Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық инженер, ғарышкер және дәрігер (1953 жылы туған)
Canadian engineer, astronaut and physician (born 1953)
Роберт Брент "Боб" Тирск (17 тамыз 1953 жылы туған) – зейнеткерге шыққан канадалық инженер және дәрігер, сондай-ақ бұрынғы Канада Ғарыш агенттігінің ғарышкері. Ол ғарышта өткізген ең көп уақыт бойынша (204 күн 18 сағат) канадалық рекордты иеленеді. 2013 жылы Канада орденінің офицері (OC) атағымен марапатталды және 2012 жылы Британ Колумбиясы орденіне (OBC) енгізілді.
Robert Brent "Bob" Thirsk, (born August 17, 1953) is a Canadian retired engineer and physician, and a former Canadian Space Agency astronaut. He holds the Canadian record for the most time spent in space (204 days 18 hours). He became an officer of the Order of Canada (OC) in 2013 and was named to the Order of British Columbia (OBC) in 2012.
Өмір
Тырск Британдық Колумбияның Нью-Вестминстер қаласынан және Монреаль, Квебек қаласының тұрғыны Бренда Биасуттиге үйленген. Олардың үш баласы бар. Ол отбасысымен уақыт өткізуді, ұшуды, хоккей, сквош ойнауды және фортепианода музыка ойнауды ұнатады. Ол Онтарио кәсіби инженерлер қатарында, Канада отбасылық дәрігерлер коллегиясының, Канада аэронавтика және ғарыш институтының, Аэроғарыш медицина қауымдастығының, Онтарио дәрігерлер мен хирургтар коллегиясының және Халықаралық ғарыш университетінің мүшесі.
Thirsk is from New Westminster, British Columbia and is married to Brenda Biasutti of Montreal, Quebec. They have three children. He enjoys spending time with his family, as well as flying, hockey, squash, and playing the piano. He is a member of Professional Engineers Ontario, the College of Family Physicians of Canada, the Canadian Aeronautics and Space Institute, the Aerospace Medical Association, the College of Physicians and Surgeons of Ontario, and the International Space University.
Білім
Тирск Британдық Колумбия, Альберта және Манитоба штаттарындағы бастауыш және орта мектептерде оқыды, оның ішінде Гленэйр бастауыш мектебінде (Порт-Муди, Британдық Колумбия), Р.Т. Алдерман орта мектебінде білім алды және Калгаридің Лорд Бивербрук орта мектебін бітірді. Оның жоғары білімі 1976 жылы Калгари университетінен механикалық инженер мамандығы бойынша ғылым бакалавры дәрежесін алғаннан басталып, 1978 жылы МТИ-де (MIT) механикалық инженер мамандығы бойынша ғылым магистрі дәрежесін, 1982 жылы Макгилл университетінен медицина докторы (M. D.) дәрежесін, ал 1998 жылы МТИ Слоан менеджмент мектебінен (MIT Sloan School of Management) Слон стипендиаты ретінде MBA дәрежесін алды. 2009 жылдың 8 шілдесінде орбитада жүрген кезде Калгари университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Халықаралық ғарыш станциясының (ISS) экипажының мүшесі Коичи Ваката Тирскіге мантию кигізді, бірақ ол үнемі бетіне қозғалғандықтан кейін алынып тасталды. Осы оқиға Тирскіні ғарыштан университет дәрежесін алған алғашқы адам етті. 2019 жылы Тирск Карлтон университетінен құрметті инженерлік докторлық (D. Eng.) дәрежесімен марапатталды, бұл оның канадалық ғарышкер ретіндегі көрнекті мансабын, ғылыми және денсаулық сақтау саласына қосқан үлесін және ғылым білімін және өмір бойы білім алуды насихаттауын ескерді.
Thirsk attended primary and secondary schools in British Columbia, Alberta, and Manitoba, attending Glenayre Elementary School (Port Moody, B. C.), R. T. Alderman Junior High and graduating from Calgary's Lord Beaverbrook High School. His post secondary education began with receiving a Bachelor of Science degree in mechanical engineering from the University of Calgary in 1976, and continued with a Master of Science degree in mechanical engineering from MIT in 1978, an M. D. from McGill University in 1982, and his MBA from the MIT Sloan School of Management in 1998 as a Sloan Fellow. He received an honorary doctorate from the University of Calgary while in orbit on July 8, 2009. Fellow ISS crewmember Koichi Wakata placed the convocation cape on Thirsk, which was later removed due to it constantly floating up to his face. This event made Thirsk the first person ever to receive a university degree from space. In 2019, Thirsk was awarded an honorary D. Eng. from Carleton University in recognition of his outstanding career as a Canadian astronaut, his many contributions to scientific and health research, and his promotion of science education and lifelong learning.
