Кіріспе

Могеган сахемы ерте колониялық дәуірде.

Uncas (шамамен 1588 – 1683) – Могегандардың сахемы, Коннектикут штатының төменгі бөлігіндегі басқа үнді тайпаларына қарсы Жаңа Англия отарлаушыларымен одақтасу арқылы Могегандарды аймақтың жетекші үнді тайпасына айналдырған.

Жас шағы мен отбасы

Ункас қазіргі Коннектикут штатында Темза өзенінің жанында, могеган сахемы Ованеконың ұлы ретінде дүниеге келді. Ункас – могеган тіліндегі «Вонкус» сөзінің нұсқасы, ол «Түлкі» деген мағынаны білдіреді. Ол могегандар, пекоттар және наррагансеттер тайпаларының бас сахемдерінің ұрпағы болды. Ованеко Монтонсук деп аталатын ауылды басқарды. Ункас екі тілді болды, могеган және ағылшын тілдерін, сондай-ақ, мүмкін, голланд тілін де үйренді. 1626 жылы Ованеко Ункастың басты пекот сахемы Татобемнің қызына үйленуіне ықпал етті, осылайша олармен одақ құруға тырысты. Ованеко осы некеден кейін көп ұзамай қайтыс болды, ал Ункас Татобемнің билігіне бағынуға мәжбүр болды. 1633 жылы Татобемді голландтар тұтқындап, өлтірді; Сассакус оның мұрагері болды, бірақ Ункас сахем болуға өзінің лайықты екенін сезінді. Ованеконың Татобеммен жасаған одағы могегандар мен пекоттар арасындағы күш тепе-теңдігіне негізделген. Ованеконың қайтысынан кейін, тепе-теңдік пекоттардың пайдасына бұрылды. Ункас Татобемнің билігіне тікелей қарсы тұруға дайын болмады, алайда пекоттардың могегандар үстінен билігіне қарсылық көрсетуді бастады. 1634 жылы наррагансеттердің қолдауымен Ункас Сассакус пен пекоттардың билігіне қарсы көтерілді. Ункас жеңіліске ұшырап, наррагансеттер арасында жер аударылды. Бірақ ол Сассакус алдында өзін әдейі түрде қорлап, жер аударылудан оралды. Оның сәтсіз әрекеттерінен соң Ункастың жері азайып, жақтастары да кеми түсті, бірақ ол жаңадан келген пуритан отарлаушыларының азаматтығына қарамастан, олардың жақсы қару-жарағы мен ерлігін байқады, сондықтан ол өзінің басты мақсаты – Ұлы Сахем болуға жету үшін жаңа стратегия мен одақ құруға кірісті.

Пеквот соғысы

1635 жылы Ункас Коннектикут колониясының маңызды тұлғаларымен қарым-қатынас орнатты. Ол капитан Джон Мейсонның сенімді одақтасы болды, бұл серіктестік үш жарым онжылдыққа созылды және бірнеше ұрпақтан кейін де жалғасты. Ункас Джонатан Брюстерге хабар жіберіп, Сассакустың Коннектикут өзеніндегі отаршылдарға шабуыл жасау жоспарлап отырғанын айтты. Брюстер Ункасты отаршылдарға адал деп сипаттады. 1637 жылы Пекот соғысы кезінде Ункас Жаңа Англия отаршылдарымен одақтасып, Пекоттарға қарсы тұрды. Ол могегандарына Сайбрук маңындағы Пекоттарға және Мистик өзеніндегі Пекот бекінісіне қарсы отаршылдармен бірлескен шабуылға басшылық етті. Пекоттар жеңілді, ал могегандар қалған Пекот халқын және олардың жерлерін өздеріне қосты. 1638 жылғы Хартфорд шартында Ункас могегандарды Коннектикут өзені колониясының қарауына алды. Шарты бойынша, Ункас Пекот жеріндегі мүдделерін тек Коннектикут колониясының нақты келісімімен ғана іске асыра алады. Могегандар аймақтық күшке айналды. 1640 жылы Ункас өзінің бірнеше әйелдеріне Хаммонассеттің Себекванашын қосты. Бұл неке Ункасқа олардың жерлерін бақылауға мүмкіндік берді, ол оны дереу Жаңа Англия отаршылдарына сатты. Хаммонассеттер көшіп келіп, могегандардың құрамына енді.

