндегі Сикисива қаласында Франсиско Обрегон мен Сенобия Салидоның он сегізінші баласы ретінде дүниеге келді. Франсиско Обрегонның бұрын кең байлығы болған, бірақ оның серіктесі Мексикаға француз интервенциясы кезінде (1862–1867) император Максимилианды қолдаған, нәтижесінде 1867 жылы отбасының мүлкі Либералдық үкімет тарапынан тәркіленген. Франсиско Обрегон 1880 жылы, Альваро Обрегонның туған жылы қайтыс болды. Баласы анасы және үлкен әпкелері – Сенобия, Мария және Розаның қарауында өте қиын жағдайда өсті. Оның анасының туыстары жергілікті жерде беделді болды, олар жер иелері болды және Порфирио Диас режимі кезінде кейбіреулері мемлекеттік лауазымдарды атқарды. Жетім қалғандықтан, ол бай туыстарымен байланысынан пайда тапты. Оның әлемде өз жолын табуға деген ниеті зор болды. Анасының туысы Бенджамин Г. Хилл Мексика революциясында маңызды одақтас атанды. Обрегонның туған жері Сонора АҚШ-пен шектесетін шалқары аймақ болды, және Сонорада АҚШ-пен және АҚШ инвестицияларымен үнемі алмасу жүрді. Сонораның астанадан алыстығы және астанаға тікелей теміржолдың жоқтығы 19 ғасырдың соңындағы дамуына және Мексика революциясындағы рөліне әсер етті. Сонораның АҚШ-қа тікелей теміржол байланысы болды және оның экономикасы Мексиканың орталық бөлігіне қарағанда АҚШ-қа жақын болды, ірі қара терісін және, әсіресе, гарбанцоны АҚШ-қа экспорттады. Обрегонның отбасылық жағдайы және мемлекеттің экономикалық жағдайы оның жас кезінде гарбанцо шаруашылығымен айналысуына жақсы табыс табуға мүмкіндік берді. Бала кезінде ол отбасылық шаруашылықта жұмыс істеді, сонда жұмыс істейтін майо тайпасының өкілдерімен танысып, олардың тілін үйренді. Оның екі тілді болуы оның кейінгі әскери және саяси мансабында өте пайдалы болды, ол майо және яки тайпаларын өзінің ықпалына алды. Ол ағасы Хосе басқаратын мектепте оқыды және бастауыш білім алды. Алайда, оның санасы "белсенді, тапқыр және, ең бастысы, практикалық" болды. Ол жасөспірім кезінде түрлі жұмыстар істеді, содан кейін 1903 жылы Синалоадағы Наволатодағы анасының ағаларына тиесілі қант фабрикасында токарь болып тұрақты жұмысқа орналасты. 1903 жылы ол Рефухио Урреаға үйленді, ал 1904 жылы қант фабрикасын тастап, үйден үйге аяқ киім сатумен, содан кейін жалға берілетін шаруашылықпен айналысты. 1906 жылы ол анасының отбасынан алған қарызға өзінің кішкентай шаруашылығын сатып алып, онда гарбанцо өсірді. Келесі жыл Обрегон үшін қайғылы болды, өйткені оның әйелі мен екі баласы қайтыс болды, оны екі кішкентай баласымен жесір қалдырды, оларды үш үлкен әпкесі тәрбиеледі. 1909 жылы Обрегон гарбанцо жинауға арналған машинаны ойлап тапты және көп ұзамай осы машиналарды шығаратын компания құрды, оның құрамында заманауи конвейерлік желі болды. Ол осы комбайндарды бүкіл Майо аңғарындағы гарбанцо өсірушілеріне сәтті сатты. Обрегон 1911 жылы саясатқа қатысып, Хуатабампо қаласының муниципалды президенті болып сайланды.
