Кіріспе

Конвейлік Кабала – 1777 жылдың соңы мен 1778 жылдың басында Джордж Вашингтонды Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде армияның бас қолбасшысы лауазымынан ауыстыруды мақсат тұтқан Континенталдық армияның жоғары шенді офицерлерінің тобы. Ол, Вашингтонды сынаған хаттары Екінші Континенттік Конгреске жіберілген бригадир-генерал Томас Конвейдің атымен аталды. Бұл ұсыныстар (көбінесе Вашингтонға немесе соғыстың жалпы бағытына қатысты сын-ескертпелер мен наразылықтан аспады) жарияланғаннан кейін, Вашингтонның қолдаушылары оған саяси тұрғыдан көмек көрсету үшін бірікті. Конвей армиядан кетіп, Вашингтонның орнына басты үміткер болған генерал Горацио Гейтс осы оқиғадағы рөлі үшін өтініш айтты. Вашингтонды бас қолбасшы лауазымынан алу туралы ешқандай ресми талап қойылған жоқ. Әртүрлі наразылар арасында формалды сөз келісімі болмады, бірақ Вашингтон мұндай қауіп бар деп алаңдады. Бұл соғыс кезінде Вашингтонның басқаруына төнген жалғыз маңызды саяси қауіп болды.

Өмірбаян

1777 жылдың күзінде британдықтар Филадельфияны, Екінші Континенттік Конгрестің орнын басып алды, осыған байланысты Конгресс Пенсильвания штатының Йорк қаласына көшірілуге мәжбүр болды. Әскери жеңілістер сериясы (әсіресе қыркүйекте Брэндивайн және қазанда Германтаундағы жеңілістер) Континенттік армия мен Конгресс мүшелерінің көпшілігін Джордж Вашингтонның соғысқа басшылық етуіне күдік тудырды. Керісінше, генерал Горацио Гейтстің солтүстік армиясы Джон Бургойннің әскерлеріне қарсы маңызды жеңіске жетіп, Саратога шайқасынан кейін Бургойнды бүкіл армиясын беруге мәжбүр етті. Гейтс бұл жеңіске өзінің үлесі бар деп мәлімдеді. Кейбір тарихшылардың пікірінше, бұл Бенедикт Арнольдтың іс-қимылдарының нәтижесі болды, ол 19 қыркүйектегі бірінші шайқаста британдықтардың көптеген шабуылдарына қарсы өз позициясын тиімді және дерлік тәуелсіз түрде қорғады. Сондай-ақ, Гейтс Арнольдқа шайқасты американдықтардың толық жеңісіне айналдыруға жеткілікті күштер бермегені айтылды, бірақ бұл мәселеде толық келісім жоқ. Гейтс Конгресспен жақсы байланысқа ие болды. Ричард Генри Ли, Джон Адамс және Сэмюэл Адамс сияқты конгрессмендер соғысқа Конгрестің бақылауын күшейтуді қалап, Гейтсті қолдады. Джон Адамс Вашингтонды ауыстыруды тікелей талап етпесе де, Вашингтонның әскери құдайға айналып бара жатқанына алаңдады және бұл республикалық идеалдарға тигізетін әсерінен қорқатын. Әскери дәстүр бойынша, Саратогадан кейін Гейтс ресми есепті өзінің тікелей жоғары лауазымды офицері Вашингтонға жіберуі керек еді. Бірақ Гейтс Вашингтонды айналып өтіп, есебін тікелей Конгреске жіберді. Вашингтон Гейтспен кездесу үшін штаб офицері полковник Александр Гамильтонды жіберіп, оған Филадельфияның сыртындағы Вашингтон әскерлеріне үш бригадасын жіберуді бұйырды. Бұл логикалық шешім болды, себебі Вашингтонға британдық командир Уильям Хоудың әскерлерімен күресу үшін көбірек әскер қажет болды, ал Гейтске қарсы үлкен британдық күштер жоқ еді. Гейтс бригадаларды өз жанында ұстап тұруды қалады және тағы бір британдық күш шабуылдауы мүмкін деп болжады. Соңында ол Гамильтон сұраған үш бригаданың ең нашарларын құрайтын 600 адамнан тұратын бір бригаданы жіберуге келісті. Гамильтон Гейтстен екі бригада жіберуге уәде алды. Сол уақытта Гейтс Вашингтонға Гамильтонды жібергені үшін сөккен хат жазды. "Конспирация" термині соғыстың барысынан наразы болған офицерлер мен Конгресс делегаттарының әрекеттерін сипаттау үшін тым күшті болып көрінеді. Көптеген қатысушылар Вашингтонды мінсіз бас қолбасшы деп санады және олардың іс-әрекеттерінің көп бөлігі үйлестірілмеген. Генерал Гейтс Вашингтонды ауыстыру үшін пайдаланылды және өзі де бұл мәселе бойынша лоббилеумен айналысты, бірақ Конгресс ішіндегі қарсылыққа ол жауапты емес еді. Вашингтонның Пенсильваниядағы басшылығына қарсылық білдірген Томас Миффлин, бұрынғы Конгресс делегаты және бұрын Вашингтонмен тығыз жұмыс істеген Континенттік армияның бұрынғы квартирмейстері болды. Оның Вашингтонды жай әуесқой ретінде қарастырған пікірін Ли, Бенджамин Раш және басқалар қолдады. Континенттік армияға кірістірілген бірқатар француз офицерлері де Вашингтонды сынады. Олардың арасында Иоганн де Кальб, Луи Лебег Дюпортайл және Томас Конвей болды.

