Кіріспе

Артур Конан Дойлдың "Бос үйдің оқиғасы" атты повесі, сэр Артур Конан Дойлдың 56 Шерлок Холмс повесінің бірі, "Шерлок Холмс қайтып келді" жинағындағы 13 повестің бірі. Алғаш рет 1903 жылдың 26 қыркүйегінде АҚШ-та "Collier's" журналында, ал 1903 жылдың қазанында Ұлыбританияда "The Strand Magazine" журналында жарияланды. Повесте Фредерик Дорр Стилдің "Collier's" журналындағы жеті суреті және Сидни Пейджеттің "The Strand" журналындағы жеті суреті жарық көрді. Ол "Шерлок Холмс қайтып келді" повестери жинағына енгізілді, ол АҚШ-та 1905 жылдың ақпанында және Ұлыбританияда 1905 жылдың наурыз айында жарық көрді. Глэззард сондай-ақ Холмс өзінің "жоғалған жылдары" туралы айтқан тікелей емес сілтемелері Свен Хединнің Тибеттегі саяхаттарына және Фрэнсис Янгхазбендтің сол елге жасаған экспедициясына, сондай-ақ Махдистік Судандағы британдық тыңшылығына меңзеу екенін айтады. 1931 жылғы "The Sleeping Cardinal" (немесе "Шерлок Холмстің қасіретті сағаты") фильмі "Бос үйдің оқиғасы" мен "Соңғы мәселе" бойынша еркін негізделеді. "Бос үйдің оқиғасы" фильмінің көптеген элементтері 1939-1946 жылдар аралығында Базил Ратбоун мен Найджел Брюстің қатысуымен түсірілген Шерлок Холмс фильмдер сериясында қолданылды. "Шерлок Холмс және құпия қару" (1943) фильмінде Холмс Швейцариядағы неміс кітап сатушысы болып көрінеді. "The Woman in Green" (1945) фильмінде мерген Холмсты көшеден атуға тырысып, оның орнына балауыздан жасалған бейнесін атып, Холмс пен Уотсон оны ұстап алады. Полковник Себастьян Моран "Түнгі үрей" (1946) фильмінде Мориартинің бандасының соңғы мүшесі ретінде көрінеді. Бұл оқиға 1951 жылы "Біз Алан Уитлиді мистер Шерлок Холмс ретінде ұсынамыз" телешоуында бейімделді. Эпизод қазір жоғалып кеткен. Эпизодта кейбір шағын өзгерістер бар: Моран Холмс Мориартимен шайқасқанда оны атуға тырысады (бірақ ол әңгімеде Мориартиден бұрын пайда болады, және Холмс пен Уотсон оның Адаирді өлтіру ниеті туралы ерте біледі), Холмс өлімін сахналау үшін оқ тигендей болады, Адаир эпизодтың басында әлі тірі, Уотсон Холмс берген нұсқау бойынша оны қорғауға тырысады, ал Уотсон қысқа уақытқа Адаирдің өліміне басты күдікті болады. Кейіннен бұл оқиға 1986 жылы Джереми Бретттің қатысуымен "Шерлок Холмс қайтып келді" сериалында бейімделді. Эпизод Дойлдің повесіне адал, бірақ Моран Холмсты Швейцарияда тас лақтырудың орнына атуға тырысады, және Рональд Адаирді өлтіру себебін Уотсон емес, Холмс анықтайды. Бұл Эдвард Хардвикке доктор Уотсон рөлін алғаш рет ойнаған эпизод болды, ол бұрынғы эпизодтарда осы рөлді ойнаған Дэвид Берктің орнын басты (Хардвик "Соңғы мәселе" эпизодынан бір сахнаны флэшбэк ретінде қайта ойнады, онда Уотсон сарқырамадан Холмсқа айқайлап, оның хатын оқыды, бұл сахнаны бұрын Берк орындаған). 2014 жылдың 1 қаңтарында көрсетілген "Шерлок" сериалының үшінші маусымының бірінші бөлімі "Бос табыт" Холмс өлімін сахналағаннан кейін екі жыл (үш жыл емес) Лондонға оралады. Уотсон Шерлоктың тірі екеніне таңғалып, соңғы екі жылда Шерлокпен байланыспағанына ашуланады. Ол Шерлокпен бірлесіп жер астындағы террористік желіні зерттейді.

