Кіріспе

Шотландиядағы қала және корольдік қалашық

Найрн ( /ˈn//ɛər//n/; Инбхир Наранн) – Шотландияның Таулы аймағындағы қала және корольдік қалашық. Бұл ежелгі балық аулау порты және Инвернестен шамамен 27 шақырым шығысқа қарай, Нейрн өзені Морей-Ферт шығанасына құятын жерде орналасқан базар қаласы. Ол Найрнширдің дәстүрлі графтығының орталығы болып табылады. 2011 жылғы халық санауы бойынша Найрннің халқы 9 773 адамды құрады, бұл оны Инвернесс және Форт-Уильямнан кейін Таулы аймақ кеңесінің аумағындағы үшінші ірі елді мекенге айналдырды. Найрн ең белгілісі – жағажай курорты, онда екі гольф алаңы, жағажайлар, қоғамдық орталық және өнер орталығы, «The Little Theatre» деп аталатын шағын театр, сондай-ақ жергілікті аймақ туралы ақпарат беретін және бұрынғы Фишертаун мұражайының коллекциясын қамтитын шағын мұражай бар.

Тарих

Найрн тарихы – палеолит және мезолит дәуірлерінен бастап, жазба тарихқа дейінгі тамырларын, содан кейін пикттер мен римдік генерал Агриколаның келгеніне дейінгі кең және алуан түрлі тақырып. Оның Оркни графы Сигурдпен Экаилсбаки деген атпен құрылу мүмкіндігі, Дәуіт I тұсындағы корольдік қала мәртебесі, Шотландия монархтары мен регенттерімен берік байланысы және көптеген соғыстар мен ашаршылықтар кезіндегі стратегиялық маңызы бар.

Мәдениет

1960 жылдың 27 мамырында Леопольд көшесіндегі Найрннің “Регал” би залында музыка әлеміне зор мәдени әсер еткен оқиға өтті. Джонни Джентльмен жетекші вокалист ретінде “The Beat Ballad Show Tour” турнесімен Шотландияны аралап жүрген кавер-топ, онда үш салыстырмалы түрде беймәлім музыкант қатысты. Бұл – “The Beatles” тобының негізін қалаушылар. Джон Леннон, Пол Маккартни және Джордж Харрисон “The Silver Beetles” деген атпен сахнаға шықты. Кавер-топтың репертуарында Бэдди Холлидің “Raining in My Heart” және Элвис Преслидің “I Need Your Love Tonight” әндері болды. Найрннің мәшһүр “Балерина” би залы жылдар бойы көптеген танымал артистерді қабылдады, соның ішінде 1967 жылы “Pink Floyd” пен “The Who”, 1970 жылы “Status Quo”, 1971 жылы “Fleetwood Mac” және “Slade” топтарын. Қала музыкалық рухын сақтап, әр тамыз айында “Найрн халықаралық джаз фестивалін” өткізеді, ол Боб Уилбер және “Soprano Summit” джаз супертобы сияқты белгілі музыканттарды тартады. Найрннің ауыл шаруашылығы мәдени тамырларының бірі – “Найрн фермерлер көрмесі”, жергілікті жұртшылықта жай ғана “Найрн көрмесі” деп белгілі, ол 1798 жылдан бері “Найрншир фермерлер қоғамы” ұйымдастыруымен жүзеге асырылады. Көрмеде малдар (ірі қара, қой, жылқы) байқаулары, сауда орындары, сондай-ақ қолөнер және азық-түлік жәрмеңкелері ұйымдастырылады. Жергілікті халық нан, бал, джем және тоқыма сияқты қолөнер бұйымдарын жасап, оларды жарысқа қояды. Найрн халқының көпшілігі тамақ дайындауға құштар, бұл құштарлық үш күндік “Taste of Nairn” тамақ және сусындар фестивалінде көрініс береді, онда “Дүниежүзілік картопті қуыру чемпионаты” өтеді. Найрнда 1946 жылы құрылған “Найрн драма клубы” басқаратын “Кішкентай театр” бар. Клуб жыл сайын түрлі жанрдағы көптеген қойылымдар қояды, ал жылдық Рождестволық пантомаймасы ең ірі өндіріс болып есептеледі. Театр қираған ғимаратта басталды, бірақ қайта жаңартылып, 2004 жылы қайта ашылды. 2007 жылы Найрнде тұратын Оскар жүлдегері Тильда Суинтон “Ballerina Ballroom Cinema of Dreams” кинофестивалін ұйымдастырды, ол “Найрн қоғамдық залында” өтті. Фестиваль және Найрн туралы әлемдік баспасөз жариялады. Найрн халқы жазба әдебиетін де қадір тұтады және жыл сайын қыркүйек айында “Найрн кітап және өнер фестивалінің” ұйымдастырушысы болып табылады, ол “Найрн қауымдастық және өнер орталығында” өтеді. Фестивальге Хелен Седжвик, журналист Джон Сержант және Корнуолл герцогинясы Камилла сияқты авторлар шақырылды. Іс-шараларға спикерлер, артистер, кино көрсетілімдері және жергілікті ақын Оливе Фрейзердің шығармаларын оқу кірді.

