Кіріспе
1923 жылғы 27 тамызда Ирландияда 4-ші Дайл сайлауы үшін жалпы сайлау өтті. Бұл 1922 жылғы 6 желтоқсанда Ирландия еркін мемлекеті құрылғаннан кейін өткізілген алғашқы жалпы сайлау болды. Сайлау 1923 жылғы мамыр айында аяқталған Ирландия азамат соғысынан кейін көп ұзамай өтті. Келісімге қарсы болған республикалық TD-лердің көпшілігі сайлау кезінде және одан кейін де түрмеде отырды және сайланған жағдайда Дайлге қатыспауға уәде берген еді. 4-ші Дайл 19 қыркүйекте Лайнстер-хауста жиналып, Ирландия еркін мемлекетінің Атқару кеңесінің президенті мен Атқару кеңесін генерал-губернатор тағайындауы үшін ұсынды. Синн Фейннің келісімді қолдаған қанатының мұрагері Куманн на нГаидхел сайлауда жеңіске жетіп, үкімет құрды.
The 1923 Irish general election to elect the 4th Dáil was held on Monday, 27 August, following the dissolution of the Third Dáil on 9 August 1923. It was the first general election held since the establishment of the Irish Free State on 6 December 1922. The election was held shortly after the end of the Irish Civil War in May 1923. Many of the Republican TDs, who represented the losing anti Treaty side, were still imprisoned during and after the election and had committed to not participating in the Dáil if elected. The 4th Dáil assembled at Leinster House on 19 September to nominate the President of the Executive Council and Executive Council of the Irish Free State for appointment by the Governor General. Cumann na nGaedheal, the successor to the Pro Treaty wing of Sinn Féin, won the election and formed the government.
Құқықтық негіз
Бұл Ирландия еркін мемлекетінің құрылуымен және 1922 жылғы 6 желтоқсанда Ирландия еркін мемлекетінің Конституциясы қабылданғаннан кейін өткізілген алғашқы жалпы сайлау болды. Ол 1923 жылғы сайлау заңы бойынша өткізілді, бұл заң Даилдегі орын санын 128-ден 153-ке дейін арттырды және жынысына қарамастан 21 жастан асқан барлық азаматтарға сайлау құқығын берді. 1923 жылғы сайлаудағы бұзушылықтарды болдырмау заңымен сайлау тәжірибесі күшейтілді.
Үкімет құруы
Республикалық ТД-лер Дайл жұмысына қатысудан жалғастырып бас тартты. Сондықтан, Cumann na nGaedheal партиясы Дайлдегі орындардың көпшілігіне ие болып, 1923 жылдың 19 қыркүйегінде Ирландия еркін мемлекетінің екінші атқару кеңесін құрды.