Невададағы Уиннемукка көлі – Солтүстік Америкадағы ең ежелгі петроглифтер (тасқа салынған суреттер) орналасқан құрғақ көл алабы. 14,800-10,500 жыл бұрын жасалған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Невададағы құрғақ көл алабы петроглифтермен.
Dry lake bed in Nevada with petroglyphs
Виннемука көлі – Солтүстік Америкадағы ең ежелгі белгілі петроглифтерге ие Солтүстік-батыс Невададағы құрғақ көл алабы. Уошо және Першинг округтерінің шекарасында орналасқан бұл көл 1930 жылға дейін саяз болған, бірақ бөгет пен жол салынып, су ағыны шектелгені мен тоқтатылғаны себепті құрғап қалды. Бұрын ол Ұлттық жабайы табиғат резерваты мәртебесіне ие болған, бірақ судың жетіспеуіне байланысты резерват статусы жойылды. Виннемука көлінде ұзақ жылдар бойы өте ежелгі деп саналатын бірнеше петроглифтер кездеседі. 2013 жылы зерттеушілер бұл өрнектердің 14 800 мен 10 500 жыл бұрын жасалғандығын анықтады. Егер осы екі датаның кез келгені дұрыс болса, онда бұл Солтүстік Америкада табылған ең ежелгі петроглифтер болар еді. Бұл өрнектер Пирамида көлі үнді резервациясының ішінде орналасқан. Ескерту: Карсон жотасының жанында, Калифорнияда да "Виннемука көлі" деген атпен тағы бір көл бар (координаттары: 38°40'10.80"N, 119°59'36.59"W, Google картаға сілтеме: https://goo.gl/maps/79RHE2cNwEwNC2WB9).
Winnemucca Lake is a dry lake bed in northwest Nevada that features the oldest known petroglyphs in North America. Located astride the border between Washoe and Pershing counties, it was a shallow lake until the 1930s, but was dried when a dam and a road were built that combined to restrict and block water flow. It was formerly designated as a National Wildlife Refuge, but its status as a refuge was removed due to the lack of water. Winnemucca Lake is home to several petroglyphs long believed to be very old. In 2013, researchers dated the carvings to between 14,800 and 10,500 years ago. Either date would make them the oldest known petroglyphs found in North America. The carvings lie within the Pyramid Lake Indian Reservation. Note: There is another lake, having the same name of "Winnemucca Lake" in California, near the Carson pass (coordinates: 38°40'10.80"N, 119°59'36.59"W, google map link: https://goo. gl/maps/79RHE2cNwEwNC2WB9).
География
Виннемука көлі – Невада штатының солтүстік-батысындағы Лахотан алабындағы кіші алқап. Ол жақын орналасқан Пирамида көлінің су деңгейінен төмен жатыр.
Winnemucca Lake is a sub basin within the Lahontan Basin in northwestern Nevada. which is below the water level of adjacent Pyramid Lake.
Петроглифтер
Виннемука көлінің батыс жағында Пирамида көлі үнді резервациясында орналасқан, петроглифтермен өрнектелген бірнеше тас бар. Бұл орын, ресми түрде 26Wa3329 деп белгіленген, алғаш рет 1992 жылы Конниктер (Connick) – Конник пен Конниктар сипаттаған. Фрэнсис және Роберт Конниктер оны ерекше және ықтимал ерте деп санады. 1994 жылы геохимик Ларри Бенсон (Larry Benson) бұл суреттер тұфаның (tufa) тармақты түріне ойылып салынғанын анықтады, ол әктас түрі. Зерттеу көрсеткендей, әктас 16 200 мен 14 800 жыл бұрын шөгіндіге түскен, бірақ өрнектердің нақты жасы көрсетілген жоқ. 2013 жылы Колорадо университетінен (University of Colorado at Boulder) зерттеушілер тобы (Бенсонды қоса алғанда) осы орыннан карбонатты қабықшаны және жағалаудағы балдырлардың қалыптарын жинады. Олар Пирамида көлінен алынған өзектің көміртектік радиоизотоптық талдауы, стронций изотоптарын талдау және жалпы органикалық емес көміртек деректерін пайдаланып, көл деңгейі тастарға қол жеткізуге мүмкіндік беретіндей төмендеген кезді анықтады. Жақын орналасқан Пирамида көлінен шөгінді өзектің үлгілері алынып, уақыт өте келе су сызығының өзгеруін анықтау үшін талдау жасалды. Ең төменгі (жаңа) карбонатты қабықшаның жасы 10 200 – 9 800 жыл бұрын деп есептелді. Балдырлардың қалыптарының жасы су сызығының 12 600 – 11 400 жыл бұрын жеткілікті түрде төмен болғанын көрсетті. Пирамида көлінің шөгінді өзегін талдау көрсеткендей, су сызығы шамамен 15 000 жыл бұрын төмендеуге бастады және шамамен 13 300 жыл бұрын ең төменгі деңгейге жетті. Шамамен 13 200 жыл бұрын ол қайтадан көтерілді, содан кейін ара-арасында төмендеу кезеңдері болды (бір әдіс бойынша 11 300 – 10 500 жылдар аралығында, ал екіншісі бойынша 11 500 – 11 100 жылдар аралығында). Конниктер тобы петроглифтер бұлттар мен молния сияқты метеорологиялық белгілерді бейнелейтін болуы мүмкін деп ұсынды. Бенсонның тобы Виннемука көлінің петроглифтері Лонг-Лейк петроглифтерімен бірнеше ерекше ерекшеліктерді бөліседі, олар кейінгі петроглифтерде кездеспейді. Петроглифтер қалай жасалғаны белгісіз. Бір болжам бойынша, қатты жанартаулық тастар жұмсақ карбонатты құрылымдарды кесіп жасау үшін қолданылған.
The western end of Winnemucca Lake is home to several boulders carved with petroglyphs that lie within the Pyramid Lake Indian Reservation. The site, officially designated 26Wa3329, was first described by Connick and Connick in 1992. The team, Frances and Robert E. Connick, classified it as unusual, and possibly very early. In 1994, geochemist Larry Benson determined the designs had been carved into a branch form of tufa, a type of limestone. The research showed that the limestone was deposited between 16,200 and 14,800 years ago, but no specific date for the carvings was suggested. In 2013, a team of researchers from the University of Colorado at Boulder (including Benson) collected carbonate crust and shallow water algal formations from the site. They then used radiocarbon dating strontium isotope analysis and total inorganic carbon data from a core in Pyramid Lake to establish a window of when the lake level was low enough to allow access to the rocks. Sedimentary cores were collected from nearby Pyramid Lake and subjected to analysis to determine rise and fall of the waterline over time. Dating of the lowest (newest) carbonate crust yielded a date of 10,200 to 9,800 years ago. The algal formation dating suggested the waterline was sufficiently low from 12,600 to 11,400 years ago. The sedimentary core analysis of Pyramid Lake showed the waterline began to fall about 15,000 years ago, reaching a low approximately 13,300 years ago. At about 13,200 years ago it rose again, and had intermittent low periods thereafter (from 11,300 to 10,500 according to one method, or from 11,500 to 11,100 according to another). The Connick team suggested the petroglyphs may represent meteorological symbols such as clouds and lightning. Benson's team suggests the Winnemucca Lake petroglyphs share several distinctive features in common with the Long Lake petroglyphs that are not found in more recent petroglyphs. How the petroglyphs were created is not known. One possibility is that hard volcanic rock was used to chip away at the softer carbonate formations on the boulders.