Кіріспе

1990 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының ту өртеу ісі

Құрама Штаттар Эйхманға қарсы, 496 U.S. 310 (1990) – АҚШ Жоғарғы Сотының 5-4 дауыспен қабылдаған шешімі, онда туды қорлауға қарсы федералды заң Бірінші түзетуде қарастырылған сөз бостандығын бұзу ретінде жарамсыз деп танылды. Бұл іс Құрама Штаттар Хаггертиге қарсы ісімен бірге қарастырылды. Ол соттың алдыңғы жылы, 1989 жылы Техас Джонсонға қарсы ісінде шығарған шешіміне сүйенді, онда Техас штатының ту өртеуге тыйым салатын заңы Бірінші түзету негізінде күшін жойды.

Өмірбаян

Техас штатының Джонсонға қарсы ісіне жауап ретінде 101-ші Конгресс 1989 жылғы «Туды қорғау туралы» заңды қабылдады, ол Джонсонның шешімін айналып өтуге бағытталған. Заң күшіне енген күні бүкіл елде наразылық акциялары өтті. Осы акциялардың екеуінде – Сиэтл және Вашингтон қалаларында – наразылық білдіргендер қамауға алынып, түзетілген заң бойынша айыпталып сотталды. Сиэтлде, Капитолий төбесіндегі пошта бөлімі алдында Вьетнам соғысы ардагерлерінің «Соғысқа қарсы империализмге қарсы» ұйымы ұйымдастырған демонстрацияда заң күшіне енгеннен кейін көп ұзамай, түн ортасынан кейін тулар өртелді. Демонстрация кезінде ешкім тұтқындалмады, бірақ фотосуреттерден танылған төрт адам – Марк Хаггерти, Дженнифер Кэмпбелл, Дариус Стронг және Карлос Гарза – 1989 жылғы федералды «Туды қорғау туралы» заңды бұзғаны үшін айыпталды. Төрт адамның ешқайсысы да VVAW AI немесе Революциялық коммунистік партияның мүшесі немесе жақтасы болған жоқ. Ешқайсысы да демонстрацияны ұйымдастырушылардың қатарында болған жоқ және бұрын бір-бірін танымаған. Вашингтонда, Техас штатының Джонсонға қарсы ісінде айыпталушы Грегори Ли Джонсон үш серігімен – суретшілер Дред Скотт пен Шон Эйхман және Вьетнам соғысы ардагері Дэвид Блэлокпен бірге АҚШ Капитолий ғимаратының алдында журналистер мен фотографтардың алдында туларды өртеп, наразылық акциясын өткізді. Скотт жақында Чикаго өнер институтында «Едендегі ту» көрмесімен әлеуметтік резонанс тудырған. Эйхман өнердегі цензураға қарсы коалицияның мүшесі болды, ал Блэлок Вьетнам соғысы ардагерлерінің «Соғысқа қарсы империализмге қарсы» ұйымының мүшесі еді. Төрт адамның барлығы да Революциялық коммунистік партияның және/немесе Революциялық коммунистік жастар бригадасының жақтастары болды. Олар наразылық күні «міндетті патриотизмге» қарсылық білдіру үшін туларды өртеп жіберуге шақыратын мәлімдеме жасады. Екі жағдайда да Сиэтл мен Вашингтондағы федералды судьялар Техас штатының Джонсонға қарсы ісіне сілтеме жасап, наразылық білдіргендерге қарсы қойылған айыптарды жоққа шығарды. АҚШ прокуратурасы шешімдерге тікелей Жоғарғы Сотқа шағымдануға тырысты. «Туды қорғау туралы» заңда жеделдетілген қарау процедурасы көзделгендіктен, екі іс «Америка Құрама Штаттары Эйхманға қарсы» (1990) ісіне біріктірілді, ол түзетілген заңның сынақ ісі ретінде танылды.

Кейінгі дамуы

Апелляциялық саудада Эйхманның ісі тоқтатылды, өйткені оған және оның ілесушілеріне тек туды түсіру айыбы тағылды. Дегенмен, Хаггерти ісіндегі айыпталушылар мемлекеттік мүліктің жойылғаны туралы қосымша айып тағылды, себебі өрттелген ту Сиэтл қаласының Капитолий Хилл пошта бөлімшесінен ұрланған деген күдік болды. Осы айыптар бойынша Сиэтлден төрт айыпталушы кінәларын мойындап, айыппұл төледі. Карлос Гарза мен Дариус Стронг әрқайсысы үш күнге түрмеге жабылды. 1995 жылы 104-ші сессияда республикашылар Конгресті қайта бақылауға алғанда, алғаш рет Туды түсіруге қатысты түзету ұсынылды, ол федералды үкіметке туды өртеуге тыйым салу құқығын беретін еді. Осы түзетуге қатысты резолюция 104-ші Конгрестен бастап 109-шы Конгрес кезеңіне дейінгі барлық сессияларда палатада мақұлданды, бірақ ешқашан Сенатта қабылданбады (2006 жылғы соңғы дауыс беруде ол бір дауыс айырмасымен, 66-34 есебімен сәтсіз аяқталды) және содан бері қарастырылмады.