Кіріспе

1930 жылғы папалық энциклопедия Пий XI Casti connubii (латынша: "таза неке туралы") – папа Пий XI 1930 жылғы 31 желтоқсанда Англикан қауымының Ламбет конференциясына жауап ретінде жариялаған папалық энциклопедия. Ол некенің қасиеттілігін баса көрсетті, католиктерге жасанды контрацепцияның кез келген түрін пайдалануға тыйым салды және абортқа қатысты тыйымды қайта бекітті. Сонымен қатар, ол моральдық мәселелерде шіркеу доктринасының билігін түсіндірді және азаматтық үкіметтердің осы мәселеде шіркеудің үлгісін ұстануын қолдады.

Тақырыптар

Casti connubii 1930 жылғы Ламбет конференциясына жауап ретінде жазылды, онда Англикан қауымдастығы шектеулі жағдайларда әлеуметтік-биологиялық жағдайларды реттеуді мақұлдады. Ол төрт маңызды мәселені қамтыды: некенің қасиеттілігі, евгеникаға қарсылық, әлеуметтік-биологиялық жағдайларды реттеу және сексуалдық қатынастың мақсаты туралы ұстанымдар, сондай-ақ абортқа тыйым салуды қайта бекіту.

Некелік өмірдің қасиеттілігі

Папа Пий XI энцикликасында Папа Лео XIII-нің 1880 жылғы «Arcanum» атты христиандық неке туралы жазбасына сілтеме жасайды және оны бекітеді. Католик діні некеге шақырылғандар үшін өмірдің ең қасиетті күйі деп санаған (Фома Аквиннің «Summa Theologica» еңбегі; Гипполық Августиннің «Неке туралы жақсылықтар» еңбегі). Бұл энциклика некенің қасиеттілік дәрежесі екенін және оның құдайға жақындастыру жолы екенін қайтадан растайды. Энцикликада шіркеутің зына мен ажырасуға қарсы екендігі, сондай-ақ әйелдерді үй шаруасымен айналысуға қолдауы да расталады. Ол әйелдерді күйеулеріне бағынуға шақырады, ал күйеулерге әйелдерін «Мәсіхтің өз шіркеуін сүйгендей» сүйуге бұйырады. Бұл әйелдің адам ретіндегі қадір-қасиетіне, сондай-ақ әйел, ана және серік ретіндегі оның құрметті міндетіне байланысты толыққанды еркіндігін жоққа шығармайды немесе кемітпейді; сондай-ақ, егер бұл дұрыс ойға немесе әйелге тиіс құрметке қайшы болса, күйеуінің әрбір тілегіне бағынуды талап етпейді. Себебі, егер ер адам бас болса, әйел – жүрек, және ол басқаруда басты орынды иеленетін болса, әйел де сүйіспеншілікте басты орынды өзіне талап етуге және талап етуі керек.

Эвгеникаға қарсылық

Casti connubii сол кездегі танымал евгеника заңдарына қарсы шықты, бұл заңдар «жарамсыз» деп есептелгендерге үйленуге және бала тууға тыйым салды: «Осылай әрекет ететіндер отбасы мемлекеттен қасиеттірек екенін және адамдар жер мен уақыт үшін емес, Көк пен мәңгілік үшін туылғандарын естен шығарады». Ол сондай-ақ мәжбүрлі стерилизацияға қатысты да қатаң позиция алды. Пий XI қылмыс жасалмаса және ауыр жазалауға негіз болмаса, биліктің өз азаматтарының денелеріне тікелей билігі жоқ екенін мәлімдеді. Ол Тома Аквиннің сөздерін келтірді: Әйгілі Томас болашақ зұлымдықтарды болдырмау үшін адам соттары жаза тағайындауға бола ма деген сұраққа жауап бергенде, оның билік тек кейбір басқа да зұлымдықтарға қатысты бар екенін мойындайды, бірақ дене мүшелерін кемсітуге қатысты оны әділ және дұрыс деп танымайды.