Ұлыбритания Парламенті мүшесі (MP)

1617 жылы Найрн Майнстің Джон Дунбарын Найрншир сайлау округінен Шотландия Парламентіне депутат етіп таңдады. Бұл округтің соңғы өкілі 1707 жылы Джон Форбс Кулоден болған. 1708 жылы 1707 жылғы Одақ туралы заңдардан кейін, Найрншир сайлау округі Ұлыбритания Парламентінің және Ұлыбритания Парламентінің Палаталар палатасының округтерімен 1801 жылға дейін алмастырылды. 1708 жылдан 1918 жылға дейін Найрн Инвернессшир округінің құрамында болды. 1918 жылы округ таратылып, Форрес және Найрн бөлімдері сол кездегі жаңа Морей және Найрн округіне біріктірілді. Морей және Найрн 1918 жылдан 1983 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінің Палаталар палатасының округтік сайлау округі болды. 1983 жылғы жалпы сайлауда бұл округ бөлініп, Морей және Инвернесс, Найрн және Лохабер округіне қосылды. Инвернесс, Найрн және Лохабер 1983 жылдан 1997 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінің Палаталар палатасының округтік сайлау округі болды. Инвернесс-Ист, Найрн және Лохабер 1997 жылдан 2005 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінің Палаталар палатасының округтік сайлау округі болды, оны Лейборист партиясының өкілі Дэвид Стюарт ұсынды. Қазіргі уақытта Найрн Ұлыбритания Парламентінің Палаталар палатасындағы Инвернесс, Найрн, Баденох және Стратспи округінде орналасқан. Найрн 2015 жылдың 7 мамырынан бері Ұлыбритания Парламентінің Палаталар палатасында Шотландия Ұлттық партиясының депутаты Дрю Хендри өкілдік етеді.

Шотландия парламенті мүшесі

Шотландия туралы 1998 жылғы заңға сәйкес құрылған, Шотландия парламенті 1999 жылы заңды түрде құрылды, соның нәтижесінде Найрн Хайленд кеңесі аймағының және Инвернесс-Шығыс, Найрн және Лохабер сайлау округінің құрамына Шотландия парламентіне енді. Шотландия Ұлттық партиясының өкілі Фергус Юинг 1999 жылғы Шотландия парламенті сайлауында Найрн өкілі болып, Шотландия парламентінің (MSP) алғашқы мүшесі ретінде сайланды. 2011 жылғы Шотландия парламенті сайлауына дейін шекаралар қайта сызылды, бұл аймақты Инвернесс пен Найрн және Скай, Лохабер және Баденох округтері арасында бөліп берді. Фергус Юинг 2011 жылғы сайлауда қайтадан сайланды және осы қызметін жалғастыруда.

Жергілікті билік

Найрн Хайленд кеңесі аймағының 18-ауданында өкілдік етіледі. Осы бург немесе округтік кеңестің басшысы – провост, бургтың бас магистраты немесе төрағасы, Ұлыбританияның басқа аймақтарындағы мэрге балама. Найрн проректы – Лори Фрейзер. 1973 жылы құрылған қоғамдық кеңес Шотландиядағы жергілікті биліктің ең төменгі деңгейі болып табылады. 1996 жылы Найрн аудандық кеңесі ірірек орган – Хайленд кеңесімен алмастырылды, ал жергілікті мүдделерді өкілдік ету үшін қоғамдық кеңестер құрылды. Найрн екі жергілікті қоғамдық кеңес арқылы өкілдік етіледі: Найрн Батыс және Пригородтық қоғамдық кеңесі және Найрн Өзені қоғамдық кеңесі.

