Кіріспе
Аналитикалық томизм – философиялық ағым, Томас Аквиннің (оның ой-пікірлеріне байланысты дамыған философияны, "томизм" деп аталатынды қоса алғанда) тұжырымдамалары мен қазіргі заманғы аналитикалық философия арасындағы идея алмасуды қолдайды. Шотланд философы Джон Холдейн бұл терминді 1990 жылдардың басында алғаш рет қолданды және содан бері бұл қозғалыстың басты қолдаушыларының бірі болып табылады. Холдейннің сөзіне сәйкес, "аналитикалық томизм – ағылшын тіліндегі философияның стильдері мен қызығушылықтарын, сондай-ақ Әйіпті Томас және оның ізбасарлары ортаққан идеялар мен мәселелерді өзара байланысқа енгізуді қамтиды".
Analytical Thomism is a philosophical movement which promotes the interchange of ideas between the thought of Thomas Aquinas (including the philosophy carried on in relation to his thinking, called 'Thomism'), and modern analytic philosophy. Scottish philosopher John Haldane first coined the term in the early 1990s and has since been one of the movement's leading proponents. According to Haldane, "analytical Thomism involves the bringing into mutual relationship of the styles and preoccupations of recent English speaking philosophy and the ideas and concerns shared by St Thomas and his followers".
Тарих 19 ғасыр Дүниежүзілік соғыс
Аквиннің ойларының қазіргі жаңғыруын 19 ғасырдың ортасындағы томистердің еңбектеріне, мысалы, Томасо Мария Зиглиара, Йозеф Клютген, Гаэтано Сансеверино және Джованни Мария Корнольдиге байланыстыруға болады. Бұл қозғалысқа Рим папасы Лев XIII-нің 1879 жылғы "Әңгімелі әке" энцикликасы зор серпін берді. 20 ғасырдың бірінші жартысында Эдуард Хугон, Регинальд Гарригу Лагранж, Этьен Гилсон және Жак Маритан сияқтылар Левтің томизмді жаңғыртуға шақыруын жалғастырды. Гилсон мен Маритан әсіресе Еуропа мен Солтүстік Америкада оқып, дәріс беріп, ағылшын тілінде сөйлейтін католик философтарының бір буынына ықпал етті. Олардың кейбіреулері содан кейін томизмді кең ауқымды заманауи философиялық бағыттармен үйлестіре бастады. Сонымен қатар, Польшадағы Краков тобы томизмді ұсыну үшін математикалық логиканы қолданды, олар оны "мағынасы мен тақырыбы бойынша байланысты ұсыныстардың құрылымдалған жиынтығы, үйлесімділік және үйлесімсіздік, салдар және т.б. логикалық қатынастармен байланысқан" деп бағалады. Бұл топ "екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы католик ой-пікірінің ең маңызды көрінісі" деп есептеледі.
Соғыстан кейінгі Аквиналық философиялық қабылдау
XX ғасырдың ортасына қарай Аквиннің ойлары Г.Э.М. Анскомб, Питер Гич және Энтони Кенни еңбектері арқылы аналитикалық дәстүрмен диалог құрды. Анскомб Людвиг Витгенштейннің шәкірті және Кембридж университетінде оның ізбасары болды; ол Гичке үйленді, ол өзінің кемелді логик және дін философы еді. Гич Оксфордта оқып жүргенде Рим католиктігіне көшті, Анскомб оқуға келгенге дейін дінін қабылдады, ал екеуі де Доминикан Ричард Киходан Оксфордта дін туралы білім алды, ол оларды кездеспей тұрып шіркеуге қабылдады. Кенни, бұрынғы діни қызметкер және бұрынғы католик, Оксфорд университетінің көрнекті философы және Витгенштейннің әдеби мұрасын басқарушы және орындаушысы болды, және кейбіреулер оны әлі де Аквиннің жақтаушысы ретінде көрсетеді (Паттерсон және Пью, xiii xxiii), бірақ оның томистік доктриналардың кейбіреуін жоққа шығаруы (мысалы, Құдайдың уақыттан тыс болуы) бұл пікірге күмән келтіреді. Анскомб және Аласдер МакИнтайр, Филиппа Фут, Мортимер Адлер және Джон Финнис сияқты басқа да Аристотельшілер аналитикалық моральдық теориядағы «әркет этикасын» және құқықтанудағы «табиғи құқық теориясын» қайта жаңғыртуға үлкен үлес қосты. Екі ағымның да Аквиннің еңбектеріне сүйенуі зор.