Альбер Сарро: Француз саяхатшысы және мемлекеттік қайраткері

Кіріспе

Француз саясаткері (1872–1962)

Альбер Пьер Сарро (Albert Pierre Sarraut; 28 шілде 1872 – 26 қараша 1962) – француз радикал саясаткері, Үшінші Республика кезінде екі рет премьер-министр қызметін атқарды.

Өмірбаян

Сарро 1872 жылы 28 шілдеде Францияның Жиронде департаментінің Бордо қаласында дүниеге келген. 1907 жылы 14 наурызда Оду сенаторы және ішкі істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары Сарро, Лангедок шарапшыларының көтерілісі кезінде сайлау округінің мүдделерін қорғауға тырысқаны үшін Клемансодан сыни пікір естіген. Клемансо Сарроға: «Мен Оңтүстікті білемін, бәрі де банкетпен аяқталады» деді. 1907 жылғы маусымда шарап өсіру аймағындағы жаппай наразылықтардан кейін Клемансо Сарродан көшбасшы Эрнест Феррульді келіссөздерге шақыруын өтінді. Ферруль оған: «Егер біздің артымызда үш миллион адам болса, біз келіссөздерге отырмаймыз» деді. 1907 жылдың 17 маусымынан бастап Миди аймағына 22 жаяу әскер және 12 атты әскер полкі орналастырылды. Жандармерияға наразылықтардың жетекшілерін қамауға бұйрық берілді. Сарро бұл саясатқа қарсы болды және үкіметтен кетіп қалды. 1912 жылдан 1914 жылға дейін және 1917 жылдан 1919 жылға дейін ол Француз Индокитайының генерал-губернаторы болды. Сарро туған жердегі білім беру реформасын жүзеге асырғанымен, оның ниеті әкешілдік саясаттың көрінісі болды. Ол вьетнамдықтардың ой-өрісі, әдет-ғұрыптары мен институттары француздікіне ұқсамайынша, оларды өркениеттендіру мүмкін емес деп сенді. Хью Там Хо Тайдың сөзіне сүйенсек, егер Сарроның аргументі логикалық аяқталуға жеткізілсе, вьетнамдықтар «француздық үстемдіктен тәуелсіздікке тек қана олар енді вьетнамдықтар емес, сары терілі француздар болғысы келгенде ғана лайық болар еді». Альберт Сарро туған жердегі өнерді сақтау және дамытуды белсенді түрде қолдады, мысалы, француз өнертанушысы Жорж Грольеді камбоджа өнері мен мәдени дәстүрлерін сақтауда және Камбоджаның Ұлттық мұражайының жобасын жасау мен құрылысын қаржыландыруда қолдады. 1920 жылдың 18 қаңтарында ол Генри Саймонның орнына Колониялар министрі болды. Эдуард Даладие басқарған үкіметте ішкі істер министрі қызметін атқарган Сарро, Испания азамат соғысы кезінде франкистік режимнен қашқан испан босқындарының көптеп келуіне алаңдады. 1938 жылғы сәуірде Сарро «біздің елді көптеген күдікті элементтерден тазартатын әдістемелік, қарқынды және жедел шаралар қабылдауға» шақыратын мәлімдеме жасады. 1940 жылдың 10 шілдесінде Сарро маршал Филипп Петен басқарған кабинетке жаңа конституцияны әзірлеуге уәкілеттік беруге дауыс берді, осылайша Францияның үшінші республикасы тоқтатылып, Виши Франциясы құрылды. Содан кейін Сарро саясаттан шығып, отбасылық газеті «La Dépêche de Toulouse» редакторы болды, өйткені оның ағасы Морис Сарро 1943 жылы милиция тарапынан өлтірілді. Сарро 1962 жылдың 26 қарашасында Парижде қайтыс болды. Ханойдағы Альберт Сарро лицейі оның құрметіне аталды.

Sarraut was born on 28 July 1872 in Bordeaux, Gironde, France. On 14 March 1907 Sarraut, Senator of Aude and Under Secretary of State for the Interior, was ridiculed by Clemenceau for trying to plead the case of his electorate during the revolt of the Languedoc winegrowers. Clemenceau told Sarraut, "I know the South, it will all end with a banquet". After massive demonstrations in the winegrowing region in June 1907 Clemenceau asked Sarraut to bring the leader Ernest Ferroul to the negotiating table. Ferroul told him: "When we have three million men behind us, we do not negotiate". From 17 June 1907 the Midi was occupied by 22 regiments of infantry and 12 regiments of cavalry. The gendarmerie was ordered to imprison the leaders of the demonstrations. Sarraut refused to endorse this policy and resigned from the government. He was Governor General of French Indochina, from 1912 to 1914 and from 1917 to 1919. Although Sarraut was celebrated for native education reform, his motivation was an example of paternalism. He believed that the Vietnamese could not be civilized until their thinking, customs and institutions mirrored those of the French. According to Hue Tam Ho Tai, if Sarraut's argument was carried to its logical conclusion, the Vietnamese, she writes, would "deserve independence from French rule only when they no longer desired to be Vietnamese, but Frenchmen in yellow skin." Albert Sarraut supported actively the preservation and development of native arts, for instance supporting the French art scholar George Groslier in preserving Cambodian arts and cultural traditions, and funding the design and construction of the National Museum of Cambodia. On 18 January 1920 he replaced Henry Simon as Minister of the Colonies. Acting as Minister of the Interior for the Édouard Daladier run government, Sarrault became increasingly concerned with what he considered a flood of Spanish refugees fleeing the Francoist regime during the Spanish Civil War. In April 1938 Sarrault released a statement calling for the "methodical, energetic and prompt action to rid our country of the too numerous undesirable elements". On 10 July 1940, Sarraut voted in favour of granting the Cabinet presided over by Marshal Philippe Pétain authority to draw up a new constitution, thereby effectively ending the French Third Republic and establishing Vichy France. Thereafter Sarraut retired from politics. He took control of the family newspaper, La Dépêche de Toulouse, after the editor, his brother Maurice Sarraut, was killed by the Milice in 1943. Sarraut died in Paris on 26 November 1962. The Lycée Albert Sarraut in Hanoi was named after him.