Ерте әскери мансап, 19111913
Обрегон 1908–1909 жылдары президент Порфирио Диасқа қарсы Франсиско И. Мадеро бастаған Анти-Реелекционисттік қозғалысқа шамалы ғана қызығушылық танытты. 1910 жылы қарашада Мадеро өзінің Сан-Луис-Потоси жоспарын жариялап, Диасқа қарсы көтеріліс шақырғанда, Обрегон Диас режиміне қарсы күреске қосылмады. Екі кішкентай баланың анасы және сәтті ферма басқарып тұрған ол үшін Мадероның қаруға шақыруы аса шұғыл болған жоқ. Ол естеліктерінде кешіккеніне өкініш білдірді. Обрегон 1911 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін көп ұзамай Мадероның қолдаушысына айналды. 1912 жылдың наурыз айында, Диас тұғырынан құлатылуына Мадероның мүддесі үшін күрескен генерал Паскуал Ороско, Мадеро Диас тұғырынан құлатқан жауынгерлерді таратуға бұйрық бергеннен кейін, олардың жеңген Федералды армиясын сақтап тұрып, Мадероға қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Бұл көтеріліс Чиуауада, бұрынғы Чиуауа губернаторы және Мексикадағы ең ірі жер иесі Луис Терразастың қаржылық қолдауымен басталды. Обрегон штаттағы ең ірі әскери бөлімше басқарды және қажет болған жерге баруға ерікті болып тіл білдірді. Бұл батальон Мадеро жіберген, Викториано Уэрта басқаратын федералды әскерлерге Оросконың бүлігін басуға көмектесті. Батальонға қосылғаннан кейін бірнеше апта ішінде Обрегон әскери дарынға ие екенін көрсетті. Ол жоғарыдағы офицерлерінің бұйрықтарына бағынбады, бірақ жауларын тұзаққа түсіріп, күтпеген шабуылдар жасап және қоршауға алып, бірнеше шайқаста жеңіске жетті. Обрегон 1912 жылдың желтоқсанында бейбіт өмірге оралуды жоспарлаған, бірақ 1913 жылдың ақпанында Викториано Уэрта, Феликс Диас, Бернардо Рейес және Мексикадағы АҚШ елшісі Генри Лэйн Уилсон ұйымдастырған мемлекеттік төңкеріс (мексикалық тарихқа "La decena trágica" деп белгілі) салдарынан Мадеро режимі құлатылды. Мадеро мен оның вице-президенті отставкаға кетуге мәжбүр болды, содан кейін олар өлтірілді. Уэрта президенттікке өтті. Өзінің шенін төмендеткеніне қарамастан, Анхелес үш бағыттан Мексика қаласына шабуыл жасаудың жалпы стратегиясын жасады: 1) Обрегон батыс теміржолымен оңтүстікке қарай жорық жасайды, 2) Панчо Вилла орталық теміржолымен оңтүстікке қарай жорық жасайды және 3) Пабло Гонсалес Гарза шығыс теміржолымен оңтүстікке қарай жорық жасайды. Обрегон 1914 жылдың сәуір айында оңтүстікке қарай жорық бастады. Панчо Вилла атты әскердің шабуылын ұнатса, Обрегон тағы да сақтық танытты. Көп ұзамай Вилла Каррансамен келіспей кетті, ал 1914 жылдың мамырында Карранса Обрегонға оңтүстік науқанының қарқынын арттырып, Вилланың әскерлерінен бұрын Мексика қаласына жетіп алуын тапсырды. Обрегон әскерлерін Тополобамподан (Синалоа) Мазатланды блокадалауға, содан кейін Тепикке көшірді, онда Обрегон Гвадалахарадан (Халиско) Колимаға дейінгі теміржолды кесіп, осы екі портты оқшаулады. Шілде айының басында Обрегон Орендаинге (Халиско штаты) қарай жылжыды, онда оның әскерлері федералды әскерлерді жеңіп, 8000 адам қаза тапты, бұл Уэрта режимі жеңілгенін көрсетті. Обрегон генерал-майор болып тағайындалды. Ол оңтүстікке қарай жорығын жалғастырды. Обрегон Теолойуканға (Мексика штаты) келгеннен кейін Уэрта жеңілгені анық болды, және 11 тамызда ол машинаның сазгерінде Уэрта режимін аяқтаған келісімдерге қол қойды. 1914 жылдың 16 тамызында Обрегон 18 000 әскерімен Мексика қаласына жеңіске жетіп кірді. Біраз уақыттан кейін 20 тамызда Карранса да жеңіске жетіп, Мексика қаласына кірді. Ол сондай-ақ байлар Уэртаны қолдаған деп сенді, сондықтан ол капиталға, жылжымайтын мүлікке, ипотекаға, суға, тротуарға, кәрізге, вагондарға, автомобильдерге, велосипедтерге және т.б. арнайы салықтар салды. Шетелдіктерге қатысты да арнайы шаралар қабылданды. Кейбір шаралар әдейі қорлау мақсатында болды: мысалы, ол шетелдік кәсіпкерлерді Мексика қаласының көшелерін тазалауға мәжбүрледі.
