Клуж-Напока халықаралық әуежайының тарихы

Кіріспе

Клуж-Напока әуежайы, Румыния

Клуж-Напока халықаралық әуежайы – Румынияның Клуж-Напока қаласына қызмет ететін әуежай. Алғашқыда Сомешени әуежайы деп белгіленген, ол қала орталығынан шығысқа қарай, Сомешени ауданында орналасқан, қазір Клуж-Напока қаласының шегінде. Әуежай азаматтық қолданысқа берілгенге дейін бұл аймақ әскери аэродром ретінде пайдаланылды. 1917 жылдың 15 желтоқсанында Колошвар округінің кеңесі (қазіргі Клуж-Напока) әскери әуежай құру үшін Самосфальва елді мекенінде (қазіргі Клуж-Напоканың Сомешени ауданы) жер берді. Трансильванияның Румыниямен біріккеннен кейін Сомешени әскери аэродромы Ұлттық әуе навигациясы қызметі (Serviciul Național de Navigație Aeriană SNNA) арқылы алғашқы азаматтық рейстерді жүзеге асырды. SNNA 1928 жылы Румынияның Соғыс министрлігі Клуж мен Бухарест арасында әуе тасымалын ашу мақсатымен құрылды. Алғашқы жолаушылар ұшағы 1928 жылдың 2 тамызында қонды. Бірінші пайдаланылған ұшақ – Farman Aviation Works компаниясының жасаған, он жолаушыға арналған екі қозғалтқышты Farman Goliath ұшағы болды. 1933 жылы Клуж әуежайы Румыния үкіметі тарапынан халықаралық әуежай деп жарияланды. Бірінші халықаралық рейс – CSA Czech Airlines Prague – Клуж – Бухарест рейсі 1933 жылдың 11 қыркүйегінде орындалды. Бұл бағытта сегіз орындық Avia Fokker ұшақтары пайдаланылды. Келесі жылдары бірнеше жаңа бағыттар ашылды, мысалы, 1935 жылдың 15 қарашасында ашылған "Аэрофлоттың" Мәскеу – Клуж – Прага рейсі, ол 14 орындық McDonnell Douglas DC 2 екі қозғалтқышты ұшағымен орындалды, ол КСРО M25 және КСРО M26 тіркеу белгілерімен тіркелген. Осы кезеңде ішкі рейстер де жүзеге асырылды, мысалы, Клуж – Сату Маре және Чернауци – Клуж – Арад Lockheed Model 10 Electra он жолаушы ұшағы және de Havilland Dragon Rapide ұшақтары арқылы. 1930 жылдардың соңында әуежай тұрақты өсімді көрсетті және қызметкерлердің саны 1934 жылы 6-дан 1939 жылы 16-ға дейін өсті. Осы кезеңде жолаушылар терминалы да салынды және 1939 жылы пайдалануға берілді. Жылдық 2 миллион жолаушыны қабылдай алатын жаңа терминалдың құрылысы 2007 жылдың 26 маусымында басталды. Келу залы 2008 жылдың 22 мамырында, ал 500 м² ауданы бар жаңа ұшу залы 2009 жылдың 15 мамырында ашылды. Екі терминалдың арасындағы байланыс ғимараты 2009 жылдың қараша айында пайдалануға берілді. Жобаның жалпы құны шамамен 40 миллион еуроны құрады. 2009 жылдың ақпан айында ILS жабдықтары CAT II деңгейіне дейін жаңартылды. 2010 жылы Клуж әуежайы 1 миллион жолаушыдан асты. 2011 жылдың 8 қыркүйегінде жаңа ұшу-қону жолын салу жұмыстары басталды. Бұл жұмыстар 2013 жылдың 26 қазанында ресми түрде пайдалануға берілген жаңа 07/25 ұшу-қону жолағын салуға бағытталған инвестициялардың бірінші кезеңі болды. Жаңа ұшу-қону жолағы ашылғаннан кейін 08/26 ұшу-қону жолағы такси жолына айналды. Бухарест қаласындағы Outline Architecture Office сәулеттік дизайн бюросы жобаның жеңімпазы болып таңдалды. Мұнара түлкіге ұқсайды және оның биіктігі 42 метрге жетеді. Жаңа басқару мұнарасын салуға кеткен шығындарды ROMATSA төлейді. 2023 жылдың маусым айында әуежай ұшу залы мен алқапты кеңейту жұмыстарын бастады. 2024 жылдың 31 мамырында ашылуы күтілуде, кеңейту аймағындағы тоғыз қақпаға тағы үш қақпа қосылады. Болашақта әуежайды дамыту жобасы бойынша екінші терминал салу жоспарлануда.