Наррагансеттермен соғыс

Могегандар бұрынғы Пекуот жерлерін бақылау үшін Наррагансеттермен үздіксіз қақтығыста болды. 1643 жылдың жазында бұл қақтығыс соғысқа ұласты. Могегандар шамамен 1000 адамнан тұратын Наррагансеттердің шабуыл жасаушы күштерін жеңіп, олардың сахемы Миантономоны тұтқынға алды. Ункас Миантономоның бірнеше жауынгерлерін оның алдында өлтіріп, Миантономодан қандай да бір реакция алуға тырысты. 1638 жылғы келісімге сәйкес, ол Миантономоны Жаңа Англия отаршыларына тапсырды. Отаршылар оны сотқа тартып, кінәлі деп тапты. Ункас Миантономоны өлтіруге рұқсат сұрады және өлтіру индейлер қолымен, индей аумағында жасалуын талап етті, бұл Наррагансеттер мен отаршылар арасында туындауы мүмкін қиындықтарды болдырмау үшін қабылданды. Соңынан Миантономо ұсталған Мохеган ауылынан қашып, қуып келген мохегандардан құтылу үшін Янтик-Фолсқа секірді. Бұл орын «Индей секірісі» деп те белгілі. Ункастың інісі Уэква Миантономоны қуып желіп, басына томахокпен соққы берді. Миантономоның қаза болған жеріне ескерткіш орнатылған. Оның нақты орны белгісіз, себебі Миантономоның қабірінің бастапқы орнын белгілеген тастар ерте қоныс салушылармен қора салу үшін пайдаланылған деген аңыз бар. Автор Джеймс Фенимор Купер 1826 жылы жариялаған «Соңғы мохикан» кітабында ойдан шығарылған Ункастың осы құламадан секіріп өткенін бейнелеген. Наррагансет сахемы Пессахус Миантономоның өліміне кек қайтару үшін соғыс ашуды ұсынды, бірақ отаршылар могегандарды қолдауға уәде берді. Жаңа Англия Конфедерациясының отаршылары могегандарды қорғау үшін олармен одақтасты. Наррагансеттердің шабуылдары 1644 жылдың маусым айында басталды. Әрбір жеңіске жеткен сайын Наррагансеттердің одақтастарының саны арта түсті. 1645 жылы Ункас пен могегандар Шаттук нүктесіндегі Форт-Шантокта қоршауға алынды және Томас Трейси мен Томас Лефингвелл басқарып келген отаршылар оларға көмек бергенше толық жеңіліске ұшырауға айналды, соның арқасында қоршау бұзылды. Жаңа Англия Конфедерациясы Ункастың «еркіндігі мен мүлкін» сақтау үшін қажетті кез келген шабуылдық әрекеттерді жасамақ. Жаңа Англия әкімшілігі Шантоктағы Мохеган бекінісін қорғау үшін әскер жіберді. Отаршылар Наррагансеттер аумағына басып кіруге әрекеттенсе, Наррагансеттер бейбіт келісімге қол қоюға мәжбүр болды. 1646 жылы бұрынғы пекуоттардан құралған Намег тайпасы отаршылармен одақтасып, тәуелсіздікке қол жеткізуге тырысты. Жауап ретінде Ункас олардың ауылына шабуыл жасап, олжалады. Бей колониясының губернаторы Наррагансеттерге могегандарға шабуыл жасауға рұқсат беруге дайын екенін мәлімдеді. Келесі бірнеше жыл бойы Жаңа Англия отаршылары Намегтердің тәуелсіздігін қолдап, олардың салық төлеуші мәртебесін растады. 1655 жылы Жаңа Англия үкіметі тайпаны Ункастың билігінен шығарды.

Филип патшаның соғысы

1675 жылы маусымда Филипп патша соғысы басталды. Жазда могегандар Жаңа Англия отаршылдарының жағына қатысып, соғысқа кірді. Ункас өзінің әскерін отаршылармен бірігіп вампаноагтарға қарсы бірлескен шабуылдарға жетектеді. Желтоқсан айында Жаңа Англия мен могегандардың біріккен күштері наррагансеттер тобына шабуыл жасады. Могегандар 1676 жылдың шілдесінде соғыс аяқталғанға дейін одақтастығын сақтап келді. Ункас 1683 жылдың маусымы мен 1684 жылдың маусымы аралығында Коннектикут штатының Нью-Лондон округіндегі Норвич қаласында қайтыс болды.