Вилламен қарым-қатынас, маусым-қыркүйек 1914
1914 жылы консервативті Карранса мен радикалды Панчо Вилла арасындағы шиеленіс күшейгенмен, Обрегон революциялық коалицияны сақтап қалу үшін екеуінің арасында келісім жасауға тырысты. Вилла бірқатар дипломатиялық инциденттер туғызды және Карранса бұған байланысты АҚШ-тың одан әрі араласуына себеп болатынынан уайымдады, оның әскерлері Веракрусты басып алған болатын. 1914 жылдың 8 шілдесінде Виллистас пен Карранчистас Торреон шартына қол қойды, онда Гуэртаның күштері жеңілгеннен кейін Революцияның 150 генералы елдің болашақ құрылымын анықтау үшін жиналады деп келісті. Карранса Вилланың бағынбауына, әсіресе Закатекасқа шабуылдамау туралы бұйрықты елемегеніне ашуланды. Осы себепті Карранса Вилланың тамыз айында Мексика қаласына кіруіне рұқсат бермеді. 1914 жылдың маусымында Вилланың Закатекасты басып алғаннан кейін Вилла Обрегонмен байланысқа шығып, екі табысты революциялық генералдың азаматтық Каррансаға қарсы біріге алатынын ұсынды. Бірақ Обрегон сол кезде революциялық коалицияны мүмкіндігінше ұзақ сақтап қалуға тырысуды жөн көрді. Коалиция бұзылса Вилла Конституцияшылдарға қандай қауіп келтіретінін Обрегон түсінді; ол 1914 жылдың тамызы мен қыркүйегінде Вилламен жеке кездесу үшін Чиуауаға екі рет сапар шекті, Вилла мен Карранса арасындағы жағдайды реттеуге тырысты. Осы кезеңде Обрегон Карранса мен Вилланы жақсы танып білді, бұл олармен кейінгі қарым-қатынасына әсер етті. Виллаға жасаған екі сапар да Обрегон үшін өте қауіпті болды, ол өзін Вилланың қолынан өлтіру қаупіне ұшырады. Қыркүйекте Вилла мен Карранса ресми түрде ажырасты.
Жеңімпаздар конгресі, 1914 жыл
Вилла мен Карранса арасындағы үзіліске қарамастан, революциялық көшбасшылар өзара келіспеушіліктерін шешуге және одан әрі қадамдарды жоспарлау үшін кездесуге тырысты. Карранчистар мен Виллистар Торреон шартында келіскен конвенция 1914 жылдың 5 қазанында Агуаскалиентесте өтті. Карранса конвенцияға қатыспады, өйткені ол генерал емес еді, бірақ генерал ретінде Обрегон қатысты. Конвенция көп ұзамай екі басты фракцияға бөлінді: 1) Гвадалупе жоспарының талаптарын орындап, Мексиканың 1857 жылғы Конституциясын қайта жаңартуды талап еткен карранчистар; және 2) Гвадалупе жоспарында көзделгеннен гөрі ауқымды әлеуметтік реформаларды іздеген виллистар. Виллистарды Оңтүстік азат ету армиясының басшысы Эмилиано Сапата қолдады, ол кең ауқымды әлеуметтік реформаларды талап ететін өзінің Аяла жоспарын жариялаған еді. Обрегон бір жарым ай бойы екі тараптың арасында бейтараптық сақтап, азамат соғысынан аулақ болу үшін ортақ шешім табуға тырысты. Ақырында, конвенцияда виллистар/сапатистардың басымдық алғаны анық болды; алайда, Карранса конвенцияның «конституциялық емес режимге» дайындықтарын қабылдаудан бас тартты, оны мүлдем жеткіліксіз деп есептеді, ал қараша айының соңында конвенциямен орнатылған режимнің билігін мойындамады. Таңдау жасауға мәжбүр болған Обрегон Каррансаның жағына шығып, Перриер-Хефе үшін күресу үшін конвенцияны тастады. Конвенцияда виллистар мен сапатистардың арасында көптеген достар тапқан ол, олардың кейбіреулерін өзімен бірге кетуге көндірді. 1914 жылдың 12 желтоқсанында Карранса Гвадалупе жоспарына қосымшаларын жариялады, онда реформалардың заңдары, Бенито Хуарес реформаларының заңдарын еліктейтін амбициялық реформа бағдарламасы ұсынылды. Обрегон мен Вилланың әскерлері төрт шайқаста қақтығысты, олар 1982 жылғы Фолкленд соғысына дейін Латын Америкасы тарихындағы ең ірі әскери қақтығыс – Селая шайқасы деп аталды. Бірінші шайқас 1915 жылдың 6 және 7 сәуірінде өтті және виллистардың шегінуімен аяқталды. Екінші шайқас Гуанахуато штатының Селая қаласында 13 сәуір мен 15 сәуір аралығында болды, онда Вилла Селая қаласына шабуыл жасады, бірақ қайтарылды. Үшінші шайқас 29 сәуір мен 5 маусым аралығында Тринидад пен Санта-Ана-дель-Кондеде ұзаққа созылған позициялық шайқас болды, бұл шешуші шайқас еді. Вилла тағы да Обрегоннан жеңілді, ол шайқаста оң қолын жоғалтты. Вилла 10 шілдеде Агуаскалиентесте Обрегон әскерін тоқтатуға соңғы рет тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. Обрегон Селая шайқасында заманауи далалық артиллерияның, әсіресе пулеметтердің пайда болуы майданды қорғаушы күштердің пайдасына өзгертетінін түсінген алғашқы мексикалықтардың бірі болды. Шындығында, Обрегон бұл өзгерісті зерттеп, Селаяны қорғауда қолданған кезде, Бірінші дүниежүзілік соғыстың Еуропа окоптарындағы генералдар әлі де қанды және көбінесе сәтсіз жаппай шабуылдарды жақтады.
