Кіріспе
Бұл ағылшын тілінде қолданылатын голланд тілінің сөздерінің толық емес тізімі; кейбіреулері салыстырмалы түрде жиі кездеседі (мысалы, cookie), ал кейбіреулері сирек. Джозеф М. Уильямстың «Ағылшын тілінің шығу тегі» атты зерттемесінде ағылшын тіліндегі сөздердің шамамен 1%-ы голланд тілінен шыққан деп есептеледі. Көп жағдайда, қарыз сөз мағынасы голланд тіліндегі түпкі атасынан айтарлықтай өзгеше болып келеді. Кейбір ағылшын сөздері голланд тілінен тікелей алынған. Бірақ көбінесе, ағылшын тіліндегі голланд сөздерінің жазылуы түпнұсқа сөздің ағылшын тілінде жоқ дауысты әріптерінің тіркесін жояды және оларды қолданыстағы дауысты әріптерінің тіркесімен алмастырады. Мысалы, koekje немесе koekie-дегі oe cookie-де oo болады, ij (голланд тілінде дауысты әріп саналады) және vrijbuiter-дегі ui freebooter-де ee және oo болады, baas-тағы aa boss-қа, stov-тағы oo stove-қа айналады. Тілдер ретінде ағылшын және голланд тілдері Батыс герман тілдері тобына жатады және ортақ Proto Germanic тілінен шыққан. Дегенмен, олардың қарым-қатынасы 9-шы ғасырдан 11-ші ғасырға дейінгі викингтердің кеңеюінен туындаған ескі норвег тілінің лексикалық ықпалымен және 1066 жылы Англияны нормандықтар басып алғаннан кейінгі норман француз тілімен күңкейтілген. Латын және француз тілдеріндегі үлкен сөздік қорынан басқа, олардың тығыз ортақ байланысының нәтижесінде көптеген ағылшын сөздері голланд тіліндегі сәйкес сөздерімен бірдей болып келеді, жазуда (plant, begin, fruit), айтылуында (pool = pole, boek = book, diep = deep), немесе екеуінде де (offer, hard, lip) немесе жалған достар ретінде (ramp = disaster, roof = robbery, mop = joke). Осы тізімге осы туыс немесе басқа байланысты сөздер енгізілмейді. Голланд тілінің сөз тіркестері әр түрлі себептермен және әр түрлі кезеңдерде ағылшын тіліне енгізілген. Міне, олардың ең көп таралғандарының бірнешесі:
This is an incomplete list of Dutch expressions used in English; some are relatively common (e. g. cookie), some are comparatively rare. In a survey by Joseph M. Williams in Origins of the English Language it is estimated that about 1% of English words are of Dutch origin. In many cases the loanword has assumed a meaning substantially different from its Dutch forebear. Some English words have been borrowed directly from Dutch. But typically, English spellings of Dutch loanwords suppress combinations of vowels of the original word which do not exist in English and replace them with existing vowel combinations respectively. For example, the oe in koekje or koekie becomes oo in cookie, the ij (considered a vowel in Dutch) and the ui in vrijbuiter becomes ee and oo in freebooter, the aa in baas becomes o in boss, the oo in stoof becomes o in stove. As languages, English and Dutch are both West Germanic, and descend further back from the common ancestor language Proto Germanic. Their relationship however, has been obscured by the lexical influence of Old Norse as a consequence of Viking expansion from the 9th till the 11th century, and Norman French, as a consequence of the Norman conquest of England in 1066. Because of their close common relationship in addition to the large Latin and French vocabulary both languages possess many English words are essentially identical to their Dutch lexical counterparts, either in spelling (plant, begin, fruit), pronunciation (pool = pole, boek = book, diep = deep), or both (offer, hard, lip) or as false friends (ramp = disaster, roof = robbery, mop = joke). These cognates or in other ways related words are excluded from this list. Dutch expressions have been incorporated into English usage for many reasons and in different periods in time. These are some of the most common ones:
Ежелгі голланд тілінен
