Кіріспе

Невада штатындағы бұрынғы көл, АҚШ, қазіргі су қоймасы.

Лахотан көлі – қазіргі Неваданың солтүстік-батысында орналасқан, солтүстік-шығыс Калифорния және оңтүстік Орегонға дейін созылған үлкен эндорхейлік плейстоцен көлі болды. Бұрынғы көлдің аумағы, батысында Сакраменто өзенінің су жиналатын алабымен шектесетін, Ұлы Аймақтың (Great Basin) үлкен бөлігін құрайды. Көлге атау берген адам – Кларенс Кинг, ол 40-шы параллельдің геологиялық экспедициясы барысында осылай атаған. Атау француз әскери қызметкері және саяхатшысы Луи Арман де Лом д'Арсе де Лахотанның құрметіне берілген.

Тарих

Шамамен 12 700 жыл бұрын (Сейху биіктігі деп аталатын кезеңде) көлдің ең үлкен ауданы 8500 шаршы миль (22 015 км²) болды, оның ең ірі бөлігі қазіргі Карсон ойпатында орналасқан. Қазіргі Пирамида көлінің жанында көлдің тереңдігі шамамен 900 фут (274 м), ал қазіргі Қара тас шөлі орналасқан жерде 500 фут (152 м) тереңдікке жеткен. Лахотан көлі осы соңғы мұздық кезеңде Солтүстік Америкадағы ең үлкен көлдердің бірі болған. Плейстоцен дәуірінің соңындағы климаттың өзгеруі ежелгі Лахотан көлінің біртіндеп құрғауына себеп болды. Көл шамамен 9000 жыл бұрын кеңейген түрінде көбінесе жоғалып кетті. Су деңгейі төмендеген сайын, көл бірнеше кіші көлдерге бөлінді, олардың көпшілігі жылдам құрғап, тек плая қалды. Осы плаялардың ішінде Қара тас шөлі, Карсон ойпаты және Гумбольдт ойпаты бар. Бүгінгі күні нағыз көлдер ретінде сақталғандары – Пирамида көлі мен Уокер көлі ғана. Виннемука көлі 1930 жылдан бері құрғақ, ал Бал көлі мерзімді түрде құрғап тұрады. Көлдің ежелгі жағалауының куәсі – аймақтағы туфа құрылымдары. Күтпегенінен, Лахотан көліне су жеткізетін су алабы оның биік деңгейде болған кезде қазіргіден гөрі әлдеқайда ылғалды болған деп есептелмейді. Керісінше, оның құрғауы климаттың жылынуына байланысты булану жылдамдығының артуымен байланысты деп саналады. Жақында жүргізілген компьютерлік модельдеулер (DSSAM моделі және басқа да техникаларды пайдалану арқылы) су алабындағы жауын-шашын және булану деңгейлері тарихи жылдық максимум және минимум деңгейінде сақталса, және Трукки өзенінен су бұру тоқтатылса, Лахотан көлінің мұз дәуіріндегі көлеміне қайта оралуы мүмкін екенін көрсетті. Жағалаудағы археологиялық дәлелдер көлдің пайда болуы осы аймақта адамдардың алғашқы пайда болуымен шамамен сәйкес келгенін көрсетеді. Лахотанның қылқаламды алабұғасы Лахотан көлінің суларында жыртқыш түр ретінде дамыды, жергілікті шұбар және сорғыштармен қоректенді. Осы алабұғаның түрі бүгін Ұлы бассейннің салаларында тірі және 20 ғасырда жойылғаннан кейін Пирамида көлі мен Уокер көліне қайта қоныстандырылды.