Христиандық

Найрн дәстүрлі түрде Морей епархиясының құрамына кірген, шамамен 1122 жылы Шотландияның Александр I патшалығы тұсында құрылған деп есептеледі және Спейден Боли өзеніне дейін созылған. Вильям Қасқырдың тұсында жасалған бір құжатта, Найрн епискобы Найрн қаласындағы жерді Вильям патшаға Найрн қамалын салу үшін бергені көрсетілген. Бұл Найрн жерінің көп бөлігі мен қамалдың бұрын шіркеуге немесе Морей епискобына тиесілі болғанын білдіреді. Оның орнына Auldearn иелігі ұсынылды. Қалада Шотландия шіркеуінің екі қауымы бар. Көбінесе Найрн ескі приход шіркеуі деп аталатын Ескі приход шіркеуі 1811 жылы Найрндағы Академия көшесінде салынды және 902 орынға ие. Тағы бір жұмыс істейтін ғимарат Хай-стритте орналасқан. Найрн Сент-Нинианс 1881 жылы Шотландияның еркін шіркеуі ретінде ашылды, ол ерте француз готикалық стильде салынған, құны 7000 фунт стерлинг болды және 1200 орындыққа ие. 1900 жылы еркін шіркеу мен Біріккен пресвитериан шіркеуі бірігіп, Найрн жоғары шіркеуіне айналды. 1974 жылы Жоғары шіркеу Розенбанк шіркеуімен бірікті, ал жаңа қауым тиісінше Бургтың қадірлі қамқоршысы және Шотландия халқына Ізгі хабарды жеткізуде ерекше көзге түскен Сент-Ниниан атымен аталады. Бұл қауым қаланың көп бөлігін және Auldearn бағытын қамтиды. Сент-Колумба епископтық шіркеуі Куин-стритте орналасқан; шіркеу 1857 жылы шатырмен бірге құмтастан салынған және қазір де қолданыста. Академия көшесінде Сент-Мария Рим католик шіркеуі де бар, ол 19 ғасырдың екінші жартысында Барра аралынан Найрнға көшіп келген гелл тілінде сөйлейтін Рим католиктерінің нәтижесінде құрылды. Басқа да дінге келген қауымдарға Найрн баптистік шіркеуі, Найрн еркін шіркеуі және Құдайдың елуінші күні шіркеуі кіреді.

Ислам діні

Бұл аймақтағы исламдық дәстүрлер Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін жетеді, жақын орналасқан Кингюссиде соғыста қаза болған жауынгерлерге арналған тоғыз мұсылман қабірі бар. Леди Зейнаб, сондай-ақ Леди Эвелин Кобольд және Зейнаб Кобольд деп те белгілі, бұл жергілікті танымал тұлға және Данмордың 7-ші графының қызы. 1867 жылы дүниеге келген ол 1932 жылы Меккеге қажылық сапарына барган алғашқы британдық әйел және 1963 жылы Инвернесте қайтыс болғанға дейін дінін ұстанған. Ол 1963 жылы Гленкарронда Ислам қағидаларына сәйкес жерленді. 2011 жылғы Шотландия халық санағында көрсетілген мұсылмандар саны Найрн қаласында мешіт болмауымен байланысты. Ең жақын мешіт – Инвернес мешіті, ол батысқа қарай 16 миль қашықтықта, ал келесісі – шығысқа қарай 21 миль жердегі Элгин мешіті. Шотландияның солтүстігінде намаз уақыты таңғы сағат 2-де Фаджр намазымен және сағат 11-де Иша намазымен басталуы мүмкін.