Конвейдің хаты

Томас Конвей Францияда білім алған және оның әскерінде қызмет еткен ирланд еді. Америкалық дипломат Сайлас Дийн шақыруымен ол 1777 жылдың көктемінде Нью-Джерси штатының Мористоун қаласындағы Вашингтон штаб-пәтеріне келді. Вашингтонның қолдауымен Конгресс оны Континенттік армияның бригадир-генералы етіп тағайындады және Филадельфия науқаны кезінде Вашингтонның қол астында белгілі бір еңбек етті. Оның соғысқа қатысқан уақыты Брэндивайн және Германтаундағы ерекше қызметтен тұрады. 1777 жылдың қазан айында Конвей Конгресске генерал-майор шеніне көтерілу үшін лоббилеуді бастады, соның ішінде жазбаларында Вашингтонды сынады. Вашингтон өз кезегінде Конвейге сенімсіздік танытып, оның жеке мінез-құлқын мақтаншылдық және төзбеушілік деп тапты. Конвей өзінің жоғарылауға ұмтылуының себебі Континенттік армияда генерал-майор болған жағдайда, француз қызметіне оралғаннан кейін бригадир-генерал бола алатынын ашық мойындады. Вашингтон Конвейдің жоғарылатылуына қарсы болды, өйткені Конвейден жоғары шендегі және жоғарылатуға лайық американдық офицерлер көп екенін сезінді, олар мұндай қадамға ренжуі мүмкін. Ол Конвейді "ерекше еңбегі жоқ" адам ретінде сипаттап, оның жоғарылатылуы "армияның өмір сүруіне соққы беретінін" айтты. Ол былай деді: "Егер менің жолымда осындай жеңілуге болмайтын қиындықтар туса, мен одан әрі қызмет ете алмаймын". Бұл отставкаға кету туралы ишара ретінде қабылданады. Конвейдің өзін-өзі таныстыруға жасаған әрекеттерінің бір бөлігі ретінде ол Гейтске хат жазды, онда "Көк сіздің еліңізді құтқаруға бел буған, немесе әлсіз генерал мен нашар кеңесшілер оны құртар еді" деген сөздерді айтқандығы хабарланды. Генерал Уильям Александр (Лорд Стирлинг) Гейтстің көмекшісі Джеймс Уилкинсонның мас күйінде айтқан сөзінен бұл цитатаны білді. Александр бұл цитатаны Вашингтонға хатпен жіберді, ол оны 1777 жылдың 8 қарашасында алды. Бұл Вашингтонды өзінің қол астындағылары оны алмастыру үшін құпия жоспар құрып жатқандығын ойлауға итермеледі. Ол Гейтстің саяси жағынан жақсы байланыста екенін және Саратогадағы сәттілігіне байланысты танымал екенін білген. Вашингтон Конвейге қысқа хат жазды: "Кеше түскен хатымда келесі абзац бар еді. Генерал Конвей Генерал Гейтске жазған хатында ол былай дейді:" деп, жоғарыда келтірілген үзіндіні келтірді. Конвей Гейтске хат жазғанын дереу мойындады, бірақ келтірілген үзіндіні жазғанын жоққа шығарды. Осы хатта Конвей тағы да Вашингтонды сынап, "Сіздің кеңестеріңіз әдетте дұрыс болғанымен, сіз тәжірибе, білім немесе ой-өріс тұрғысынан сізге тең келмейтін адамдардың ықпалында болдыңыз" деп жазды. Вашингтон Конвейдің Гейтске жіберген хатын ешқашан көрген емес. Алайда Генри Лоуренс оны көріп, Вашингтонға үзінді жіберді: "Тек бір генерал Гейтс бар екеніне қандай өкініш! Бірақ осы армияны көрген сайын оның қазіргі басшыларымен жалпы әрекеттерге жарамдылығы маған азаяды. Мен сізбен шын жүректен сөйлеймін және сізбен қызмет етуді қалаймын". Генерал Миффлин, Вашингтон да сенімсіздік танытқан адам, және Конвей де армия басшылығына қатысты алаңдаушылық білдірген, Гейтске болған оқиға туралы хабарлады. Гейтс Вашингтонға "бұл хаттарды оған беймәлім адамдар ұрлап көшіріп алды" деп шағымданып, хатты Вашингтонға емес, Лоуренске жібергенін жазды. Бұл көзқарас Вашингтонды қанағаттандырмады және Гейтспен қарым-қатынасы нашарлады.