Avram Iancu Cluj International Airport is an airport serving the city of Cluj Napoca, Romania. Initially known as Someșeni Airport, it is located east of the city centre, in the Someșeni area, which is now within the Cluj Napoca city limits. Until the civil airport was built, the area was used as a military airfield. On 15 December 1917, the County Council of Kolozsvár (today Cluj Napoca) gave land in the settlement of Szamosfalva (today the Someșeni district of Cluj Napoca) in order to develop a military airport. After the Union of Transylvania with Romania, the Someșeni Military Aerodrome was used for the first civil operations by the National Service of Air Navigation (Serviciul Național de Navigație Aeriană SNNA). The SNNA was set up in 1928 by the Romanian Ministry of War for opening an air transportation line between Cluj and Bucharest. The first passenger plane landed on 2 August 1928. The first aircraft used was the Farman Goliath aircraft, a twin engine plane with space for ten passengers built by the Farman Aviation Works. In 1933, Cluj Airport was declared an International Airport by the Romanian Government. The first international flight, a CSA Czech Airlines Prague Cluj Bucharest flight, took place on 11 September 1933. The aircraft used on this route were eight seat Avia Fokker aircraft. In the following years, several new routes were opened, such as the Aeroflot Moscow Cluj Prague flight, opened on 15 November 1935, which was operated with 14 seat McDonnell Douglas DC 2 twin engine aircraft, registered as USSR M25 and USSR M26. Domestic flights were also operated in this period, such as Cluj Satu Mare and Cernăuți Cluj Arad using Lockheed Model 10 Electra ten passenger aircraft and de Havilland Dragon Rapide aircraft. In the late 1930s, the airport recorded steady growth and the employees' number rose from 6 in 1934 to 16 in 1939. The passenger terminal was also built in this period, being inaugurated in 1939. The construction of a new terminal, capable of handling 2 million passengers annually, started on 26 June 2007. The arrivals hall was inaugurated on 22 May 2008, followed by the new departures hall, with a total area of , inaugurated on 15 May 2009. The connecting building between the two terminals was inaugurated in November 2009. The total project cost was an estimated €40 million. In February 2009, the ILS equipment was upgraded to CAT II. Cluj Airport exceeded the 1,000,000 passenger mark in 2010. On 8 September 2011, the construction works for building a new runway of began. The works represented the first phase of the investment that aims at a take off/landing runway of The new runway 07/25 officially went into operation on 26 October 2013. The old runway 08/26 became a taxiway, after the new runway opened. as winner the project of Outline Architecture Office was chosen, an architectural design office based in Bucharest. The tower resembles a tulnic and will have a height of 42 m. The costs for the construction of the new control tower will be borne by ROMATSA. In June 2023, the airport began works to expand the departure hall and the apron. Expected to open on 31 May 2024, the extension will add three more gates to the current nine. For the future, the airport development project foresees the construction of the second terminal with an area of .

Жер үсті тасымалы

Әуежай қала орталығынан шығысқа қарай Е576 Еуропалық тас жолында орналасқан. Қала орталығынан жүруге шамамен 20 минут уақыт кетеді. CTP Cluj Napoca, жергілікті қоғамдық көлік компаниясы, 8 нөмірі бар маршрутын пайдаланады, ол әуежайды қала орталығындағы Михай Витеазул алаңымен байланыстырады, ал 5 нөмірі негізгі теміржол станциясына барады.

