Кіріспе

Неміс математигі және компьютер ғалымы Фридер Нэке (16 желтоқсан 1938 жылы туған) – математик, компьютер ғалымы және компьютерлік өнердің пионері. Ол компьютерлік өнердің ең алғашқы үлгілеріне қосқан үлесімен халықаралық деңгейде жақсы танымал, бұл сала 1965 жылы үш кішкентай көрме арқылы алғаш рет көпшілік назарына түсті.

Өнер мансабы

Нэке өзінің алғашқы көрмесін 1965 жылғы қарашада Штутгарттағы Венделин Нидлих галереясында суретші Георг Ниспен бірге өткізді. 1969 жылға дейін Нэке көптеген жылдар бойы көптеген көрмелерде көрсетілген көптеген жұмыстарды қарқынды түрде жасады. Ол сол жылдары шамамен 300-400 жұмыс жасағанын бағалайды. Олардың бір бөлігі – шектеулі тиражды экрандық баспалар, жеке туындылар және портфолиолар болды. Көбінесе жұмыстар қытай сиясымен қағазға графика түрінде жасалды, олар Zuse Graphomat Z64 деп аталатын жоғары дәлдікті плоттермен орындалды. Нэке 1960-шы жылдардың маңызды топтық көрмелеріне қатысты, мысалы, ең танымалдары – «Кибернетикалық сәттілік» (Лондон, Ұлыбритания, 1968), «Тенденциялар 4: Компьютерлер және визуалды зерттеулер» (Загреб, Югославия, 1968), «Ricerca e Progettazione. Тәжірибелік экспозицияға ұсыныстар» (35-ші Венеция биенналесі, Италия, 1970), «Arteonica» (Сан-Паулу, Бразилия, 1971). 1971 жылы ол «Компьютер өнері болмауы керек» деген тақырыпта Page, Компьютер өнері қоғамының бюллетеніне (ол оның мүшесі болды және қазір де солай) қысқа да poleмикалық жазба жазды (Page No. 18, 1971 жылғы қазан, 12-бет. Арий Альтена, Лукас ван дер Велден (ред.): Компьютер өнері антологиясы. Амстердам: Sonic Acts 2006, 59-60-беттер). Бұл жазба сол кезде цифрлық кеңістікте белсенді өнерпаздар, жазушылар, музыканттар мен дизайнерлердің қауымдастығын құруға кіріскендер арасында қызу пікірталас тудырды. Оның бұл мәлімдемесі моральдық позицияға негізделген. Компьютерлік технологияның Вьетнам соғысына қатысы және капиталдың өндірістік процестерді автоматтандыруға, соның салдарынан жұмыссыздықты тудыруға жасаған ауқымды әрекеттері суретшілерге көздерін жұмып, билеуші топтардың үнсіз қызметшілеріне айналуға құқық бермейді, технологияны кедей және құғынға ұшыраған халықтың қатарымен келістіру арқылы. Оның «Эстетика ақпаратты өңдеу ретінде» (1974) атты кітабы – эстетика, есептеу техникасы және ақпарат теориясы арасындағы байланысты зерттеген алғашқы еңбектердің бірі. Бұл кітап және оның шамамен 300 жарияланымы (2012) ғылым мен гуманитарлық ғылымдар арасындағы оның интеллектуалдық позициясын көрсетеді – бұл позиция әрқашан компьютерлік технология ұсынып отырған толыққанды адам қоғамына төнген қауіптерге қатысты алаңдаушылықты қамтиды, және бұл алаңдаушылық ол «Алгоритмдік революция» деп атаған нәрсеге арналған қорытынды сұхбатта толыққанды көрініс табады.

Академиялық мансап

Фридер Наке 1972 жылдан бері Германияның Бремен қаласындағы Компьютер ғылымы кафедрасында интерактивті компьютерлік графика профессоры. 2005 жылдан бастап ол сол жерде цифрлық медиа дизайнын оқытады. Штутгарт университетінде математиканы оқығаннан кейін, ол дипломдық жұмысын және докторлық дәрежесін (ықтималдықтар теориясы бойынша) қорғады, содан кейін Бременге келгенге дейін Штутгарт, Торонто және Ванкувер қалаларында сабақ берді. Оның курстары мен семинарлары компьютерлік графика, интерактивтілік және цифрлық медиадан басқа, компьютерлік өнер, эстетика, семиотика, компьютерлер мен қоғам, және есептеу теориясы салаларын қамтиды. Ол Осло университеті, Орхус университеті, Вена университеті, Дунай университеті (Кремс), Колорадо университеті, Любек университеті, Базель университеті, Коста-Рика университеті, Сиань ғылым және технология университеті және Тонгжи университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді.

Марапаттар

Ол 1966 жылы «Компьютерлер мен автоматтандыру» компьютерлік өнер конкурсының бірінші жүлдесін жеңіп алды. 1997 жылы оның оқыту қызметі Бремен университетінің Бернингхаузен үздік оқыту және инновациялар сыйлығымен құрметтелді.