Обрегонның қолы
Вилламен болған шайқаста Обрегонның оң қолы жарылып кетті. Жарылыс оны өлтіруге айналды, ол өзін азаптан құтқаруға тырысып, сол үшін тапаншасын атқылады. Бірақ оның қаруын тазалаған көмекшісі оқ салмаған екен. Ол өзі туралы әзілмен әңгіме айтып, жоғалған қолын іздеуге қатысты. "Мен оларға өзім көмектестім, себебі қолдай қажетті мүшеден бас тарту оңай емес," деді ол. Іздеушілер ештеңе таба алмады. Сосын бір серігі қалтасынан алтын монета шығарды. Обрегон әңгімені аяқтады: "Содан барлығы бір керемет нәрсені көрді: қол қайдан келгенін ешкім білмейтін жерден секіріп, алтын ацтек монетасы көтерілген жерге жетті; ол созылып, оны саусақтарымен махаббатпен ұстады. Менің жоғалған қолымды қайта табудың жалғыз жолы осы болды." Кейін сол қолды бальзамдап, 1928 жылы қаза тапқан Parque de la Bombilla-дағы Обрегонның ескерткішінде көрсетті. Обрегон әрқашан соғыста қолынан айырылғандығын көрсететін киім киіп жүретін, ол Мексикаға жасаған құрбанының айқын белгісі еді.
Каррансаның соғыс министрі, 1915-1916
1915 жылдың мамыр айында Карранса өзін конституциялық конвенция өткізілгенге дейін Мексиканы басқаратын «Конституцияға дейінгі режим» деп атаған басшы деп жариялады. 1914 жылы Обрегон Каррансадан уақытша президент атағын алуды өтінді, бірақ ол оны қабылдамады, себебі бұл оның президенттікке үміткер болуына кедергі келтіретін еді. Обрегон Вилла мен Сапатаға қосылудың орнына Каррансаға адалдықты таңдады, ал Карранса Оbreгонды жаңа кабинетте Соғыс министрі етіп тағайындады. Соғыс министрі ретінде Оbreгон Мексика армиясын жаңғыртуға және кәсібилендіруге бел буды. Осы процесте ол әскери медицина мектебі мен әскери колледжді құрды. Сонымен қатар, ол авиация департаменті мен ұшқыштарды даярлайтын мектепті іске қосты. Оқ-дәрі зауыттары тікелей әскери бақылауға алынды. 1917 жылғы революциялық Конституция тез дайындалып, бекітілді. Виллистер мен сапатистер оны жасаудан шеттетілді, бірақ екі топ та конституциялық режим мен оның жаңа конституциясына әскери тұрғысынан қауіп төндіре берді. Жаңа Конституцияға адалдық серт бергеннен кейін көп ұзамай Оbreгон Соғыс министрі қызметінен кетіп, Гуатабампоға зейнетке шығып, гарбанзо фермері ретінде өмірін жалғастырды. Ол аймақтағы гарбанзо фермерлерін өндірушілер лигасына біріктірді және бірінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың жағында соғысу үшін Францияға бару мүмкіндігін қысқаша қарастырды. Осы жылдары ол көп ақша тапты және көптеген қонақтарды қабылдады. Мексика революциясының жеңіске жеткен генералы ретінде Оbreгон елде зор құрметке ие болды. 1919 жылдың басында Оbreгон 1920 жылы өтетін президенттік сайлауға қатысу үшін өзінің зор беделін пайдалануға бел буған еді. Карранса 1920 жылы президенттікке үміткер болмайтынын мәлімдеді, бірақ Оbreгонды қолдамай, оның орнына Карранса бақылауында болатын беймәлім дипломат Игнасио Бонильясты қолдады. 