Кіріспе

Бұл ағылшын тілінде қолданылатын голланд тілінің сөздерінің толық емес тізімі; кейбіреулері салыстырмалы түрде жиі кездеседі (мысалы, cookie), ал кейбіреулері сирек. Джозеф М. Уильямстың «Ағылшын тілінің шығу тегі» атты зерттемесінде ағылшын тіліндегі сөздердің шамамен 1%-ы голланд тілінен шыққан деп есептеледі. Көп жағдайда, қарыз сөз мағынасы голланд тіліндегі түпкі атасынан айтарлықтай өзгеше болып келеді. Кейбір ағылшын сөздері голланд тілінен тікелей алынған. Бірақ көбінесе, ағылшын тіліндегі голланд сөздерінің жазылуы түпнұсқа сөздің ағылшын тілінде жоқ дауысты әріптерінің тіркесін жояды және оларды қолданыстағы дауысты әріптерінің тіркесімен алмастырады. Мысалы, koekje немесе koekie-дегі oe cookie-де oo болады, ij (голланд тілінде дауысты әріп саналады) және vrijbuiter-дегі ui freebooter-де ee және oo болады, baas-тағы aa boss-қа, stov-тағы oo stove-қа айналады. Тілдер ретінде ағылшын және голланд тілдері Батыс герман тілдері тобына жатады және ортақ Proto Germanic тілінен шыққан. Дегенмен, олардың қарым-қатынасы 9-шы ғасырдан 11-ші ғасырға дейінгі викингтердің кеңеюінен туындаған ескі норвег тілінің лексикалық ықпалымен және 1066 жылы Англияны нормандықтар басып алғаннан кейінгі норман француз тілімен күңкейтілген. Латын және француз тілдеріндегі үлкен сөздік қорынан басқа, олардың тығыз ортақ байланысының нәтижесінде көптеген ағылшын сөздері голланд тіліндегі сәйкес сөздерімен бірдей болып келеді, жазуда (plant, begin, fruit), айтылуында (pool = pole, boek = book, diep = deep), немесе екеуінде де (offer, hard, lip) немесе жалған достар ретінде (ramp = disaster, roof = robbery, mop = joke). Осы тізімге осы туыс немесе басқа байланысты сөздер енгізілмейді. Голланд тілінің сөз тіркестері әр түрлі себептермен және әр түрлі кезеңдерде ағылшын тіліне енгізілген. Міне, олардың ең көп таралғандарының бірнешесі:

Ежелгі голланд тілінен

Ағылшын тіліндегі көптеген латын сөздері латын тілінен алынған. Осы сөздердің көптегені өздерінің тегін герман тілдеріне, әдетте Ескі Төменгі Франконияға дейін жеткізе алады. Ескі Голланд тілі – осы тілдің батыс түрі. Егер қарыз сөздің Ескі Голланд тілінен (Ескі Батыс Төменгі Франкония) немесе басқа герман тілінен алынғаны белгісіз болса, ол тізімнен шығарылды. Қараңыз: Германдық текті ағылшын латинаттарының тізімі. 5-9 ғасырларда Солтүстік теңіз жағалауында сөйлеген Батыс герман тілдерінің ұлтандары бір-біріне жеткілікті жақын болғандықтан, тілдік тоғысқан нүкте құрылды – су көлігінің басты жолы болды. Голланд және ағылшын тілдері басқа Батыс герман тілдерінде кездеспейтін кейбір ерекшеліктерді бөліседі. Лексикалық мысалдар: голланд тіліндегі vijf / ағылшын тіліндегі five (неміс тілінде: Fünf) және голланд тіліндегі leef / ағылшын тіліндегі live (неміс тілінде Leben). Бұл сөздер тізімнен алынып тасталды. Қараңыз: Ингвеондық мұрындық спирант заңы. 1066 жылғы Норман жаулап алудан кейін көптеген латын сөздері француз тілі арқылы ағылшын тілінің лексикасына енді, ол – Ескі француз тілі арқылы – Ескі Голланд (немесе Ескі Төменгі Франкония) және Орта Голланд тілінің маңызды негізін құрайды. Мысалы, француз тіліндегі boulevard сөзі голланд тіліндегі bolwerk сөзінен шыққан. Егер француз тіліндегі қарыз сөздің голланд тілінен немесе басқа герман тілінен алынғаны белгісіз болса, ол тізімнен шығарылды. Қараңыз: Франкония тілінің француз тіліне әсері. Осы кезеңнен алынған кейбір қарыз сөздердің Ескі Голланд, Ескі Норвегия, басқа герман тілі немесе белгісіз Ескі ағылшын тілінен шыққандығы әрқашан анық емес. Мұндай сөздер тізімнен шығарылды немесе осылай белгіленді.

Орта голланд тілінен

1066 жылы Норман әскерінің шамамен үштен бірі фламанд тілінде сөйлейтін голландтардан құралған. Көптеген фламандтар Англияны жаулап алғаннан кейін Англияда қалды және ағылшын тіліне әсер етті. 11-дан 17 ғасырға дейін Англияға, Уэльске және Шотландияға көшіп келген босқындардың басым бөлігі Төмен елдерден болды; әсіресе Фландриядағы су тасқыны, халық тығыздығы және соғыстар салдарынан фламанд шебер тоқымашылары мен тоқыма өндірісімен айналысушылар қоныс аударды. 1527 жылы Англия халқы 5 миллионға жеткен кезде, Лондонның өзінде ондаған мыңдаған фламандтар тұрды, ал Шотландия халқының үштен бірі фламандтардан тегін алады деп есептеледі. Ханза одағы орта ғасырдың соңында Солтүстік Еуропа мен Англия жағалауында сауда желісін құрды, голланд тіліне жақын орта төменгі неміс тілін жалпы қолданылатын тіл ретінде пайдаланды. Осы кезеңде алынған кейбір сөздер екі тілдің бірінен болуы мүмкін. Бұл сөздер тізімнен шығарылды немесе осылай белгіленді.

N

Жаман сөзі, бәлкім, ескі француз тіліндегі "nastre" ("сараң, қызғаныш, қастық, зұлым") сөзінен немесе голланд тіліндегі "nestig" ("ластанған, кір") сөзінен, әдепкі мағынасында "құс ұясы сияқты" дегеннен шыққан болуы мүмкін.