Соғыс кеңесі

Вашингтон армияны жабдықтау үшін Соғыс кеңесін құруды ұсынды және оған тәжірибелі шетелдік офицерді Бас инспектор ретінде тағайындауға рұқсат беруді сұрады. Миффлин мен Ли бұл ұсынысты Соғыс кеңесін ең жоғарғы әскери билікке айналдыратын бағдарламаға айналдырды, онда Бас инспектор Вашингтонды қадағалап, тікелей Соғыс кеңесіне есеп беретін болар еді. Екеуі осы жоспарды Конгресс арқылы қабылдата алды. Конуэйдің хатынан Вашингтон Миффлинмен жақын қарым-қатынаста екенін түсінді. Қарашаның ортасында Конгресс Миффлин мен Гейтсті Соғыс кеңесіне мүше етіп тағайындады. Конвейдің отставкаға берген хаты кеңеске жіберілді, бірақ кеңес оны қабылдамады.

Қорытынды

Конвей 13 желтоқсанда армияның бас инспекторы лауазымына көтерілді. Ақырында Вашингтон Вилкинсонды хаттың авторы ретінде ашты. Гейтс кешірім сұрауға және Конвеймен болған хат алмасуы туралы жалған мәлімдеме жасауға мәжбүр болды. Генерал Конвей 1778 жылғы сәуірде Конгреске өтінімімен келіп, ол қабылданды. Вашингтон әлі де қанағаттанбағандықтан, жақтастарына Конвей мен оның одақтастарын дуэльге шақыруға кеңес берді. Вилкинсон Гейтске қарсы шығып, оған дуэльге шақырды, бірақ Вилкинсонның айтуынша, Гейтс жылап, келтірген әрбір қателігі үшін кешірім сұрады, соның салдарынан дуэль уақытша тоқтатылды. 1778 жылғы тамызда олардың арасында тағы бір дуэль өтті, бірақ ешкім жарақат алмады. 4 шілдеде Конвей бригадалық генерал Джон Кэдваладермен дуэльге шықты. Кэдваладер оны аузынан атты, оқ басынан шығып кетті. "Дегенмен, мен оның жалған тілін тоқтаттым", - деді ол. Конвей жарақатынан зардап шегіп, Вашингтонға кешірім сұрап хат жазды, бірақ ол жауап алмады. Сауыққаннан кейін ол Францияға қайтып келді. Ешбір қатысушы Вашингтонды биліктен құлатуға ресми түрде тырысқандығының куәлігі жоқ. Бұл нақты "кабал" емес еді. Керісінше, бұл Вашингтонға сенімсіздік танытқан және кем дегенде кейбір жағдайларда оның орнына генерал Гейтсті қоюды қалаған әскери басшылар мен конгрессмендердің біріккен желісі болды. Конвейдің кабалынан кейін ұлт көбінесе ұлттық бірлік символы ретінде қаралатын Вашингтонды қолдады. Соғыстың қалған бөлігінде оны ауыстыруға ешқандай айқын әрекет жасалмады.