CSA мансабы
1983 жылдың желтоқсанында Канаданың Ұлттық зерттеу кеңесі оны Канаданың ғарышкерлер бағдарламасына қабылдағанда Тирск Монреальдегі Королева Елизавета ауруханасының отбасылық медицина резидентурасында оқып жүрген. 1984 жылдың ақпанында астронавттық оқуды бастады және 1984 жылдың 5-13 қазаны аралығында ұшқан STS 41 G ғарыш кемесінің миссиясы үшін Марк Гарноның қосымша жүк маманы болды. Ол NASA-ның KC 135 ұшағымен бірнеше параболалық ұшу эксперименттеріне қатысты, сондай-ақ ғарыш медицинасы, Халықаралық ғарыш станциясы, миссия жоспарлау және Канада Ғарыш агенттігімен білім беруге қатысты жобаларға қатысты. Ол салмақсыздық күйінің жүрек-қан тамыр жүйесіне тигізетін әсерін зерттеген халықаралық зерттеу тобын басқарды. Оның командасы ғарышқа ұзақ уақытқа ұшудың жүрек-қан тамыр жүйесіне тигізетін әсерлеріне төтеп беруге көмектесетін экспериментальді "жер тартылысына қарсы костюмді" жасап, сынақтан өткізді. 1993 және 1994 жылдары Канада Ғарыш агенттігінің бас астронавты болды. 1994 жылдың ақпанында ол бірнеше халықаралық зерттеушілер мен үш канадалық астронавт қатысқан 7 күндік симуляциялық ғарыш миссиясы – CAPSULS миссиясының экипаж командирі болды. 1994-1995 жылдары Тирск Викторияда (Британдық Колумбия) академиялық демалысын өткізді. Осы жылы ол клиникалық тәжірибе, ғарыш медицинасын зерттеу және орыс тілін үйрену бойынша білімін жетілдірді. 1996 жылдың 20 маусымында Тирск STS 78 ғарыш кемесімен (Life and microgravity Spacelab миссиясы) пайдалы жүк маманы ретінде ғарышқа ұшты. Осы 17 күндік ұшу барысында ол алты серігімен бірге Columbia ғарыш кемесінде 43 эксперимент жүргізді. Бұл эксперименттердің көпшілігі орбиталық бөлімшеде орналасқан, қысыммен сақталатын Spacelab зертханалық модулінде жүргізілді. Өсімдіктер, жануарлар және адамдардың ғарышқа ұшу жағдайындағы өзгерістері зерттелді. Материалдар ғылымы бойынша жүргізілген эксперименттерде ақуыздардың кристалдануы, сұйықтық динамикасы және микрогравитация жағдайында көп фазалы материалдардың жоғары температурада қатаюы зерттелді. STS 78 миссиясы кезінде Тирск Calgary Sun газеті үшін екі мақала жазды. Бұл ғарышкердің ғарышта жүргенде газетке мақала жазып, жариялаған алғашқы реті болды. 1998 жылы Тирск Канада Ғарыш агенттігі тарапынан Хьюстон қаласындағы NASA-ның Джонсон ғарыш орталығына миссия маманының дайындығын жалғастыру үшін жіберілді. Оқу бағдарламасында шаттл және ғарыш станциясы жүйелері, EVA (ғарышқа шығу), роботтық операциялар және орыс тілі бойынша кеңейтілген оқулар қарастырылды. NASA астронавттар кеңсесінде Тирск Халықаралық ғарыш станциясы (ХҒС) бағдарламасы үшін CapCom (капсула байланыс операторы) ретінде қызмет етті. CapComs Миссиялық бақылау орталығындағы жердегі команда мен орбитадағы астронавттар арасындағы байланыс тізбегі ретінде нақты және симуляциялық ғарыш миссияларына қатысады. CapComs тікелей ғарыш станциясы экипажымен сөйлеседі, сондай-ақ миссияның техникалық жоспарлауына және соңғы минуттағы мәселелерді шешуге көмектеседі. 2004 жылдың қазанында Тирск "Аквариус" су асты зертханасында NEEMO 7 миссиясының командирі болды, он бір күн бойы су астында өмір сүрді және жұмыс істеді. Қосалқы экипаж мүшесі ретінде Тирск бұрын NEEMO 1 миссиясында акванавт болған Даффид Уильямстың орнына келді, себебі Уильямс уақытша медициналық тексеруден өтуде болды. Уильямс 2006 жылдың сәуір айында NEEMO 9 миссиясының командирі болды. 