Кіріспе

Нацистік Германияның әкімшілік бөлінісі

Рейхсгау Данциг Батыс Пруссия (Reichsgau Danzig Westpreußen) — Нацистік Германияның әкімшілік бөлінісі, 1939 жылдың 8 қазанында Дациг еркін қаласының, Үлкен Померания воеводтығының (Польша дәлізінің) және Шығыс Пруссия Гаудың Батыс Пруссияның Режеңесбжезиркінен құрылған. 1939 жылдың 2 қарашасына дейін Рейхсгау Батыс Пруссия Рейхсгау деп аталды. Рейхсгаудың қысқа өмір сүру кезінде поляктар мен еврейлер нацистік Германияның «адамнан төмен» деп жойып жіберді.

Тарих

Пруссияның Польшаны бөлу кезінде Пруссияға қосылған Польша аумағынан құрылған Батыс Пруссия провинциясы 1920 жылы Версаль келісімінен кейін таратылды. Польша көпшілігі мекендеген оның басым бөлігі жаңадан құрылған Екінші Польша Республикасының құрамына кірді және Померания воеводтығы (Польша дәлізі) ретінде басқарылды. Неміс Батыс Пруссиясының шығыс қалдықтары Шығыс Пруссия провинциясына қосылды — Regierungsbezirk Батыс Пруссия. Regierungsbezirk («үкімет аймағы») бірнеше округтерді (Крайздер) қамтитын провинцияның неміс әкімшілік кіші бірлігі болып табылады. Батыс Пруссияның батыс бөлігі бұрынғы Позен провинциясының неміс бөлігімен біріктіріліп, Позен Батыс Пруссиясы деп аталатын жаңа провинция құрылды. Германияда нацистер билікке келгеннен кейін, олар 1935 жылы бұрынғы неміс провинциялары мен штаттарын Гей жүйесіне өздерінің Гейхшальтунг саясатының бір бөлігі ретінде түрлендіру арқылы әкімшілік жүйені реформалады. 1938 жылы Германияның Батыс Пруссиясы таратылды және оның бұрынғы Батыс Пруссия аумағы Германияның Померания Гауына қосылды. 1938 жылы Польшаның Померания воеводтығы оңтүстікке қарай кеңейтіліп, Бидгощ аймағын қамтыды. Нәтижесінде кеңейтілген Померания воеводтығы Үлкен Померания воеводтығы (Wielkopomorskie) деп аталды. Нацистік Германия 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға шабуыл жасаған кезде, бұл Үлкен Померания воеводтығы алғаш рет «Батыс Пруссия» деп аталатын неміс әскери округіне айналдырылды. 8 қазанда Адольф Гитлердің жарлығымен Дацигтің еркін қаласы мен Шығыс Пруссияның Батыс Пруссияның Regierungsbezirk-імен біріктірілді, Рейхсгау Батыс Пруссия құрылды. Батыс қалдықтар сыртында қалды және 1938 жылғы реформаға сәйкес Германияның Померания гауы Регентсбергбезирк Гренцмарк Позен Батыс Пруссия ретінде басқаратын болды, ал Бромберг (Бйдогощ) аймағы Рейхсгау Батыс Пруссиямен бірге қалды және Рейхсгау Позенге, кейіннен «Вартегау» деп аталмаған. Гау дегеннің орнына Рейхсгау деген атау провинцияның негізінен аннексиядан өткен аумақтан тұратындығын көрсетеді. Рейхсгау гаулейтері де рейхстаттальтер деген атақты иеленді. Басқа рейхсгаулар, мысалы, рейхсгау Вартленд және рейхсгау Судетланд болды. Данциг еркін қаласы 1926 жылы наурызда құрылған нацистік партияның Гау Данцигінен құралған. Гау Данцигтің гаулейтерлері:

Ханс Альберт Хонфельдт (1926 жылдың наурызы — 1928 жылдың маусымы)

Вальтер Масс, Міндетін атқарушы (тамыз 1928 — 1929 жылдың наурызы)

Эрих Кох, Міндетін атқарушы (1929 жылдың наурызы — 1930 жылдың қыркүйегі)

Артур Грайзер, Міндетін атқарушы (қазан 1930), және

Альберт Форстер (1930 жылдың 15 қазанынан бастап)

1939 жылдың 1 қыркүйегінде соғыс басталғанда Германия дереу Данцигтің еркін қаласын аннексиялады. 8 қазанда жаңа Рейхсгау Данциг Батыс Пруссия құрылғаннан кейін, 26 қазанда Форстер кеңейтілген аумақтың Гаулейтері және Рейхстаттхальтері болып тағайындалды.

Халық

Рейхсгау өте әртүрлі болды, территория сияқты, ол соғыс алдындағы Данцигтің (толық), Германияның (Батыс Пруссияның үкіметтік аймағы) және Польшаның (яғни Померания воеводтығы) аумағын қамтиды. Халық саны 2,179,000-ды құрады, оның ішінде 1,494,000 поляк азаматы, көбінесе поляк ұлтының 408,000-і Данциг азаматтары және 277,000 неміс азаматы. Неміс басқыншылары Данциг пен Польша азаматтығын бұл екі мемлекеттің іс жүзінде жойылғандығына байланысты жоқ деп санайды. Христиандық данцигерлер мен христиандық поляктарға неміс азаматтығы берілді, еврейлік данцигерлер мен еврейлік поляктарға неміс азаматтығы берілмеді. Христиандық данцигерлер мен поляк ұлтының христиандық поляктарға азамат ретінде қабылдау негізінен тыйым салынды, бірақ белгілі бір жағдайларда берілді.

Нацистік Германияның этностық поляктар мен еврейлерді жою және қуып шығаруы

Нацистік Германияның еврейлер мен поляк халқының жойылуына бағытталған саясаты. Өңірдегі жаппай қаза болған жерлерге мыналар жатады:

Штутхоф концентрациялық лагері, онда 85 000-нан астам адам (негізінен поляктар) қайтыс болды;

Пьяшница, онда 12 000-ға жуық жергілікті поляк к...

Әкімшілік

Данциг Батыс Пруссия үш әкімшілік округке (Regierungsbezirk) бөлінді, округ орталықтары Бромберг, Данциг және Мариенвердер қалалары болды.

Соғыстан кейінгі

1945 жылдың наурыз айында аймақ Польшаға қайтарылды, ал нацистік губернатор Альберт Форстер адамзатқа қарсы қылмыстары үшін өлім жазасына кесіліп, атты. Неміс халқы (соғыс кезіндегі қоныс аударушылар, нацистер және әскери шенеуніктерді қоса) қашып кетті немесе жер аударылды.