Спорт және жеңіл атлетика

Найрнда спорттық клубтар мен іс-шаралар кеңінен дамыған. Viewfield Drive-да орналасқан «Nairn Sports Club» негізгі спорт клубы салмақтармен және кардио жаттығуларымен, теннис, сквош, үстел теннисі және бадминтон сияқты спорт түрлерімен айналысуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, спининг, пилатес және йога сабақтары да ұйымдастырылады. Жағалауда орналасқан «Nairn Leisure Centre» Найрндағы жалғыз бассейнге және жабық және ашық ауадағы фитнес залдарына ие. Найрн Шотландияның солтүстігіндегі синхронды жүзу (көркем жүзу) клубына да үй иесі. Найрннің ең танымал спорттық іс-шарасы – 1867 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан «Nairn Highland Games» – қалаға көптеген туристер мен жергілікті тұрғындарды тартады. Іс-шараларға қазіргі заманғы жарты марафон және дәстүрлі тау ойындары, арқан тартыс, ядро лақтыру, тау билері және каберді лақтыру сияқты жарыстар кіреді. Бұл Шотландиядағы толығымен тегін кіретін жалғыз ойын. «Nairn 10k» жарысы да Найрн күнтізбесіндегі маңызды оқиға. Найрн қаласының орталық көшесінен басталып, сағат мұнарасының астында аяқталады. Бұл жарыс қала шекарасынан шығып, жүгірушілерді Найрнширдің ауылдық аймағына алып шығады. Сондай-ақ, ойын-сауыққа арналған жарыс та ұйымдастырылады. Бұл жарысты «Nairn Road Runners» атлетика клубы ұйымдастырады. Олар кросс, жол жүгіру, төбелік және қашықтықтан жүгіру жарыстарында қатысады. Жарысқа қатысушылардың өзімен қатар, бұрынғы мүшелер мен еріктілер де іс-шараны ұйымдастыруға көмектеседі. Найрннің ең көне спорт клубы – «Nairn Curling Club», ол 1854 жылға дейін «Royal Caledonian Curling Club» мүшесі ретінде құрылған. Клуб 1907 жылдан 2007 жылға дейінгі мүшелер тізімін сақтап келеді. Найрнда үш футбол командасы бар: 1914 жылы құрылған «Highland Football League» лигасында ойнайтын «Nairn County» (Station Park, Balblair Road) және «Scottish Junior Football Association» мүшесі «Nairn St. Ninian» (Showfield Park). «Nairn St. Ninian» әйелдер командасы 2016 жылы құрылып, «Scottish Women's Football League» лигасында ойнайды. «Nairn County Cricket Club» 1893 жылы құрылған «North of Scotland Cricket Association» қауымдастығының мүшесі. Клуб «Nairn Links» павильонында ойнайды және жыл сайын Найрн аймағындағы барлық мектептер арасында «Kwik Cricket» жарысын өткізеді, мақсаты – жасөсперімдерді дамыту және оларды спортқа қызықтыру. Найрн гольф ойнауға танымал, мұнда екі 18 тесіктік чемпионат гольф алаңы бар. Олардың бірі – «The Nairn Golf Club», ол 1887 жылы құрылған. Оның дизайндарында Арчи Симпсон, Олд Том Моррис және Джеймс Брэйд есімдері бар. Клуб 1999 жылғы «Walker Cup» және 2012 жылғы «Curtis Cup» сияқты көптеген турнирлерге ие болған. Екіншісі – 1899 жылы құрылған «Nairn Dunbar Golf Club», ол «World One Arm Golfers Championship», «British Seniors Amateur Championship» және «91st Boys Amateur Championship» турнирлеріне ұйытқы болған. Найрнда 1961 жылдың мамыр айында құрылған «Nairn St. Ninian Bowling Club» (Viewfield Drive) және «Bowls Scotland Silver Mark» аккредиттеуіне ие «Nairn Bowling Club» (Albert Street) боулинг клубтары орналасқан. Жағалауда орналасқандықтан Найрн Солтүстік теңізге оңай қол жеткізеді және 1968 жылдан бері желкендік клубқа ие. Оның «Nairn Harbour» портында мүшелік клуб үйі бар, бірақ бұл Найрндағы жалғыз теңізшілер клубы емес. «Scottish Coastal Rowing Association» ұйымы аясында құрылған «Nairn Coastal Rowing Club» 2017 жылы құрылып, 2018 жылдың қарашасында «Ardersier Boat Club» клубымен біріктірілді. Клуб екі 22 фут (6.5 метр) ұзындығы және 5 фут 8 дюйм (1.7 метр) ені бар қайыққа ие. Найрннің спорттық жағдайына тағы бір жаңалық – 2019 жылы құрылған «Nairn Boxing Club», ол кәсіби боксшы Адриан Уильямсонды қалалық спорт залында қабылдайды.