2004 жылы Тирск Мәскеу маңындағы Юрий Гагарин атындағы космонавттар оқу орталығында оқып, "Союз" ғарыш кемесінің бортинженері ретінде сертификат алды. 2005 жылдың сәуір айында ол Еуропалық ғарыш агенттігінің (ЕКА) астронавты Роберто Витторидің ХҒС-қа "Союз ТМА 6" такси миссиясында қосымша бортинженері болды. Он күндік миссия барысында Тирск Германиядағы Колумбус басқару орталығында Экипаж интерфейсі үйлестірушісі (Еуропалық CapCom) ретінде жұмыс істеді. Тирск Халықаралық ғарыш станциясының 21-ші экспедициясының экипажының мүшесі болды. Ол 2009 жылдың 27 мамырында 20-шы экспедиция экипажының мүшесі ретінде "Союз ТМА 15" миссиясымен ұшу бортинженері ретінде ғарышқа ұшты. Ол "Союз" ғарыш кемесімен ұшқан алғашқы канадалық астронавт болды. Бұл миссия туралы Тирск: "Бұл менің өмірімдегі ең үлкен қуаныш болады. Мен миссия барысында ауырлықтың ұзақ мерзімді әсерін зерттеумен айналысамын, сонымен қатар тесттік нысан ретінде және дәрігер ретінде қатысамын. Менің зерттеулерім болашақта ғарыш станциясында өмір сүруді түсінуге үлкен үлес қосады" деді. 2009 жылдың қараша айында "Союз ТМА 15" ғарыш кемесімен Жерге оралды. 20/21-ші экспедиция барысында оны екі канадалық – Джули Пайетт (ғарыш кемесі Endeavour STS 127) және 2009 жылдың қыркүйек айының соңында ғарыш турисі Гай Лалиберте "Союз ТМА 16" миссиясымен келді. 2009 жылдың шілдесінде Тирск пен Пайетттың кездесуі ғарышта екі канадалықтың алғашқы рет кездесуі болды. Олар және "Союз ТМА 15" экипажы 2009 жылдың 1 желтоқсанында Жерге оралды. 2011 жылдың 12 сәуір күні Тирскке "Ғарыш зерттеулеріне сіңірген қызметі үшін" ресейлік медалі табыс етілді – адамдармен жүзеге асырылатын ғарыш ұшуындағы халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлкен үлесі үшін. 2012 жылы ол Британдық Колумбия орденінің мүшесі болды, ал 2013 жылы Канада орденінің офицері аталды.
Thirsk was in the family medicine residency program at the Queen Elizabeth Hospital in Montreal when he was selected in December 1983 by the National Research Council of Canada to join the Canadian astronaut program. He began astronaut training in February 1984 and served as backup payload specialist to Marc Garneau for space shuttle mission STS 41 G, which flew October 5 to 13, 1984. He has participated in several parabolic flight experiment campaigns on board NASA's KC 135 aircraft and has been involved in various projects relating to space medicine, the International Space Station, mission planning, and education with the Canadian Space Agency. He led an international research team investigating the effect of weightlessness on the heart and blood vessels. His team designed and tested an experimental "anti gravity suit" that may help astronauts withstand the effects of extended spaceflight on the cardiovascular system. He served as Chief Astronaut of the Canadian Space Agency in 1993 and 1994. In February 1994, he was crew commander for the CAPSULS mission, a simulated 7 day space mission that involved the participation of several international investigators and three other Canadian astronauts. In 1994–95, Thirsk completed a sabbatical year in Victoria, British Columbia. During this year, he improved his skills in clinical practice, space medicine research and Russian language training. On June 20, 1996, Thirsk flew aboard space shuttle mission STS 78 (the life and microgravity Spacelab mission) as a payload specialist. During this 17 day flight aboard the Space Shuttle Columbia, he and his six crewmates performed 43 experiments devoted to the study of life and materials science. Most of these experiments were conducted within the pressurized Spacelab laboratory module situated in the orbiter's payload bay. The life science experiments investigated changes in plants, animals and humans under spaceflight conditions. The materials science experiments examined protein crystallization, fluid dynamics, and high temperature solidification of multi phase materials in microgravity. While on STS 78, Thirsk wrote two columns for the Calgary Sun newspaper. This was the first occasion in which an astronaut wrote and filed a story to a newspaper—and had it published—while the astronaut was still in orbit. In 1998, Thirsk was assigned by the Canadian Space Agency to NASA's Johnson Space Center in Houston to pursue mission specialist training. This training