Кіріспе

Америкалық суретші (1823–1900)

Джаспер Фрэнсис Кропси (18 ақпан 1823 – 22 маусым 1900) – американдық сәулетші және суретші. Ол Гудзон мектебінің пейзаждық суреттерімен ең көп танымал.

Алғашқы жылдар

Кропси Нью-Йорк штатының Стейтен аралындағы Россвилл қаласында әкесі Джейкоб Резо Кропсинің фермасында сегіз баланың үлкені болып дүниеге келді. Бала кезінде Кропсидің денсаулығы жиі нашарлап, ауырып жататын. Мектепке бармаған күндері Кропси өздігінен сурет салуды үйренді. Оның алғашқы суреттері архитектуралық эскиздер мен пейзаждарды қамтыды, оларды блокноттарына және мектеп кітаптарының жиектеріне салған.

Мансап

Кропси 1840-шы жылдардың басында Джозеф Тренчтің оқуымен сәулетші мамандығын меңгерді, сонымен қатар Эдвард Моридің басшылығымен акварель сурет салуды үйренді және Ұлттық дизайн академиясында бейнелеу курстарын тыңдады. Ол 1843 жылы жеке сәулет бюросын ашты, бірақ 1844 жылы акварельдерін Ұлттық дизайн академиясында көрмеге шығара бастады. Бір жыл өткен соң ол академияның қауымдас мүшесі болып сайланды және толығымен пейзаж суретіне көшті; жақын арада ол «Италиялық композициялар» атты көрмеге қатысты. Кропси 1847-1849 жылдары Англия, Франция, Швейцария және Италияны аралап Еуропаға саяхат жасады. 1851 жылы Академияның толық құқықты мүшесі болып сайланды. Кропси 1852-1863 жылдары Мичиган университетінің президенті Генри Таппанмен жақын дос болды. Таппанның шақыруымен ол 1855 жылы Энн-Арборға сапар шегіп, екі картина жасайды – біреуі Детройт обсерваториясының, екіншісі университет кампусының пейзажы. 1856 жылы ол қайтадан шетелге кетіп, жеті жыл Лондонда тұрды, суреттерін Корольдік академияға және 1862 жылғы халықаралық көрмеге жіберді. Отанға оралған соң Нью-Йоркте студия ашып, АҚШ-тың солтүстік-шығысындағы күзгі пейзаждарды салуға маманданған, көбінесе идеалдандырылған және жарқын түстермен ерекшеленетін туындылар жасады. Кропси 1866 жылы он әріптесімен бірге Америка суретшілер қоғамын құрды. Ол сонымен қатар Нью-Йорктегі жоғары жылдамдықты теміржол стансаларының сәулеттік жобаларын жасады. Солтүстік Каролина өнер мұражайы, Курриер өнер мұражайы, Пенсильвания көркемсурет академиясы, Мичиган университетінің өнер мұражайы, Шенандоа аңғары мұражайы, Метрополитен өнер мұражайы, Лос-Анджелес округі өнер мұражайы, Американдық өнердің Кристалл көпірлер мұражайы, Детройт өнер институты, Сан-Диегодағы Тимкен өнер мұражайы, Гонолулу өнер мұражайы, Сан-Франциско көркемсурет мұражайы, Принстон университетінің өнер мұражайы және Бостон көркемсурет мұражайларында оның туындылары сақталады. Кропсидің жұмыстары Ақ үйдің экспозициясында да бар.

Жинақ

Кропсидің үйі мен студиясы, Ever Rest, Нью-Йорк штатының Гастингс-он-Хадсон қаласында орналасқан және Кропсидің туындыларының ең ірі тұрақты коллекциясына ие, бұл коллекцияны оның шөбересі Барбара Ньюингтон жинаған. Коллекция 1977 жылдан бері және Ньюингтон-Кропси қорының құрылуынан бастап көрсетіліп келеді.

Жеке өмір

1847 жылы мамыр айында Кропси Мария Кулиге үйленді. Ол 1843 жылдан кейін Гринвуд көліне жасаған сапарының бірінде онымен танысқан. Марияның әкесі Исаак П. Кули 1837-1839 жылдары бейбіт судья болып жұмыс істеді, ал 1840 жылы Нью-Джерси штатының жалпы сот судьясы болды. Кейін Кули 1860-1861 жылдары Нью-Джерси штатының Ассамблеясына мүше болып сайланды. Кули Кропсиге өз иелігінде студия салуды ұсынды, бірақ ол ұсыныстан бас тартты. 1869 жылы Кропси Нью-Йорк штатының Уорвик қаласында 29 бөлмелі готикалық стильдегі сарай мен студия салып, оған «Аладдин» деген ат қойды. Ол Нью-Йорк қаласында тұрғанмен, 1884 жылы сарайын сатқанға дейін уақытын Уорвикте өткізді. 1884 жылы Кропси алдымен үйді жалға алды, содан кейін 1885 жылы Нью-Йорк штатының Хадсон қаласындағы Гастингсте үй сатып алып, оны «Эвер Рест» деп атады. Мария мен Кропсидің екі баласы болды: Мэри Кортелиу Кропси Хауэллс (5 қыркүйек 1850 жылы туған, 30 шілде 1921 жылы қайтыс болған) және Лили Фрэнсис Кропси (16 шілде 1859 жылы туған, 21 ақпан 1889 жылы қайтыс болған). Кропси 1900 жылдың 22 маусымында қайтыс болғанға дейін «Эвер Рест» үйінде тұрды, ал оның әйелі Мария 1906 жылы қайтыс болғанға дейін сонда өмір сүрді. Олар «Фрэнк» есімді күйеуімен 54 жыл бірге өмір сүрген.

Мұра мен құрмет

Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Либерти" кемесі оның құрметіне берілген.