Радио

Эдит Мейзер бұл әңгімені американдық "Шерлок Холмс оқиғалары" радио сериясының бір бөлігі ретінде бейімдеді. Эпизод 1932 жылғы 5 қазанда эфирге шықты, онда Ричард Гордон Шерлок Холмс рөлін, ал Ли Ловелл доктор Уотсон рөлін сомдады. Сценарийдің жаңадан жасалуы 1936 жылғы 15 қазанда эфир берді (Гордон Холмс рөлінде, ал Гарри Уэст Ватсон рөлінде). Мейзер бұл әңгімені "Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары" американдық радио сериясының бір бөлігі ретінде де бейімдеді, онда Базил Ратбоун Холмс рөлін, ал Найджел Брюс Ватсон рөлін сомдады, бұл эпизод 1940 жылғы 29 қыркүйекте эфирге шықты. Осы сериядағы тағы бір эпизод, сонымен қатар оқиғадан бейімделген, 1948 жылғы 11 сәуірде эфир берді (Холмс рөлінде Джон Стэнли, ал Уотсон рөлінде Альфред Ширли). Джон Джилгуд Холмс рөлін, ал Ралф Ричардсон Уотсон рөлін сомдаған радиодағы бейімдеуде 1955 жылғы 24 сәуірде NBC радиосында эфир берді. Майкл Хардвик бұл әңгімені 1961 жылы BBC Light Programme арнасында 1952–1969 жылдар аралығындағы радио сериясының бір бөлігі ретінде бейімдеді, онда Карлтон Хоббс Холмс рөлін, Норман Шелли Уотсон рөлін, ал Ноэль Джонсон полковник Моран рөлін сомдады. "Бос үй" 1993 жылы BBC Radio 4 үшін Берт Кулес бейімдеді, бұл 1989–1998 жылдар аралығындағы радио сериясының бір бөлігі болды, онда Клайв Меррисон Холмс рөлін, ал Майкл Уильямс Ватсон рөлін сомдады. Эпизодта Майкл Пеннингтон профессор Мориарти, Фредерик Тревес полковник Моран, Дональд Джи инспектор Лестрейд және Питер Пенри Джонс сэр Джон рөлінде ойнады. "Бос үйдің оқиғасы" "Шерлок Холмс классикалық оқиғалары" сериясының бір бөлігі ретінде "Соңғы мәселе" оқиғасымен біріктірілді. Бұл эпизод американдық радио шоуы Imagination Theatre-дағы серияның бөлігі болды, онда Джон Патрик Лоури Холмс рөлін, ал Лоуренс Альберт Ватсон рөлін сомдады. "Шерлок Холмс қайтып келді" деп аталатын эпизод алғаш рет 2009 жылы эфирге шықты.

Басқа медиа

Бұл әңгіме, "Леди Фрэнсис Карфакстың жоғалуы", "Чарльз Август Милвертонның оқиғасы" және "Қызыл баслы лига" шығармаларымен бірге, 1923 жылғы "Шерлок Холмс қайтып оралды" пьесасы үшін бастапқы материалды қамтамасыз етті. 1975 жылы DC Comics "Шерлок Холмс #1" комиксін жариялады, ол "Бос үйдің оқиғасы" және "Соңғы мәселе" комиксін бейімдеді. Ол үздіксіз серия болуы жоспарланған, бірақ төмен сату көрсеткіштеріне байланысты келесі нөмірлер жарық көрмей қалды. Джордж Макдональд Фрейзердің "Флэшмен және жолбарыс" (1999) кітабындағы соңғы әңгімесінде Фрейзердің анти-геройы Гарри Флэшмен, Флэшменнің немере қызына шантаж жасап жүрген Моранды өлтіруге кіріседі. Ол Моранды Камден Хаусқа дейін іздейді, бірақ оның орнына Холмс оны қамауға алғанын көреді.

Барицу

Барицу – бұл Холмс профессор Мориартимен Рейхенбах шарлауығына құлап түсуден қалай сақтанып қалғанын түсіндіру үшін қолданылған күресу өнерінің бір түрі. Холмс өзінің аман қалғанын былай түсіндірді:

1982 жылы Фромм және Сомс, одан кейін Ю. Хираяма, Дж. Холл, Ричард Боуэн және Джеймс Уэбб сияқтылар Дойлдың 1899 жылы лондондық Э. В. Бартон Райт құрған, әртүрлі күресу стилінен құралған «Бартицу» өнеріне сілтеме жасағанын болжады: Холмс оны қолданғаннан бірнеше жыл өткен соң, бірақ әңгіме жарияланғанға дейін екі жыл бұрын. Холмс неліктен «Бартицу» емес, «Барицу» деп атағаны белгісіз. Мүмкін, Дойл, Бартон Райт сияқты, 1890 жылдардың соңында Pearson’s Magazine журналы үшін жазып жүрген, «Бартицу» туралы біраз білген және жапон тілінің дыбысталу ережелеріне байланысты терминді қате есте сақтаған немесе қате естіген болуы мүмкін; бұл тіпті басу қатесі, авторлық құқық туралы алаңдаушылық немесе аталған жапон тілінің дыбысталу ережелеріне сәйкес келу үшін жасалған қасақана өзгерту болуы мүмкін. 1900 жылы Лондонда «Бартицу» демонстрациясы туралы жарияланған газет хабарында да атау «барицу» деп қате жазылған. 1977 жылы құрылған Жапония Шерлок Холмс клубы 1948 жылы құрылған «Барицу бөлімінен» өркендеді.