program involves advanced instruction on both shuttle and space station systems, EVA (spacewalking), robotic operations, and Russian language. Within the NASA Astronaut Office, Thirsk served as a CapCom (capsule communicator) for the International Space Station (ISS) program. CapComs participate in actual and simulated space missions as a communication link between the ground team at Mission Control and the astronauts in orbit. CapComs speak directly with the space station crew, and assist with technical planning for the mission and last minute troubleshooting. In October 2004, Thirsk served as the commander of the NEEMO 7 mission aboard the Aquarius underwater laboratory, living and working underwater for eleven days. As a back up crewmember, Thirsk replaced fellow CSA astronaut Dafydd Williams, who had previously served as an aquanaut on the NEEMO 1 mission, due to Williams undergoing review of a temporary medical issue. Williams eventually served as the commander of NEEMO 9 in April 2006. In 2004, Thirsk trained at the Yuri Gagarin Cosmonaut Training Centre near Moscow and became certified as a flight engineer for the Soyuz spacecraft. He served as backup flight engineer to European Space Agency (ESA) astronaut Roberto Vittori for the Soyuz TMA 6 taxi mission to the ISS in April 2005. During the ten day mission, Thirsk worked as Crew Interface Coordinator (European CapCom) at the Columbus Control Centre in Germany. Thirsk was a member of the Expedition 21 crew on the International Space Station. He launched as a flight engineer on the Soyuz TMA 15 Soyuz mission on May 27, 2009, as a member of the Expedition 20 crew. He was the first Canadian astronaut to fly on a Soyuz. About this mission, Thirsk is quoted saying "It will be the supreme thrill of my life. Throughout the mission I will examine the long term effects of zero gravity as both a test subject and a physician. My findings will undoubtedly contribute to the future understanding of space station living." He returned to Earth on Soyuz TMA 15 in November 2009. During the ISS 20/21 flight, he was visited by two other Canadians: Julie Payette (Space Shuttle Endeavour STS 127) and space tourist Guy Laliberté on Soyuz TMA 16 at the end of September 2009. The meeting between Thirsk and Payette in July 2009 was the first time two Canadians met in space. He and the Soyuz TMA 15 crew returned to Earth December 1, 2009. On April 12, 2011, Thirsk was awarded the Russian Medal "For Merit in Space Exploration" – for outstanding contribution to the development of international cooperation in crewed space flight. In 2012, he was made a Member of the Order of British Columbia and in 2013 he was made an Officer of the Order of Canada
CSA-дан кейінгі мансап
2012 жылдың тамызынан 2014 жылдың ақпанына дейін Тирск Канаданың денсаулық сақтау зерттеу институтында қоғамдық, үкіметтік және институттық істер жөніндегі вице-президент болып жұмыс істеді. Бұл институт – Канада үкіметінің денсаулық сақтау саласындағы ғылыми зерттеулерге жасаған инвестициялық агенттігі. 2013 жылдың қыркүйегінде Альберта штатының Калгари қаласында Роберт Тирск атындағы жоғары мектеп ашылды. 2014 жылдың 1 шілдесінде Тирск Калгари университетінің канцлері болды. 2021 жылы Роберт Ұлыбританияға сапар жасап, Лафборо грамматикалық мектебінде лекция оқыды.
From August 2012 to February 2014, Thirsk worked for the Canadian Institutes of Health Research as Vice President, Public, Government and Institute Affairs. The institute is the Canadian government's health research investment agency. In September 2013, a Senior High School in Calgary, Alberta opened honoring Thirsk, named Robert Thirsk High School. Thirsk became Chancellor of the University of Calgary on July 1, 2014. In 2021 Robert made a trip to the UK where he gave a speech to Loughborough Grammar School.