1919 жылдың маусым айында Оbreгон өзінің үміткерлігін жариялады. Ол көптеген революциялық генералдарды біріктіретін Partido Liberal Constitutionalista (PLC) партиясынан үміткер ретінде бақ сынады. Оbreгонның туысы және жауынгерлік жолдасы генерал Бенджамин Хилл партияның негізін қалаушы мүшесі болды. Ол Мексикадағы Оbreгонның қолдауын үйлестірді және Сапатист генерал Генуэво де ла О-ға хабарласты. Карранса 1919 жылы Эмилиано Сапатаны өлтірді, бірақ бұл капиталға Сапатист қауіпін толығымен жойған жоқ. Тамыз айында Оbreгон Луис Наполеон Моронеспен және Мексика жұмысшыларының аймақтық конфедерациясымен келісім жасады, егер сайланса, Еңбек департаментін құрып, жұмысшыларға жақын Өнеркәсіп және сауда министрін тағайындайды және жаңа еңбек заңын қабылдайды деп уәде берді. Оbreгон 1919 жылдың қараша айында белсенді науқан жүргізуді бастады. Карранса Оbreгоннан гөрі консервативті болды және президент болып сайланғаннан кейін 1917 жылғы конституцияның революциялық қағидаларын іске асырмады. Карранса билікті өз қолына шоғырландыруға тырысты. Оbreгон Каррансаның оны 1920 жылы президенттікке үміткер болуға шақыратынын күткен, бірақ одан ешқандай жауап келмеді. Оbreгон Каррансаға телеграмма арқылы президенттікке үміткер болатынын хабарлады. Оbreгонның ресми мәлімдемесі кеңінен таратылды, ал Карранса Оbreгонның «Карранса режимінің кемшіліктерін» айыптауын көрді. Оbreгонның наразылығына ашуланған Карранса президенттікке үміткерді Сонора штатынан іздеді, АҚШ-тағы Мексика елшісі Игнасио Бонильясты таңдады. Оbreгон өзінің соноренс азаматының Каррансаның таңдаған үміткері екенін естігенде: «Тамаша адам, менің паисано Бонильясым. Адал, еңбекқор, адал адам. Әлем керемет бухгалтерден айырылды», - деді. Каррансаның өтініші бойынша Сенат Оbreгонды әскери шенінен айырды, бұл қадам Оbreгонның беделін одан әрі арттырды. Содан кейін Карранса кіші офицердің Оbreгон Карранса режиміне қарсы қарулы көтеріліс жоспарлап отырғанын мәлімдеген сөзін ұйымдастырды. Оbreгон теміржолшы болып киініп, Гуэррероға қашуға мәжбүр болды, онда оның бұрынғы бағыныстыларының бірі Фортунато Майкотт губернатор болды. 1920 жылдың 20 сәуірінде Оbreгон Чильпансинго қаласында Каррансаның Бонильястың президенттік науқанына мемлекеттік қаражатты жұмсағанын айыптап, мәлімдеме жасады. Ол Сонора губернаторы Адольфо де ла Хуертаға Карранса режиміне қарсы революцияда адалдық серт берді. 23 сәуірде сонорандықтар Агуа-Приета жоспарын жариялады, бұл президентке қарсы әскери көтеріліске әкелді. Оbreгонның Сонора әскерлері генерал Хиллдің әскерлерімен және Гилдардо Маганья мен Женовево де ла О басқаратын сапатистермен күшейтілді. Көтеріліс сәтті аяқталды және Карранса 1920 жылдың 10 мамырында Оbreгонның әскерлері Мексика қаласын басып алғаннан кейін қызметтен алынды. 1920 жылдың 20 мамырында Карранса Мексика қаласынан Веракруска атпен қашқанда Пуэбла штатында генерал Родольфо Эрреро басқарған шабуылда қаза тапты. Алты ай бойы, 1920 жылдың 1 маусымынан 1 желтоқсанына дейін Адольфо де ла Хуерта Мексиканың уақытша президенті болып қызмет етті, сайлау өткізілгенге дейін. Оbreгон жеңіске жеткені жарияланғаннан кейін де ла Хуерта қызметтен кетіп, жаңа үкіметте Қаржы министрі лауазымын иеленді.
Мексика президенті, 1920-1924 жылдар
Обрегонның президент болып сайлануы Мексика революциясының зорлық-зомбылығының аяқталуын нығайтты. 1922 жылы Лусио Бланконың қазасы және 1923 жылы Панчо Вилланың өлтірілуі Обрегон үкіметіне қалған соңғы айқын қарсылықтарды жойды. Өкіметтік кезеңінде ол көріне бермейтін, бірақ қарама-қайшы саясатты жүргізді.
