Кіріспе

Ғылыми номенклатура кодексі

Әлге, саңырауқұлақтар және өсімдіктер үшін халықаралық номенклатура кодексі (ICN немесе ICNafp) – өсімдіктерге, саңырауқұлақтарға және басқа да организмдер топтарына берілген ресми ботаникалық атаулармен айналысатын ережелер мен ұсыныстар жиынтығы, олардың барлығы «дәстүрлі түрде әлгелер, саңырауқұлақтар немесе өсімдіктер ретінде қарастырылады». Бұрын ол Халықаралық ботаникалық номенклатура кодексі (ICBN) деп аталатын; 2005 жылғы Вена кодексін алмастырған Мельбурн кодексінің бөлігі ретінде 2011 жылдың шілдесінде Мельбурндағы Халықаралық ботаникалық конгресте атау өзгертілді. Кодекстің қазіргі нұсқасы – 2017 жылдың шілдесінде Қытайдың Шэньчжэнь қаласында өткен Халықаралық ботаникалық конгресс қабылдаған Шэньчжэнь кодексі. Алдыңғы кодекстердегідей, ол конгресс бекіткеннен кейін (2017 жылдың 29 шілдесінде) күшіне енді, бірақ кодекстің түпкілікті құжаттары 2018 жылдың 26 маусымына дейін жарияланбады. Саңырауқұлақтар үшін Кодекс 2018 жылы Сан-Хуан F тарауында қайта қарастырылды. Кодекс атауының бір бөлігі үлкен әріппен, бір бөлігі кішкенә әріппен жазылады. «Әлге, саңырауқұлақтар және өсімдіктер» деген кішкенә әріптер бұл терминдер кладтардың ресми атаулары емес екенін, бірақ осы атаулармен тарихи түрде белгілі болған және дәстүрлі түрде фикологтар, микологтар мен ботаниктер зерттеген организмдер топтарын білдіретінін көрсетеді. Бұған көк жасыл әлгелер (цианобактериялар); саңырауқұлақтар, соның ішінде хитридтер, оомицеттер және шырыш саңырауқұлақтар; фотосинтездік протистер және таксономиялық жағынан байланысты фотосинтезсіз топтар кіреді. ICN-де осы топтардың кейбіреулері үшін арнайы ережелер бар, сондай-ақ қазбалар үшін де бар. ICN тек Халықаралық ботаникалық конгресс (IBC) арқылы өзгертілуі мүмкін, бұл үшін Халықаралық өсімдіктер таксономиясы қауымдастығы инфрақұрылымды қамтамасыз етеді. Әр жаңа басылым бұрынғы басылымдарды жоққа шығарады және 1753 жылға дейін кері күшінде болады, егер басқа басталу күндері көрсетілмесе. Халықаралық ережелердің алғашқы жиынтығы – Lois de la nomenclature botanique («Ботаникалық номенклатураның заңдары») – «ботаникалық номенклатураға арналған ең жақсы нұсқаулық» ретінде қабылданды. Қазіргі заманғы кодекстерден айырмашылығы, онда номенклатураның даулы мәселелері бойынша талқылаулардың негізі ретінде атаулар туралы ұсыныстар болды, ал Кодекстегі жарамды жарияланған және заңды атаулар үшін міндетті ережелер емес. Кодекс жаңа таксондардың атауларын тек электрондық түрде жариялауға рұқсат береді; енді кітапханаларға кейбір қағаз көшірмелерін тапсыру міндетті емес. Латын диагнозын немесе сипаттамасын растау талабы жаңа атау жариялануының осы маңызды компоненттері үшін ағылшын немесе латын тілінде рұқсат беру үшін өзгертілді (39-бап). «Бір саңырауқұлақ, бір атау» және «бір қазба, бір атау» маңызды өзгерістер болып табылады; саңырауқұлақтар үшін анаморф және телеморф, ал қазбалар үшін морфотакса ұғымдары жойылды. «Атауларды тіркеу» тәжірибесі ретінде жаңа саңырауқұлақ сипаттамалары «танылған репозиторийден» идентификаторды пайдалануды талап етеді; қазірге дейін екі танылған репозиторий бар, Index Fungorum және MycoBank.

Нұсқалар

Барлық нұсқалар төменде тізімделген. Басылған жылы Бейресми атауы1867Ботаникалық номенклатура заңдары1883Ботаникалық номенклатура заңдары, ред. 21906Вена ережелері1912Брюссель ережелері1935Кембридж ережелері1950Амстердам кодексі1952Стокгольм кодексі1956Париж кодексі1961Монреаль кодексі1966Эдинбург кодексі1972Сиэтл кодексі1978Ленинград кодексі1983Сидней кодексі1988Берлин кодексі1994Токио кодексі2000Сент-Луис кодексі2006Вена кодексі2012Мельбурн кодексі2018Шэньчжэнь кодексі (қазіргі)