Кіріспе

Грек ораторы және мемлекет қайраткері (б.з.д. 389 – б.з.д. 314)

Эсхин (грекше: Αἰσχίνης Ἀτρομήτου Κοθωκίδης; б.з.д. 389 – б.з.д. 314) – грек мемлекет қайраткері және он аттикалық оратордың бірі.

Өмірбаян

Ол Афинада дүниеге келгені белгілі болғанымен, оның ата-анасы және ерте өмірі туралы жазбалар қарама-қайшы; бірақ ата-анасы кедей болса да, құрметті адамдар болған сықылды. Эсхиннің әкесі Атромет, бастауыш мектепте әдебиет сабақтарын оқытқан. Анасы Глаукотея кедейлерді діни қадағалау рәсімдеріне қатыстыруға көмектескен. Әкесіне мектепте көмектескеннен кейін, актерлік өнерді сынап көрді, әскерде көзге түсті және бірнеше кеңселерде жұмыс істеді, оның ішінде Буле кеңсесінде де қызмет етті. Эсхиннің қатысқан жорықтарына Пелопоннестегі Флий (б.з.д. 368 ж.), Мантинея шайқасы (б.з.д. 362 ж.) және Фокионның Евбеядағы жорығы (б.з.д. 349 ж.) кірді. Олинфтың құлауы (б.з.д. 348 ж.) Эсхинді саяси аренаға алып келді, ол Пелопоннесті Македонияның Филипп II-ге қарсы көтерілуге шақыру үшін елшілікке жіберілді. Оның екінші елшілікте (б.з.д. 346 ж.) бейбіт келісім шарттарын бекітудегі кешігуі Демосфен мен Тимархтың мемлекетке опасыздық айыбын тағуына себеп болды. Бұл "Тимархқа қарсы" сөйлеуі, онда көптеген Афина заңдары келтірілгендіктен, маңызды деп есептеледі. Тимархқа қарсы сәтті шабуылының нәтижесінде Эсхин опасыздық айыбынан ақталды. Б.з.д. 343 жылы Демосфен "Жалған елшілік туралы" сөйлеуінде Эсхинге қарсы шабуылды жаңартты. Эсхин сол тақырыптағы сөйлеуімен жауап берді және тағы да ақталды. Б.з.д. 339 жылы Амфиктиондық кеңестегі афиналық өкілдердің (пилагоралардың) бірі ретінде ол төртінші қасиетті соғысқа әкеп соққан сөйлеу жасады. Өшпенділікпен Эсхин осы апаттардың кінәсін Демосфенге таңуға тырысты. Б.з.д. 336 жылы Ктесифон өзінің досы Демосфенді мемлекетке көрсеткен еңбегі үшін алтын тәжбен марапаттауды ұсынғанда, Эсхин оны бұл ұсынысты көтеруде заңды бұзғаны үшін айыптады. Бұл мәселе б.з.д. 330 жылға дейін тоқтап тұрды, сонда екі қарсылас Ктесифонға қарсы және Таққа қарсы сөздерін оқыды. Нәтижесінде Демосфен толық жеңіске жетті. Эсхин Родосқа ерікті түрде жер аударылды (қазылар алқасының үкімінен қашу үшін, бұл үлкен ақша сомасы болуы мүмкін), онда ол риторика мектебін ашты. Кейін Самос аралына көшіп, 75 жасында қайтыс болды. Оның үш сөйлеуі, ежелгілер "Үш рақым" деп атаған, Демосфеннің сөздерімен бірдей деңгейде саналады. Фотий оның "Тоғыз муза" деп аталған тоғыз хатын білген; оның атымен жарияланған он екі хат (Hercher, Epistolographi Graeci) түпнұсқа емес.