Білім беру реформалары мен мәдени даму
Обрегон өзінің Мемлекеттік білім министрі ретінде Хосе Васкончелосты (Каррансаға қарсылығы үшін 1915-1920 жылдары жер аударылған Мексиканың Ұлттық автономиялы университетінің ректоры) тағайындады. Васкончелос ел бойынша жаңа мектептер салуға үлкен күш жұмсады. Шамамен 1000 ауылдық мектеп және 2000 қоғамдық кітапхана салынды. Васкончелос сонымен қатар Мексика тарихы мен Мексика революциясының суреттемесін жасайтын өнерді дамытуға қызығушылық танытты. Обрегон президент болған кезінде мексикалық монументалдық өнер қозғалысы басталды. Диего Ривера, Давид Альфаро Сикейрос, Хосе Клементе Ороско және Роберто Монтенегро сияқты суретшілер Мексикадағы қоғамдық ғимараттардың қабырғаларында Мексика революциясының рухын бейнелейтін монументалды суреттер салуға шақырылды. Обрегон сондай-ақ, Мексиканың Испаниядан тәуелсіздігінің жүз жылдығын 1921 жылы әсем мерекелермен атап өту арқылы Революция туралы және оның тарихындағы орны туралы халықтың пікірін қалыптастыруға тырысты. Мұндай мерекелер 1910 жылы Диас режимі тарапынан Мигель Идальгоның көтерілісінің басталуын еске алу үшін ұйымдастырылған. 1921 жыл Обрегон үкіметіне тәуелсіздік пен Революцияның тарихи естелігін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Революция кезінде он жылға созылған зорлық-зомбылықтан кейін, жүз жылдық мереке мексикалықтарға өздерінің тарихы мен ұлттық ерекшеліктері туралы ойлауға, сондай-ақ бейбіт уақытта көңіл көтеруге мүмкіндік берді. Обрегон үшін жүз жылдық мереке революциялық бастамалардың тарихи түбірі бар екенін және тәуелсіздік сияқты Революция мексикалықтарға жаңа мүмкіндіктер ұсынғанын көрсетудің бір жолы болды. Ол осы мүмкіндікті үкіметке халықтың қолдауын арттыру және, демек, революцияның өзіне қолдау көрсету үшін пайдалануды көздеді. 1910 жылғы жүз жылдық мерекеден айырмашылығы, 1921 жылғы мерекеде ескерткіштерді ашу қажет болмады.
Еңбек қатынастары
Обрегон 1919 жылы тамызда Луис Наполеон Моронеспен және Мексика жұмысшыларының өңірлік конфедерациясымен (CROM) жасасқан келісімін орындап, Еңбек министрлігін құрды, жұмысшыларға жақын Өнеркәсіп және сауда министрін тағайындады және жаңа еңбек заңын қабылдады. 1920 жылдардың басында Морон мен CROM-ның ықпалы арта түсті, және Обрегон үшін олардың күшейген билігіне қарсы шығу өте қиын болар еді. Морон өзінің қарсыластарына қарсы күш қолданудан тартынбады, тіпті 1923 жылы Жалпы жұмысшылар конфедерациясын таратуға айналдырды.
Католик шіркеуімен қарым-қатынастар
Мексикадағы Рим-католик шіркеуінің көптеген басшылары мен мүшелері 1917 жылғы конституцияны қатты сынға алды. Олар ерекше айқын сынға 3-бапты, ол мектептерде діни білім беруге тыйым салды, және 130-бапты, ол шіркеу мен мемлекеттің қатаң түрде бөлінуін қабылдады, оның ішінде барлық діндердің дін қызметкерлері мен пасторларына мемлекеттік қызметтерді атқаруға, саяси партиялар немесе кандидаттар үшін үгіт жүргізуге, немесе жақын туыстардан басқа адамдардан мүлік мұраға алуға қатысты бірқатар шектеулер енгізді. Ең ауыр дипломатиялық инцидент 1923 жылы болды, осы кезде Мексикадағы Апостольдық нунций Эрнесто Филиппи шіркеуден тыс жерде діни қызмет өткізуге рұқсат болмаса да, ашық ауада діни қызмет өткізді. Үкімет конституцияның 33-бабын қолданып, Филиппиді Мексикадан қуды.