Ағылшын тіліндегі көптеген латын сөздері латын тілінен алынған. Осы сөздердің көптегені өздерінің тегін герман тілдеріне, әдетте Ескі Төменгі Франконияға дейін жеткізе алады. Ескі Голланд тілі – осы тілдің батыс түрі. Егер қарыз сөздің Ескі Голланд тілінен (Ескі Батыс Төменгі Франкония) немесе басқа герман тілінен алынғаны белгісіз болса, ол тізімнен шығарылды. Қараңыз: Германдық текті ағылшын латинаттарының тізімі. 5-9 ғасырларда Солтүстік теңіз жағалауында сөйлеген Батыс герман тілдерінің ұлтандары бір-біріне жеткілікті жақын болғандықтан, тілдік тоғысқан нүкте құрылды – су көлігінің басты жолы болды. Голланд және ағылшын тілдері басқа Батыс герман тілдерінде кездеспейтін кейбір ерекшеліктерді бөліседі. Лексикалық мысалдар: голланд тіліндегі vijf / ағылшын тіліндегі five (неміс тілінде: Fünf) және голланд тіліндегі leef / ағылшын тіліндегі live (неміс тілінде Leben). Бұл сөздер тізімнен алынып тасталды. Қараңыз: Ингвеондық мұрындық спирант заңы. 1066 жылғы Норман жаулап алудан кейін көптеген латын сөздері француз тілі арқылы ағылшын тілінің лексикасына енді, ол – Ескі француз тілі арқылы – Ескі Голланд (немесе Ескі Төменгі Франкония) және Орта Голланд тілінің маңызды негізін құрайды. Мысалы, француз тіліндегі boulevard сөзі голланд тіліндегі bolwerk сөзінен шыққан. Егер француз тіліндегі қарыз сөздің голланд тілінен немесе басқа герман тілінен алынғаны белгісіз болса, ол тізімнен шығарылды. Қараңыз: Франкония тілінің француз тіліне әсері. Осы кезеңнен алынған кейбір қарыз сөздердің Ескі Голланд, Ескі Норвегия, басқа герман тілі немесе белгісіз Ескі ағылшын тілінен шыққандығы әрқашан анық емес. Мұндай сөздер тізімнен шығарылды немесе осылай белгіленді.
Since speakers of West Germanic languages spoken along the North Sea coast from the 5th to the 9th century lived close enough together to form a linguistic crossroads water was the main way of transportation Dutch and English share some traits that other West Germanic languages do not possess. Lexical examples are Dutch vijf / English five (compare German: Fünf) and Dutch leef / English live (compare German Leben). These words have been excluded from the list. See also: Ingvaeonic nasal spirant law
Since the Norman conquest of 1066 many Latinate words entered the English lexicon via French, which has – via Old French – a substantial base of Old Dutch (or Old Low Franconian) and Middle Dutch. For instance, French boulevard comes from Dutch bolwerk. In cases it is not clear whether the loanword in French is from Dutch or another Germanic language, they have been excluded from the list. See also: Influence of Franconian language on French
For some loanwords stemming from this period it is not always clear whether they are of Old Dutch, Old Norse, another Germanic language or an unknown Old English origin. These words have been excluded from the list, or indicated as such.
Орта голланд тілінен
1066 жылы Норман әскерінің шамамен үштен бірі фламанд тілінде сөйлейтін голландтардан құралған. Көптеген фламандтар Англияны жаулап алғаннан кейін Англияда қалды және ағылшын тіліне әсер етті. 11-дан 17 ғасырға дейін Англияға, Уэльске және Шотландияға көшіп келген босқындардың басым бөлігі Төмен елдерден болды; әсіресе Фландриядағы су тасқыны, халық тығыздығы және соғыстар салдарынан фламанд шебер тоқымашылары мен тоқыма өндірісімен айналысушылар қоныс аударды. 1527 жылы Англия халқы 5 миллионға жеткен кезде, Лондонның өзінде ондаған мыңдаған фламандтар тұрды, ал Шотландия халқының үштен бірі фламандтардан тегін алады деп есептеледі. Ханза одағы орта ғасырдың соңында Солтүстік Еуропа мен Англия жағалауында сауда желісін құрды, голланд тіліне жақын орта төменгі неміс тілін жалпы қолданылатын тіл ретінде пайдаланды. Осы кезеңде алынған кейбір сөздер екі тілдің бірінен болуы мүмкін. Бұл сөздер тізімнен шығарылды немесе осылай белгіленді.
N
Жаман сөзі, бәлкім, ескі француз тіліндегі "nastre" ("сараң, қызғаныш, қастық, зұлым") сөзінен немесе голланд тіліндегі "nestig" ("ластанған, кір") сөзінен, әдепкі мағынасында "құс ұясы сияқты" дегеннен шыққан болуы мүмкін.