Апаттар мен оқиғалар

1986 жылдың 5 қыркүйегінде сағат 19:45 шамасында толық жүктелген Антонов Ан-24РВ ұшағы Бухаресттің Отопени әуежайынан Клуж-Напокаға бағыт алды. Қону процедурасы басталғанда, борт сәйкес қызметкерлердің бірі – Аурелия Григоре ұшақтың қалыпқыдан жоғары жылдамдықпен қонуға дайындалып жатқанын байқады. Негізгі қондырғы жерге тиген кезде, ұшақ тоқтағанша бірнеше рет секірді. Ұшақтың алдыңғы бөлігі өртеніп кетті. Григоре олардың төтенше жағдайға тап болғанын түсінді. Әріптесі – борт сәйкес қызметкерімен бірге жолаушыларды ұшақтан түсіруге кірісті. Ол авариялық эвакуациялық есікті ашып, баспалдақты түсірді, бірақ баспалдақ алдыңғы тірегі сынғандықтан жерге тимеді. Оған танымал актер Эмиль Хоссу көмектесті. "Ол бізге үрейленбей, ұшақты қауіпсіз эвакуациялауға көмектескен санаулы адамдардың бірі болды", – деді Григоре. Жолаушыларды эвакуациялағаннан кейін, олар ұшқыштарға көмектесу үшін қайта оралды, олар кабинада тұтқындалған болатын. "Кабина өртеніп жатты, оларды құтқара аламыз деген үмітімізді жоғалттық". Келесі сәттер барлық жолаушылар мен экипаж үшін қорқынышты болды. Ұшақ өртеніп, ұшқыштар ішінде қалған күйінде жанып кетті. 10 минуттан кейін олар екінші пилоттың терезеден қашуға тырысқанын көрді. "Ол аяғының ілініп қалғанын және оны шығара алмайтынын айтты. Біз оған көмектесуге тырыстық, бірақ қолымыздан келмеді. Соңында ол өртеніп жатқан ұшақтан шығып кетті. Ол толығымен күйді, оған қарауға да қиын болды. Бұл қорқынышты жағдай еді. Қалған екі пилот көзіміз алдында тірідей жанып кетті, біз оларға көмектесе алмадық". Екінші пилот та қайтыс болды. Ол жедел жәрдемге жеткізілді, бірақ күйік салдарынан келесі күні көз жұмды. Ресми органдар апаттың себебі – техникалық бұзуылдық екенін мәлімдеді. Қаза болғандардың арасында үш пилот болды. 2016 жылдың 7 қаңтарында Blue Air компаниясына тиесілі Boeing 737-400 (тіркеу нөмірі YR BAS) ұшағы қону кезінде ұшу-қону жолағынан сыға бастады. 116 жолаушы мен экипаж мүшелерінің арасында жарақат алғандар жоқ. Апаттың себебі – ұзақ сонарлық қону кезіндегі маневр жасау, содан кейін ұшу-қону жолағына 25-ші қақпадан шамамен 700 метр қашықтықта қону. Ұшу-қону жолағындағы ылғалды қар қабаты апатқа ықпал еткен болуы мүмкін.

On 5 September 1986 at about 19:45, a fully loaded Antonov An 24RV aircraft departed Bucharest Otopeni Airport, bound for Cluj Napoca. When the landing procedure began, one of the flight attendants, Aurelia Grigore, realized that the aircraft was landing at higher than normal speed. When the main landing gear touched the ground, it bounced repeatedly until the aircraft stopped. The front of the aircraft was on fire. Grigore realized they had an emergency situation. With her flight attendant colleague, she decided to start deplaning passengers. She opened the emergency exit and she let the stairs down, but the stairs weren't touching the ground because the front gear was broken. She was helped by Emil Hossu, a famous actor. "He was one of the few people that didn't panic and helped us evacuate the aircraft in safety", said Grigore. After evacuating the passengers they returned to help the pilots who were trapped in the cockpit. "The cockpit was on fire and we lost any faith that we could save them". The next moments were horrible for all passengers and flight crew. The aircraft was destroyed by flames and with the pilots still on board. After 10 minutes, they saw one of the copilots trying to escape through a window. "He told us his foot was stuck and that he couldn't get it out. We tried to help him, but we couldn't. Finally, he managed to get out of the aircraft on fire. He was completely burned, you couldn't even look at him. It was terrible. The other 2 pilots burned alive as we watched them, helpless". The copilot died also. He was transported to the ER but died the next day because of the burns. The authorities said that the accident was due to an equipment malfunction. The 3 pilots were the only casualties. On 7 January 2016, a Blue Air Boeing 737 400, reg. YR BAS, skidded off the runway after landing. No injuries were reported amongst the 116 passengers and crew. The accident's cause was the performance of an extended flare flight, followed by the runway touchdown at a distance of about 2300 ft. (approx. 700 m) measured from runway threshold 25. The wet snow layer present on the runway may have contributed to the accident.