Мексика-АҚШ қарым-қатынастары
Президент ретінде Обреgonның басты басымдықтарының бірі – оның режимін АҚШ-тың дипломатиялық тұрғыдан мойындауын қамтамасыз ету, Мексика мен АҚШ арасындағы қалыпты қарым-қатынасты қайта орнату еді. Ол АҚШ-тың Мексика Конституциясының 27-бабын күштен жою туралы талабын қабылдамаса да, Обрегон АҚШ-пен маңызды келісімге келді, 1923 жылғы тамыздағы Букарели шарты дипломатиялық мойындау алу үшін АҚШ-қа белгілі бір жеңілдіктер берді. Бұл әсіресе Мексика Жоғарғы сотының «Texas Oil» компаниясы қозғаған іс бойынша 27-баптың кері күшпен қолданылмайтынын жариялаған кезде көмектесті. Обрегон АҚШ және басқа да шетелдік үкіметтермен келіспеушіліктерді шешкен тағы бір маңызды платформа – Мексика-АҚШ Біріккен талаптар комиссиясы болды. Қаржы министрі Адольфо де ла Уэрта Мексиканың халықаралық банкирлерге 1,451 миллион доллар қарызы бар екенін мойындайтын келісімге қол қойды. Соңында, Букарели конференциясында Обрегон АҚШ-тың Мексиканың ешқандай шетелдік мұнай компанияларын ұлттандырмауы туралы талабына келісті, ал оның орнына АҚШ оның үкіметін мойындады. Көптеген мексикалықтар Обрегонды сатқын (entreguista) деп сынады, соның ішінде Адольфо де ла Уэртаны Букарели конференциясындағы іс-әрекеттері үшін. Де ла Уэрта кейін Обрегонға қарсы ірі әскери көтеріліске қосылып, оған өз атын берді. Армияның жартысынан астамы Де ла Уэртаның көтерілісіне қосылды, ал Обрегонның көптеген бұрынғы әріптестері оған қарсы шықты. Көтерілісшілер Веракрус және Халискода жиналды. Де ла Уэрта жер аударылғандардың қатарында болды. Көтеріліс жаншылғаннан кейін Кальес президент болып сайланды, ал Обрегон қызметтен кетті.
Кейінгі жылдары, 19241928
Кальес президент болып сайланғаннан кейін, Обрегон шаруашылықпен айналысу үшін Сонораға қайтып келді. Ол Яки аңғарында "аграрлық революция" жасады, онда жаңа суару жүйесін енгізді. Обрегон өзінің бизнесін кеңейтіп, Кахемеде күріш тартатын фабрика, теңіз өнімдерін жинап қаптау зауыты, сабын фабрикасы, помидор егістігі, көлік жалға беру қызметі және джут қап фабрикасын қосты. Ол президент Кальеспен тығыз байланыста болды, оны өзінің ізбасары етіп тағайындаған еді және Чапультепек сарайында Кальестің жиі қонағы болды. Бұл Обрегонның Порфирио Диас сияқты билікке ұзақ уақыт қалуға ниеттенгені және Кальес Мануэль Гонсалес сияқты қуыршақтай ғана тұлға болғаны туралы қорқыныш тудырды. Бұл қорқыныш 1926 жылдың қазан айында Мексика Конгресі мерзімдік шектеулерді алып тастағанда күшейді, бұл Обрегонға 1928 жылы президенттікке кандидат болуға мүмкіндік берді.
Қайта сайлану және қастандық
Ол 1927 жылы мамыр айында президенттік науқанына ресми түрде кірісті. CROM және қоғамдық пікірдің көп бөлігі оның қайта сайлануына қарсы болды, бірақ ол әлі де армияның көп бөлігінің және Ұлттық аграрлық партияның қолдауына сене білді. Обрегонның ең жақын одақтастарының екеуі, генерал Арнульфо Р. Гомес және генерал Франсиско Серрано оның қайта сайлануына қарсы шықты. Серрано Обрегонға қарсы көтеріліс ұйымдастырды және соңында қаза тапты. Гомес кейін Обрегонға қарсы бүлікке шақырды, бірақ көп ұзамай ол да өлтірілді. Обрегон 1928 жылғы Мексика президенттік сайлауында жеңіске жетті, бірақ президенттік міндетін атқаруға бірнеше ай қалғанда қаза тапты. Кальестің католиктерге қатыгездікпен қарауы 1926 жылы Кристеро соғысы деп аталатын көтеріліске әкеп соқты. Кальестің одақтасы болғандықтан, Обрегонды католиктер жек көріп, 1928 жылдың 17 шілдесінде Мексика қаласына оралғаннан кейін көп ұзамай Жозе де Леон Торал, үкіметтің католиктерге қарсы саясатына қарсы болған католик, Ла Бомбилла кафесінде өлтірді. Ол президент болған кезде 1917 жылғы конституцияның антиклирикалық қағидаларын күшіне енгірмеген. Торал сотталып, ату жазасына кесілді. Бұл іске Капуцин орденінің Мария Консепсьон Асеведо де ла Ллата, яғни "Мадер Кончита" деген монах қызы да қатысты деп күдіктелді, және оның Обрегонның өліміне бас ұйымдастырушы екені айтылды. Леон Торал бір жыл бұрын Обрегонды өлтіруге тырысқаны үшін негізсіз айыпталған Мигель Проның өлім жазасын алу үшін кек қайтаруды көздеді.
Құрметтер
Алваро Обрегон Мексика қаласында өткен арнайы салтанатта Жапонияның "Хризантема орденімен" марапатталды. 1924 жылдың 26 қарашасында Жапонияның Мексикадағы арнайы елшісі барон Шигетсума Фуруя президентке бұл құрметті тағайындады.
Мұра және өлімнен кейін танылу
Обрегон Революция кезінде дарынды әскери стратегияшы болған және Селая шайқасында Панчо Вилланың Солтүстік дивизиясын жеңіске ұшыратып, Мексика Президенті болғанмен, оның аты-жөні мен Революцияның батыры ретінде танылуы Вилланың немесе Эмилиано Сапатаның деңгейіне жетпейді. Оған Вилла мен Сапатаға қарағанда, революциядан кейін табынушылық болған жоқ. 1945 жылы Обрегонның қаза тауып, өлтірілген күнінің мерейтойындағы ресми шараға аз адам қатысты. Президенттік лауазымда ол 1923 жылы АҚШ-тан мойындылық алды, Букарели шарты арқылы АҚШ-пен мұнай дауын уақытша шешті, сондай-ақ халыққа білім беру министрі Хосе Васкончелоске толық еркіндік берді. Васкончелос мектептер салып, мексикалықтардың білім алу мүмкіндігін кеңейтті, сонымен қатар мексикалық суретшілердің монументалды өнері арқылы да білім беруді дамытты. Бәлкім, Порфирио Диас сияқты, Обрегон да өзін ел үшін қажет деп ойлағандықтан, 1917 жылғы Конституцияны өзгертіп, қайтадан президенттікке үміткер болуға мүмкіндік алды. Бұл, көптеген адамдардың пікірінше, конституцияда бекітілген «қайта сайлауға болмайды» деген революциялық қағиданы бұзды. 1928 жылы президенттік лауазымын атқарудан бұрын қаза тауып, өлтірілуі Мексикада үлкен саяси дағдарыс тудырды. Бұл дағдарысты оның сонаталық әріптесі, генерал және бұрынғы президент Плутарко Элиас Кальес Ұлттық революциялық партияны құру арқылы шешті. Алваро Обрегонның ескерткіші Мексиканың оңтүстігіндегі Сан-Анхель ауданындағы Бомбилья паркінде орналасқан. Бұл Мексикадағы бір революционерге арналған ең үлкен ескерткіш және Обрегонның қаза тауып, өлтірілген жерінде тұр. Ескерткіште 1915 жылы жоғалтқан оң қолы бейнеленген, және жылдар өте келе ол нашарлап, тозығы жеткен. 1989 жылы қолдың өзі өртенгеннен кейін, ескерткіште оның кесілген қолының мәрмәр мүсіні орнатылды. Обрегонның денесі қазіргі уақытта басқа революционерлер жерленген Мехико қаласының орталығындағы Революция ескерткіші орнына, Сонора штатының Хуатабампо қаласында жерленген. Сонорада Обрегонға екі қолы бар, күшті әскер ретінде бейнеленген атты мүсін орнатылды. Сонора штатындағы екінші ірі қала, Сиудад Обрегон, революциялық көшбасшының құрметіне аталған. Обрегонның ұлы, Альваро Обрегон Тапия, Обрегонның қазасынан кейін құрылған Институционалдық революциялық партиясынан үміткер ретінде Сонораның губернаторы болып бір мерзім қызмет етті. Сиудад Обрегонның жанында салынған Альваро Обрегон тоғаны, Обрегонның ұлының губернаторлық мерзімінде пайдалануға берілді. Обрегонның құрметіне Мексикаға тән шағын кактустың бір туысының аты берілді – Obregonia denegrii.
Танымал мәдениетте
Джеймс Карлос Блейктің "Панчо Вилланың достары" (1996) романында Обрегон маңызды кейіпкер. Обрегон итальян жазушысы Валерио Эвангелистидің "Il collare spezzato" романында да бейнеленген (2006). Обрегонның мұрасы және жоғалған мүшесі мексикалық-американдық әнші-күйші Эль Вездің 1996 жылғы "G. I. Ay! Ay! Blues" альбомынан "Обрегонның қолы" әнінде көтеріледі.